Αγαπητές/οί αναγνώστριες και αναγνώστες,
Έφτασε η Παρασκευή 8 Μαΐου και βρίσκουμε ξανά τον καθιερωμένο μας εβδομαδιαίο σταθμό —τη στήλη που γεννήθηκε ως πράξη αντίστασης απέναντι στη συστηματική αποδόμηση της γλώσσας.
Σκοπός της στήλης
Η Αμορφωσιά, η Προχειρότητα, η Τσαπατσουλιά και η Επιπολαιότητα πλέον αντιμετωπίζονται με την καρπερή σάτιρα και το επιθετικό χιούμορ αυτής της στήλης. Το ειρωνικό ακρωνύμιο MA.LA.KI.A. περιγράφει δυστυχώς με ακρίβεια το φαινόμενο και προειδοποιεί όσους εξασκούν τη «δολοφονία» της γλώσσας: αν τολμάτε, ξαναπράξτε το.
Βεβαίως, η εφημερίδα μας δεν εξαιρείται από τη δηκτικότητα· ο σαρκασμός και η κριτική ξεκινούν πάντοτε από τον αυτοσαρκασμό και την αυτοκριτική. Η εμφάνισή μας έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στη «πιάτσα». Οι γνωστές κραυγές των βολεμένων ξεκίνησαν, και όσοι επωφελούνταν από την εύκολη δημοσιογραφία συνειδητοποιούν ότι ήρθε η ώρα της πληρωμής.
Κανόνας και μη ανοχή
Σε κάθε περίπτωση, σεβόμαστε το ανθρώπινο λάθος, αλλά δεν δεχόμαστε την εκμετάλλευσή του ως μόνιμο επιχείρημα για να αθωώνεται η λανθασμένη πρακτική. Ας περάσουμε, λοιπόν, στο σημερινό Top-20. Απολαύστε—ή λυπηθείτε.
1–4: Πρώτες παραβάσεις
1. Ζούγκλα
Το «ρεσάλτο» δεν είναι το ίδιο με το «Ριάλτο», δεν αποτελεί ονομασία που γράφεται με κεφαλαίο. Οι γενικές ονομασίες και επωνυμίες που δεν αφορούν πρόσωπα (ή ζώα) προτιμάται να τίθενται σε εισαγωγικά.
2. News Break
Παράγετε περισσότερο «Μίσιγκαν» απ’ ό,τι μπορεί να απορροφήσει η δημοσιογραφία.
3. C.N.N. Greece
Όταν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, ο προσδιορισμός πρέπει να συμφωνεί σε πληθυντικό. Το αριθμητικό «μία» αρκετές φορές είναι περιττό ή υποτιμητικό. Επίσης, «στοίχισε» είναι προστακτική, «εστοίχισε» είναι αόριστος· το ρήμα πρέπει να τεκμηριώνεται από το γεγονός και όχι από το πρόσωπο. Ο αγώνας ποδοσφαίρου διενεργούνταν (και όχι «διεξάγονταν» όπως κάποιοι γράφουν), οπότε σταματήστε την ανελλήνιστη χρήση του πληθυντικού εκεί που απαιτείται ενικός.
4. News247
Ο μακροσκελής υπότιτλος είναι πρότυπο «πουπουϊσμού»: υπερανάλυση με επαναλαμβανόμενη χρήση του «που». Η αντωνυμία σε φράσεις όπως «γι’ αυτό το “συμβόλαιο θανάτου”» είναι περιττή και φλύαρη. Είναι αποδεκτό το κεφαλαίο σε «Ρωσόφωνη (Μαφία)», αλλά λάθος το κεφαλαίο σε «Ρωσόφωνοι (εκτελεστές)». Επίσης, λέξεις όπως «αυθημερόν» κάνουν άχρηστο το «αμέσως μετά» — πρόκειται για περιττό πλεονασμό.
5–8: Συντακτικές ακρότητες
5. Pro News
Το κείμενο άφησε διπλά λάθη στη στίξη: παραλείφθηκαν κόμματα στη φράση «Πλέον, μετά από πολύμηνη έρευνα, ο αρμόδιος εισαγγελέας…» και μάλιστα η πρόταση μένει ασύντακτη και ανολοκλήρωτη.
6. iefimerida
Ο «ΣΚΑΪ» είναι επωνυμία και πρέπει να μπαίνει σε εισαγωγικά. Φράσεις όπως «στον τροχαίο» δεν σχολιάζονται περαιτέρω παρά μόνο ως δείγμα κακογραφίας. Ρήματα όπως «οδήγησε, σκότωσε, υποστήριξε» έχουν προστακτική μορφή και όχι αόριστο· το «αρχικά» συγχέει επιρρήματα με πληθυντικό ουδετέρου επιθέτου — «αρχικώς» προτιμάται. Το σωστό ρήμα για όχημα που χτυπήθηκε είναι «εμβολίσαν(ε)», όχι «εμβόλισαν»· και η σύνταξη «του 17χρονου τότε γιου του» παγιδεύει τη σημασία: σωστότερο «τού τότε 17χρονου γυιου του» ή με διπλή παύλα. Το κείμενο είναι γεμάτο ασυνάρτητες λέξεις, ατακτοποίητες και με πλεονάζοντα «και».
7. S.DN.A.
Η ονομασία «Α.Ε.Λ.» είναι αρκτικόλεξο και χρειάζεται τελείες και εισαγωγικά όταν συνδυάζεται με χορηγό. Μερικά ρήματα εμφανίζουν λανθασμένες μορφές προστακτικής/αορίστου. Το «Champions League» πρέπει να μπαίνει σε εισαγωγικά. Σημεία στίξης χάνονται στο κείμενο — ακόμα και τα διαλυτικά του «Πανσερραϊκού». Συνδέστε τις αντίπαλες ομάδες με ενωτικό και όχι με παύλα. Τέλος, ασυνέπειες σε λέξεις όπως «πέναλτι/πέναλτυ» δείχνουν προχειρότητα· συνολικά, το κείμενο είναι «για πέταμα».
8. News Bomb
Στην εισαγωγή επιβεβαιώνεται η συμπάθεια μας απέναντι στους «ξυσιματίες»: λάθη όπως «Μέλη της οικογένεια» και «του 21χρονο» αποδεικνύουν ότι το «ξύσιμο» στην ορθογραφία δεν έχει όρια.
9–12: Τα κλασικά ατοπήματα
9. Πρώτο Θέμα
Το «χλμ.» είναι συντομογραφία και απαιτεί τελεία. Η παρενθετική ημερομηνία που διακόπτει τη ροή («…χθες (6/5) βράδυ…») είναι αισθητικά ανεπιτυχής. Οι πόλεις που συνδέονται μέσω εθνικής οδού πρέπει να ενώνονται με ενωτικό και όχι παύλα («εθνική οδός Θεσσαλονίκης-Εδέσσης»). Το «Ι.Χ.» χρειάζεται τελείες. Η φράση «με ταχύτητα 162 χλμ/ώρα την ώρα που το νόμιμο όριο ήταν τα 70 χλμ ώρα» είναι συντακτική και σημειολογική καταστροφή: λείπουν τελείες, επαναλαμβάνεται η έννοια «ανά ώρα» άστοχα και το παρελθοντικό «ήταν» δίνει λάθος εντύπωση για τη συνεχιζόμενη ισχύ του ορίου.
10. News Beast
Χρησιμοποιήστε «Καθ’ όλην τη διάρκεια…» και όχι «Καθ’ όλη τη διάρκεια…». Επειδή ο θεσμός «Μέσα» αφορά την Ενημέρωση, προτείνεται κεφαλαίο. Φράσεις όπως «πραγματικά σπαρακτικά αποδεικτικά στοιχεία» συγχέουν επιρρήματα με ουδετέρου πληθυντικού επίθετα και καταστρέφουν αισθητικά τη φράση. Το «DN.A.» είναι αρκτικόλεξο και χρειάζεται τελείες· λίγοι γνωρίζουν την προέλευση από το «Deoxyribo-Nucleic Acid». Όταν τα «και» δεν ανήκουν στην ίδια θεματική, πρέπει να προηγείται κόμμα.
11. Κουτί της Πανδώρας
Το «ζήτησε» είναι προστακτική, το «εζήτησε» αόριστος. Η χρήση «των Τεμπτών» χωρίς περαιτέρω σχόλιο ακούγεται τραβηγμένη. Η έκφραση «Σε μία ακόμη (χυδαία δήλωση)» είναι δημοσιογραφικά διαδεδομένη αλλά λάθος: σωστά «Σε ακόμη μία χυδαία δήλωση…».
12. Espresso
Η βλακεία χτυπάει δυνατά: το άρθρο αστοχεί επανειλημμένα στην αναφορά τίτλων σειρών (π.χ. «από τη σειρά “Τα Φιλαράκια”») και στη χρήση άρθρων μπροστά στις ονομασίες. Όταν λείπει η προσοχή, γεννιούνται τέτοια εκτρώματα.
13–16: Στο lifestyle και τα σκανδαλοθέματα
13. You Weekly
Τίτλοι σαν «Ποια Φλυτζάνι;» ουδετεροποιούν ονοματεπώνυμα (εδώ τη Λένα Φλυτζάνη) και δείχνουν ποιος επέλεξε τον τίτλο — με αποτέλεσμα την ασέβεια προς το πρόσωπο της συνέντευξης.
14. Lady Like
Από ολόκληρη συνέντευξη επιλέγεται ένας τόσο επιφανειακός τίτλος που προδίδει τη λόξα των ιθυνόντων· μοιάζει σαν να λένε «μην κάνεις κόπο, δεν θα πάρουμε κλικ». Έτσι προσβάλλεται ο άνθρωπος που παραχώρησε την συνέντευξη — αδέξιοι και αγενείς.
15. Tlife
Επωνυμίες όπως «Eurovision» και «Instagram» θέλουν εισαγωγικά. Τα ρήματα «σημείωσε, απάντησε» εμφανίζονται σε προστακτική αντί για αόριστο όπου πρέπει. Η διάσπαση πρότασης χωρίς λόγο δείχνει πόλεμο με την αρμονία. Όταν εντός δήλωσης αναφέρονται λέξεις του δηλούντος, αυτές πρέπει να μπαίνουν σε εισαγωγικά. Το αρνητικό μόριο «δε(ν)» προτείνεται με «-ν» για αποφυγή σύγχυσης με τον σύνδεσμο «δε»· το ίδιο και ο τονισμός των αδύναμων αντωνυμιών. Τεκμηριωμένα, αρκετές φράσεις είναι ασυνάρτητες και αυτοαναιρούμενες.
16. Yupiii
Τίτλοι που αναπαράγουν σχεδόν πανομοιότυπα τον υπότιτλο δείχνουν δημοσιογραφική λοβοτομή. Το «κλείδωσε»/«εκλείδωσε» και ορθογραφικά διλλήματα παρελαύνουν. Τίτλοι εκπομπών όπως «G.N.T.M.» είναι αρκτικόλεξα και απαιτούν τελείες και εισαγωγικά· ομοίως το «Star» ως επωνυμία. Επίσης, τίτλοι που διαψεύδουν το περιεχόμενο (π.χ. «οριστική συμφωνία» ενώ το κείμενο μιλάει για «εν αναμονή») είναι ξεκάθαρη ηλιθιότητα.
17–20: Τελικές αστοχίες και συμπεράσματα
17. Newsit
Μετά από εκτενέστατο ρεπορτάζ για τραυματικές ιστορίες, η έκθεση κλείνει ξαφνικά με παντελώς άσχετη αναφορά σε παλαιότερη συνέντευξη του Γιώργου Γιαννιά για μακαρόνια με κέτσαπ — ένα δείγμα πλήρους ασυνέπειας και «χαζοποίησης» του κειμένου.
18. Women Only
Το ρήμα «γλυτώνω» πρέπει να γράφεται με «ύψιλον», αφού προέρχεται από το μεσαιωνικό «εκλυτώνω» με τη σημασία του απαλλάσσω/απελευθερώνω.
19. Skai
Αποσπάστε το άρθρο από το επώνυμο και διορθώστε την προφορά/γραφή «Έπσταϊν» που είναι λανθασμένη· η σωστή μορφή στα ρεπορτάζ του «C.N.N.» είναι «Έπστιν».
20. The Toc
Εδώ τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα: επανερχόμενη λάθος γραφή του Έπστιν, άστοχα εισαγωγικά, και σύγχυση ανάμεσα σε «υποτιθέμενο» και «φερόμενο» — δύο λέξεις με σημαντική σημασιολογική διαφορά που δεν μπορεί να συνυπάρχουν χωρίς να υπονομεύουν την αξιοπιστία της δημοσιογραφίας.
Επίλογος
Επιμύθιο:
Αυτό ήταν για σήμερα. Ξέρω ότι η στήλη θα σας λείψει —τουλάχιστον σε όσους καταλαβαίνουν ότι δεν ήρθαμε για να γλείψουμε. Ανανεώνουμε το ραντεβού για την επόμενη Παρασκευή.
Αν θέλετε να συνεχίσουμε τις «συνωμοσίες» μας ενάντια στην αμορφωσιά, στείλτε μου τα μηνύματά σας, σχόλια, βίντεο και φωτογραφίες με δημοσιογραφικά «μαργαριτάρια» στις ακόλουθες διευθύνσεις:
Twitter (νυν «Χ»): https://x.com/TopDaskalos
Gmail: TopDaskalos@gmail.com
Ο Δάσκαλος
