Η ένταση στη Μέση Ανατολή παραμένει αυξημένη καθώς οι ΗΠΑ αναμένουν την απάντηση της Τεχεράνης στην τελευταία πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ νέες συγκρούσεις στα Στενά του Ορμούζ δοκιμάζουν την εύθραυστη εκεχειρία του τελευταίου μήνα.
Πρόταση που μεταδόθηκε την Τετάρτη
Σύμφωνα με το Bloomberg, η αμερικανική πρόταση, που διαβιβάστηκε την Τετάρτη στην ιρανική πλευρά, προβλέπει σταδιακό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και την παράλληλη άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια μέσα στον επόμενο μήνα.
Μέχρι στιγμής η Τεχεράνη δεν έχει ξεκαθαρίσει αν προτίθεται να αποδεχθεί το σχέδιο. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε στο πρακτορείο Tasnim ότι η πρόταση «βρίσκεται υπό εξέταση», χωρίς να προσδιορίσει χρονοδιάγραμμα για την απάντηση.
Απειλή νέας κλιμάκωσης από τον Λευκό Οίκο
Αργά το βράδυ της Παρασκευής ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι περιμένει απάντηση «εντός της νύχτας», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
«Αν δεν υπογραφούν και δεν ολοκληρωθούν όλα, θα ακολουθήσουμε διαφορετικό δρόμο», είπε από τον Λευκό Οίκο, προειδοποιώντας ότι οι ΗΠΑ μπορεί να επιστρέψουν στη λεγόμενη «Project Freedom», την επιχείρηση συνοδείας πλοίων και διάσπασης του ιρανικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.
«Και αυτή τη φορά θα είναι «Project Freedom Plus»», πρόσθεσε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η επόμενη φάση ενδέχεται να περιλαμβάνει ευρύτερες στρατιωτικές ενέργειες.
Σημασία της πρότασης
Η αμερικανική πρωτοβουλία θεωρείται κομβική: αν γίνει αποδεκτή από την Τεχεράνη, μπορεί ουσιαστικά να οδηγήσει στο τέλος της σύγκρουσης που διαρκεί περίπου 10 εβδομάδων και έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Παρά το γεγονός ότι οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένουν ανοικτές, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται πλέον να δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Αντιδράσεις αγορών
Οι αγορές παρακολουθούν νευρικά τις εξελίξεις. Η τιμή του Brent έκλεισε κοντά στα 101 δολάρια το βαρέλι, με τους επενδυτές να σταθμίζουν τον κίνδυνο νέας αποσταθεροποίησης στην περιοχή, αν και σε εβδομαδιαία βάση καταγράφηκε πτώση περίπου 6%.
Την ίδια ώρα συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, συναντήθηκε την Παρασκευή με τον πρωθυπουργό του Κατάρ για τις εξελίξεις στο Ιράν, την περιφερειακή ασφάλεια και τις ενεργειακές αγορές, συμπεριλαμβανομένου του LNG.
Διπλωματική κινητικότητα
Το Κατάρ εξακολουθεί να παίζει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Οι πιέσεις προς τον Τραμπ για τερματισμό της σύγκρουσης αυξάνονται τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και διεθνώς, καθώς η άνοδος των τιμών των καυσίμων προκαλεί δυσαρέσκεια στους Αμερικανούς καταναλωτές.
Παράλληλα, η Κίνα έχει εντείνει τις εκκλήσεις για άμεσο άνοιγμα των Στενών και αποκλιμάκωση της κρίσης, ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησης του Σι Τζινπίνγκ με τον Τραμπ στο Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα.
Νέες συγκρούσεις στα Στενά
Η ένταση κλιμακώθηκε και πάλι μετά τις συγκρούσεις στα Στενά του Ορμούζ, όταν αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές εναντίον δύο άδειων ιρανικών πετρελαιοφόρων που, σύμφωνα με την Centcom, επιχειρούσαν να σπάσουν τον ναυτικό αποκλεισμό και να προσεγγίσουν ιρανικό λιμάνι.
Η Τεχεράνη κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παραβίασαν την εκεχειρία, υποστηρίζοντας ότι οι ενέργειες της Ουάσιγκτον αποδεικνύουν «σύγχυση και αδυναμία κατανόησης της πραγματικής κατάστασης».
Εξελίξεις στην περιοχή
Οι αρχές του Μπαχρέιν ανακοίνωσαν τη σύλληψη 41 μελών οργάνωσης που φέρεται να συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν.
Το Ιράν δήλωσε ότι κατέλαβε δεξαμενόπλοιο στον Κόλπο του Ομάν, το οποίο, όπως αναφέρθηκε, μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο υπό καθεστώς κυρώσεων.
Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν την Πέμπτη πλήγματα κατά ιρανικών βάσεων εκτόξευσης πυραύλων και drones, τις οποίες θεωρούν υπεύθυνες για επιθέσεις εναντίον αμερικανικών πολεμικών πλοίων.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους και τρία drones εναντίον του εδάφους τους, με αποτέλεσμα τρεις ελαφρούς τραυματισμούς.
