Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε χθες ότι θα «μελετήσει» μια καινούργια πρόταση που του απέστειλε το Ιράν για να τερματιστεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, παρά το γεγονός ότι νωρίτερα είχε απορρίψει άλλη ιρανική προσφορά και είχε απειλήσει να «κονιορτοποιήσει» τη χώρα.
Το αδιέξοδο παραμένει παρά την κατάπαυση του πυρός που κηρύχθηκε την 8η Απριλίου, μετά από περίπου σαράντα ημέρες αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών και ιρανικών αντιποίνων σε όλη την περιοχή.
Ενδεικτικό της έντασης, αξιωματικός των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων εκτίμησε χθες ότι είναι «πιθανή» η επανέναρξη του πολέμου με τις ΗΠΑ, καθώς ο μοναδικός μέχρι τώρα μεταπολεμικός κύκλος διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ την 11η Απριλίου απέβη άκαρπος και τα χάσματα παραμένουν μεγάλα — από τα Στενά του Ορμούζ έως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η αντίδραση του Τραμπ
Μέσω της πλατφόρμας Truth Social ο πρόεδρος των ΗΠΑ έγραψε: «Θα μελετήσω σύντομα σχέδιο που μόλις μας έστειλε το Ιράν, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ πως θα ήταν αποδεκτό, διότι δεν έχουν πληρώσει επαρκές τίμημα για όσα έχουν κάνει στην ανθρωπότητα, και στον κόσμο, τα τελευταία 47 χρόνια», εννοώντας από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ερωτηθείς δε από δημοσιογράφους στη Φλόριντα αν θα διατάξει νέους βομβαρδισμούς στο Ιράν, απάντησε: «δεν θέλω να το πω αυτό. Εννοώ, δεν μπορώ να το πω σ’ έναν δημοσιογράφο. Αν (σ.σ. οι Ιρανοί) φερθούν ανάρμοστα, αν κάνουν κάτι κακό (…) θα δούμε. Είναι μια πιθανότητα, θα μπορούσε να συμβεί».
Σχέδιο 14 σημείων από την Τεχεράνη
Σύμφωνα με ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, η Τεχεράνη διαβίβασε στην Ουάσιγκτον, μέσω Πακιστάν, ένα σχέδιο που υπόσχεται να τερματίσει τον πόλεμο μέσα σε 30 ημέρες.
Το Tasnim μετέδωσε ότι το σχέδιο απαιτεί μεταξύ άλλων την απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων από τομείς κοντά στο ιρανικό έδαφος, την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών πόρων, την καταβολή επανορθώσεων, την άρση των κυρώσεων, τη δημιουργία «μηχανισμού» για τα Στενά του Ορμούζ και την κήρυξη «τέλους του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Το πρακτορείο όμως δεν ανέφερε κάτι για το φάκελο του ιρανικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας — ζήτημα που παραμένει κεντρικό για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, οι οποίες κατηγορούν το Ιράν για επιδίωξη πυρηνικού οπλοστασίου, κάτι που η ιρανική ηγεσία διαψεύδει επί δεκαετίες.
Η ιρανική διπλωματία είχε άλλωστε ήδη στείλει νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα νέο κείμενο μέσω του Πακιστάν, χωρίς να διαρρεύσουν λεπτομέρειες.
Ένταση και διπλωματία ταυτόχρονα
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι δεν τον «ικανοποιεί» η πρόταση και, παρότι είχε απειλήσει να αφανίσει «τον πολιτισμό» του Ιράν, πρόσθεσε πως θα προτιμούσε να μην «κονιορτοποιήσει μια για πάντα» την Ισλαμική Δημοκρατία, αφήνοντας ωστόσο ανοικτό ότι η επανέναρξη του πολέμου παραμένει «μια επιλογή».
«Είναι πιθανή η επανέναρξη της σύρραξης ανάμεσα στο Ιράν και στις ΗΠΑ και τα γεγονότα έχουν δείξει ότι οι ΗΠΑ δεν τηρούν καμιά υπόσχεση ή συμφωνία», σχολίασε χθες ο Μοχαμάντ Τζαφάρ Ασαντί, στέλεχος της διοίκησης Χατάμ αλ Ανμπιγιά των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, σύμφωνα με το πρακτορείο FARS.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί εκτίμησε ότι είτε ο πόλεμος ξαναρχίσει είτε προτιμηθεί η οδός της διπλωματίας, «η Τεχεράνη είναι έτοιμη για οποιοδήποτε σενάριο και η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο των ΗΠΑ».
Πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Ο Τραμπ είχε, θεωρητικά, προθεσμία ως την Παρασκευή για να ζητήσει από το Κογκρέσου έγκριση για να συνεχίσει τον πόλεμο. Αντ’ αυτού, επέλεξε να στείλει επιστολή στους κοινοβουλευτικούς ενημερώνοντας ότι οι εχθροπραξίες εναντίον του Ιράν έχουν «τερματιστεί», μολονότι πολλοί Δημοκρατικοί τόνισαν πως η συνεχιζόμενη παρουσία και ενίσχυση δυνάμεων στην περιοχή δείχνει το αντίθετο.
Αμερικανοί βουλευτές, ακόμη και από τους Ρεπουμπλικάνους, επέκριναν επίσης την ανακοίνωση του Πενταγώνου ότι θα αποσύρει περίπου 5.000 στρατιωτικούς από τη Γερμανία μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Ο πρόεδρος, αδιάφορος στις επικρίσεις, απείλησε χθες να αποσύρει «πολλούς περισσότερους» στρατιώτες, εκφράζοντας την αγανάκτησή του για την έλλειψη ευρωπαϊκής στήριξης στον πόλεμο.
Ο πόλεμος έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στο Λίβανο, και συνεχίζει να κλυδωνίζει την παγκόσμια οικονομία — οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί και φτάνουν στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022.
Χτυπήματα στο Λίβανο
Παρά την αναστολή των αεροπορικών βομβαρδισμών σε κάποια μέτωπα, η σύγκρουση έχει λάβει άλλες μορφές. Η Ουάσιγκτον επιβάλλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, σε αντίποινα για το de facto κλείσιμο από την Τεχεράνη των Στενών του Ορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου ένα πέμπτο των παγκόσμιων υδρογονανθράκων.
Στο άλλο κύριο θέατρο του πολέμου, οι ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσαν χθες νέο κύμα αεροπορικών επιδρομών στον Λίβανο, που σύμφωνα με το λιβανικό πρακτορείο ANI στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον τρεις ανθρώπους στον νότο. Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανέφεραν ότι έπληξαν «περίπου 70 στρατιωτικές υποδομές» και κατέστρεψαν περίπου 50 εγκαταστάσεις υποδομών της Χεζμπολά σε διάφορους τομείς.
Παρά την κατάπαυση του πυρός που επέτρεψε σε πολλούς Ιρανούς να επανέλθουν σε κάποια καθημερινότητα, η πίεση από τον εκτοξευμένο πληθωρισμό και την ανεργία παραμένει μεγάλη στη χώρα, η οικονομία της οποίας έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα μετά από δεκαετίες διεθνών κυρώσεων.
