Έντονη ανησυχία επικρατεί στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξετάζει νέα μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, πέραν της ήδη ανακοινωθείσας αποχώρησης 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία.
Σήματα από Βερολίνο και Ρώμη
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, διπλωμάτες και αξιωματούχοι της Συμμαχίας θεωρούν πιθανό η Ουάσινγκτον να προχωρήσει σε περαιτέρω αποσύρσεις δυνάμεων, ακόμη και από την Ιταλία. Στο τραπέζι βρίσκεται, όπως αναφέρεται, και η ακύρωση σχεδίου της εποχής Μπάιντεν για ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς στη Γερμανία.
Οι ίδιες πηγές λένε ότι εξετάζονται επίσης σενάρια περιορισμού της αμερικανικής συμμετοχής σε στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ, καθώς και μετακινήσεις προσωπικού από κράτη που θεωρούνται «λιγότερο συνεργάσιμα» προς συμμάχους που αντιμετωπίζονται πιο θετικά από τον Λευκό Οίκο.
Βάση των δηλώσεων
Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται τόσο σε δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ όσο και σε συνομιλίες που αξιωματούχοι της Συμμαχίας είχαν με αμερικανικές αρχές σχετικά με τον μελλοντικό σχεδιασμό των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.
Σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε το Σάββατο στην ιταλική Corriere della Sera, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ “εξετάζουν ακόμη” το ενδεχόμενο αποχώρησης στρατευμάτων από βάσεις στην Ιταλία, αποφεύγοντας όμως να σχολιάσει ευθέως τη Γερμανία. Παράλληλα, άφησε αιχμές κατά της Ρώμης, λέγοντας ότι “οι ΗΠΑ ήταν πάντα εκεί για την Ιταλία”, αλλά “η Ιταλία δεν ήταν εκεί όταν τη χρειαστήκαμε”.
Αιτία της έντασης με τη Ρώμη
Οι δηλώσεις συνδέονται με απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης, τον προηγούμενο μήνα, να μην επιτρέψει τη χρήση αμερικανικής βάσης για επιχειρήσεις στο Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ισχύουσες συμφωνίες δεν καλύπτουν πολεμικές επιχειρήσεις χωρίς προηγούμενη κοινοβουλευτική έγκριση.
Από τη Ρώμη, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι εφόσον βασικός λόγος παρουσίας των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ είναι η δυνατότητα ανάπτυξης δυνάμεων από την Ευρώπη προς άλλες κρίσεις, τότε η άρνηση ορισμένων συμμάχων να διευκολύνουν τέτοιες επιχειρήσεις “αποτελεί πρόβλημα που πρέπει να εξεταστεί”.
Από την πλευρά του, ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι υπογράμμισε ότι η αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη παραμένει “σημαντική” για την Ιταλία.
Στόχοι του Τραμπ και αντιδράσεις
Το Bloomberg επισημαίνει ότι η δυσαρέσκεια του Τραμπ στρέφεται κυρίως προς τη Γερμανία και την Ισπανία, τις οποίες θεωρεί ότι δεν στήριξαν επαρκώς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στον πόλεμο με το Ιράν. Ερωτηθείς στα τέλη Απριλίου αν εξετάζει αποχώρηση στρατευμάτων από Ιταλία ή Ισπανία, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε απαντήσει χαρακτηριστικά: “Γιατί όχι;”.
Για την Ισπανία είχε μάλιστα σημειώσει ότι υπήρξε “φρικτή, απολύτως φρικτή”, ενώ η Μαδρίτη ήταν η μόνη χώρα που εξαιρέθηκε από τον νέο στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ. Αυτό ενίσχυσε τις εκτιμήσεις ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να μειώσουν την παρουσία τους σε βάσεις όπως η Ρότα και η Μορόν.
Περιορισμοί σε πιθανές αποχωρήσεις
Παρά τις ανησυχίες, αξιωματούχοι της Συμμαχίας επισημαίνουν ότι υπάρχουν θεσμικά και στρατηγικά αντίβαρα που περιορίζουν τις δυνατότητες του Τραμπ να προχωρήσει σε μαζική αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη.
Το αμερικανικό Κογκρέσο είχε εγκρίνει πέρυσι νομοθεσία που απαιτεί κοινοβουλευτική έγκριση εάν ο αριθμός των Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη πέσει κάτω από τις 76.000. Σήμερα, οι ΗΠΑ διατηρούν περίπου 85.000 στρατιωτικούς στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Στρατηγική σημασία των βάσεων
Οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη θεωρούνται κρίσιμες για την ταχεία ανάπτυξη δυνάμεων προς τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Κεντρική Ασία, ενώ η παρουσία στην Ανατολική Ευρώπη λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στη Ρωσία.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον επεκτείνει τις εγκαταστάσεις στη Σούδα και στο στρατόπεδο Camp Kościuszko στην Πολωνία, γεγονός που ενισχύει σενάρια μεταφοράς στρατευμάτων προς την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Η πρώην πρέσβειρα των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ επί προεδρίας Μπάιντεν, Τζούλιαν Σμιθ, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί ακόμη πέντε έως δέκα χρόνια για να μπορέσει να αναλάβει πλήρως την άμυνά της χωρίς αμερικανική στήριξη.
Όπως τόνισε, η Ευρώπη δεν μπορεί ακόμη να υποκαταστήσει αμερικανικές δυνατότητες σε τομείς όπως οι στρατηγικές μεταφορές, οι πληροφορίες και ο εναέριος ανεφοδιασμός, προειδοποιώντας ότι μια βιαστική αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων “θα δημιουργούσε κενά ασφαλείας και θα έστελνε μήνυμα στη Μόσχα ότι τώρα είναι η στιγμή να δοκιμάσει τις αντοχές της Δύσης”.
