Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Το 2025 στην Ελλάδα κυκλοφόρησε περισσότερο φυσικό ρευστό σε χαρτονομίσματα απ’ ό,τι περίμεναν οι πολίτες, αλλά μεγάλο μέρος του έμεινε αχρησιμοποίητο και «φυλαγμένο» στα αποθέματα της Τράπεζας της Ελλάδος. Το χρήμα ως ρευστό παραμένει σημαντικό, ωστόσο σύμφωνα με τα στοιχεία, φαίνεται πως το προτιμούν κυρίως οι βόρειοι τουρίστες και οι ηλικιωμένοι συμπολίτες.
Παρά την αύξηση των διαθέσιμων μετρητών το 2025 σε σύγκριση με το 2024, αυτά δεν διατέθηκαν πλήρως στην αγορά. Είτε γιατί οι περισσότεροι καταναλωτές συνέχισαν να προτιμούν κάρτες, κινητά και ψηφιακά πορτοφόλια, είτε επειδή επισκέπτες από την Ευρωζώνη έφεραν και δαπάνησαν μετρητά.
Αύξηση αλλά και «χασούρα» για την ΤτΕ
Από τον ισολογισμό της Τράπεζας της Ελλάδος προκύπτει ότι, παρά την αύξηση της αξίας τραπεζογραμματίων σε κυκλοφορία, η τράπεζα τελικά «μπήκε μέσα» στο εκδοτικό της προνόμιο και κατέγραψε νομισματικό εισόδημα που έγινε λογιστική απαίτηση έναντι της ΕΚΤ και των άλλων Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών.
Συγκεκριμένα, η αξία των τραπεζογραμματίων ευρώ που η ΤτΕ είχε σε κυκλοφορία, βάσει της κλείδας κατανομής, ανήλθε σε 33,7 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025, από 33 δισ. ευρώ το 2024. Θεωρητικά, λοιπόν, η ΤτΕ είχε δικαίωμα διάθεσης περίπου 700 εκατ. ευρώ περισσότερων χαρτονομισμάτων σε σχέση με το προηγούμενο έτος — ωστόσο τελικά μείωσε τη διάθεση και συγκέντρωσε επιπλέον ποσοστό, καταγράφοντας μείωση στη διάθεση κατά περίπου -2%.
Τι σημαίνει η «κλείδα»
Η «κλείδα» είναι το μερίδιο κάθε εθνικής κεντρικής τράπεζας στην κυκλοφορία και διάθεση των τραπεζογραμματίων ευρώ. Η ΕΚΤ διέθεσε συνολικά το 2025 τραπεζογραμμάτια αξίας 1,619 τρισ. ευρώ στην Ευρωζώνη, έναντι 1,588 τρισ. ευρώ το 2024. Αν και το ποσοστό της ΤτΕ στην κλείδα μειώθηκε από 2,2575% σε 2,0785%, θεωρητικά της αναλογούσαν σχεδόν 700 εκατ. ευρώ περισσότερα χαρτονομίσματα — τα οποία όμως δεν διατέθηκαν στην αγορά.
Η ΤτΕ επισημαίνει στον ισολογισμό ότι «η αξία των τραπεζογραμματίων ευρώ που έχουν τεθεί σε κυκλοφορία από την Τράπεζα της Ελλάδος μειώθηκε σημαντικά και διαμορφώθηκε σε -2,0 δισ. ευρώ στις 31.12.2025, έναντι 3,8 δισ. ευρώ στις 31.12.2024, καθώς η αξία των τραπεζογραμματίων ευρώ που έχουν επιστραφεί στην Τράπεζα της Ελλάδος υπερβαίνει την αξία εκείνων που έχει εκδώσει.»
Η ΤτΕ έχει λαμβάνειν
Επειδή η αξία των τραπεζογραμματίων που η ΤτΕ έχει τεθεί σε κυκλοφορία είναι μικρότερη από την αξία που της αναλογεί, η διαφορά ύψους 35,7 δισ. ευρώ εμφανίζεται (στο στοιχείο 9.4 του ενεργητικού) ως «Καθαρές απαιτήσεις που απορρέουν από την κατανομή, εντός του Ευρωσυστήματος, των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ».
Ως αποτέλεσμα, οι καθαρές απαιτήσεις της ΤτΕ έναντι του Ευρωσυστήματος αυξήθηκαν σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2024 κατά 6,459 δισ. ευρώ.
Η τράπεζα εξηγεί πως από τη συνολική αξία των τραπεζογραμματίων ευρώ σε κυκλοφορία, το 8% θεωρείται ότι εκδίδεται από την ΕΚΤ, ενώ το υπόλοιπο 92% κατανέμεται μηνιαία στις Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες με βάση την κλείδα συμμετοχής τους. Η διαφορά μεταξύ της αξίας που κατανέμεται στην κάθε Εθνική Τράπεζα και της αξίας που αυτή πραγματικά θέτει σε κυκλοφορία καταγράφεται είτε ως «Καθαρές απαιτήσεις» είτε ως «Καθαρές υποχρεώσεις» εντός του Ευρωσυστήματος.
Στην περίπτωση της ΤτΕ πρόκειται για απαιτήσεις, αφού κατέληξε να φυλάσσει χαρτονομίσματα που αναλογούσαν σε άλλες Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες.
Η αύξηση της απαίτησης κατά 6.459,8 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με την προηγούμενη χρήση οφείλεται κυρίως στη μείωση της αξίας των τραπεζογραμματίων ευρώ που έχουν τεθεί σε κυκλοφορία από την Τράπεζα της Ελλάδος. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 το υπόλοιπο της θέσης αυτής εκτοκίζεται ημερησίως με βάση το εκάστοτε ισχύον επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων (DFR).
Κέρματα: σχεδόν διπλάσια
Στα «ψιλά» της υπόθεσης, το 2025 κυκλοφόρησαν στην αγορά περισσότερα κέρματα ευρώ, σχεδόν διπλάσια από το 2024. Συγκεκριμένα, το 2024 κυκλοφόρησαν κέρματα αξίας 35,6 εκατ. ευρώ, ενώ το 2025 το αντίστοιχο ποσό διαμορφώθηκε σε 72,9 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, η ΤτΕ συνεχίζει επενδύσεις και εκσυγχρονισμό στην επεξεργασία και διαχείριση του ρευστού. «Το 2025 εντατικοποιήθηκαν οι προσπάθειες με αποτέλεσμα τη βελτίωση της παραγωγικότητας στην επεξεργασία των τραπεζογραμματίων που επιστρέφουν από την κυκλοφορία», αναφέρει.
Πράγματι, οι υπηρεσίες της υπέβαλαν σε ελέγχους γνησιότητας και διαλογή ποιότητας με σύγχρονα μηχανικά συστήματα περίπου 461.000 δέματα χαρτονομισμάτων, έναντι 379.000 δεμάτων το 2024.
Χρηματαποστολές και συλλεκτικά
Το δίκτυο της τράπεζας και τα Ταμειακά Αποθέματα εφοδιάστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς με το προβλεπόμενο αποθεματικό για την κάλυψη της ζήτησης.
Ο αριθμός των χρηματαποστολών το 2025 μειώθηκε κατά 11% σε σχέση με το 2024. Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 77 χρηματαποστολές εντός και εκτός συνόρων, διανύοντας πάνω από 17.000 χλμ. οδικώς, 10.000 ναυτικά μίλια ακτοπλοϊκώς και περίπου 7.000 μίλια αεροπορικώς — επιχειρήσεις logistics στην πράξη.
Επιπλέον, συνεχίστηκαν οι συλλεκτικές εκδόσεις της ΤτΕ, ενώ όπως σημειώνεται «οι υπηρεσίες αγοράς χρυσών λιρών επεκτάθηκαν και παρέχονται πλέον και στα Υποκαταστήματα Θεσσαλονίκης, Πάτρας και Ηρακλείου».
