Κοντά σε μια καθοριστική διπλωματική εξέλιξη φαίνεται πως βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, οι δύο πλευρές προσεγγίζουν μια συμφωνία – πλαίσιο που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για το τέλος της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Οι επαφές των τελευταίων ημερών χαρακτηρίζονται από έντονη κινητικότητα, με Αμερικανούς αξιωματούχους να κάνουν λόγο για τη μικρότερη απόσταση που έχει καταγραφεί ανάμεσα στις δύο χώρες από την έναρξη της κρίσης. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το προσχέδιο της συμφωνίας θα είναι μόλις μίας σελίδας, ωστόσο θα περιλαμβάνει κρίσιμες δεσμεύσεις που αφορούν τόσο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης όσο και την άρση οικονομικών περιορισμών από πλευράς Ουάσιγκτον. Οι επόμενες 48 ώρες θεωρούνται κομβικές, καθώς αναμένονται οι τελικές απαντήσεις του Ιράν σε βασικά σημεία των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η υπό διαμόρφωση συμφωνία προβλέπει προσωρινή παύση στρατιωτικών ενεργειών και ένα νέο πλαίσιο συνομιλιών διάρκειας περίπου 30 ημερών, μέσα στο οποίο θα επιχειρηθεί να επιτευχθεί μια πιο ολοκληρωμένη διπλωματική λύση για τα ανοιχτά ζητήματα ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Οι βασικοί όροι που βρίσκονται στο τραπέζι
Το δημοσίευμα του Axios υποστηρίζει ότι η συμφωνία περιλαμβάνει συγκεκριμένες παραμέτρους με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται η δέσμευση της Τεχεράνης για προσωρινό πάγωμα του πυρηνικού εμπλουτισμού, κάτι που αποτελεί διαχρονικό αίτημα της αμερικανικής πλευράς. Παράλληλα, οι ΗΠΑ εμφανίζονται διατεθειμένες να προχωρήσουν σε μερική άρση κυρώσεων και στην αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, αν επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να αλλάξει δραστικά το οικονομικό περιβάλλον στο Ιράν, το οποίο έχει δεχθεί ισχυρές πιέσεις τους τελευταίους μήνες.
Στο τραπέζι των διαβουλεύσεων βρίσκεται επίσης και το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως για τη μεταφορά ενέργειας. Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για χαλάρωση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ο ρόλος του Τραμπ και οι μυστικές επαφές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος κορυφαίων προσώπων της αμερικανικής διοίκησης στις παρασκηνιακές επαφές με την ιρανική πλευρά.
Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις, στην ομάδα διαπραγμάτευσης συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο ανώτερος σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι συνεχείς τηλεφωνικές επικοινωνίες και η ανταλλαγή σχεδίων προτάσεων πραγματοποιούνται μέσω παρασκηνιακών διαύλων, με τη συμμετοχή τρίτων χωρών που λειτουργούν ως μεσολαβητές.
Ανάμεσα στις χώρες που έχουν αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο βρίσκονται το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Τουρκία. Αμερικανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι υπάρχει πολιτική βούληση και από τις δύο πλευρές ώστε να επιτευχθεί συμβιβασμός. Ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι οι διαφορές παραμένουν σημαντικές και τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο μέχρι την τελική επικύρωση των όρων.
Η πίεση προς την Τεχεράνη και το παρασκήνιο των εξελίξεων
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η αυξημένη οικονομική πίεση προς το Ιράν φαίνεται πως διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην πρόοδο των συνομιλιών.
Ο περιορισμός των εξαγωγών πετρελαίου και οι οικονομικές δυσκολίες της χώρας έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα ασφυκτικό περιβάλλον για την ιρανική κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον φέρεται να είχε εξετάσει ακόμη και νέα στρατιωτικά σενάρια πίεσης προς την Τεχεράνη. Προ ημερών, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ενημερώθηκε για πιθανά σχέδια κλιμάκωσης και στοχευμένων επιθέσεων σε ιρανικές υποδομές, σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις οδηγούνταν σε αδιέξοδο.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέθεσαν σχέδιο απόφασης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, κατηγορώντας το Ιράν για ενέργειες που απειλούν τη διεθνή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως μέρος της πίεσης που ασκείται ώστε να επιταχυνθούν οι διαπραγματεύσεις και να υπάρξει συμφωνία.
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι οι επόμενες 48 ώρες θα είναι απολύτως καθοριστικές για το μέλλον των συνομιλιών. Εφόσον υπάρξει θετική απάντηση από την ιρανική πλευρά, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για μια προσωρινή αποκλιμάκωση και την έναρξη πιο αναλυτικών διαπραγματεύσεων.
Παρότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα την τελική έκβαση, η εικόνα που μεταφέρεται από τις επαφές δείχνει ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια ιστορική συμφωνία που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στη Μέση Ανατολή και να επηρεάσει συνολικά τη διεθνή γεωπολιτική ισορροπία.
