Υπό καθεστώς αυστηρού και ιδιότυπου ελέγχου έχει τεθεί πλέον η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, καθώς, παρά την εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι επιθέσεις, οι αναχαιτίσεις και οι καταλήψεις πλοίων διατηρούν ένα σκηνικό «σιωπηλού» ναυτικού πολέμου.

Σε μια θαλάσσια δίοδο από την οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG σε συνθήκες κανονικότητας, η Τεχεράνη φαίνεται να έχει μετατρέψει τον έλεγχο της διέλευσης στο πιο ισχυρό διαπραγματευτικό της χαρτί.

Διπλή ζώνη ελέγχου

Το Ιράν έχει επιβάλει καθεστώς έγκρισης διελεύσεων μέσω του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), καθορίζοντας ουσιαστικά ποια πλοία μπορούν να εξέλθουν. Ταυτόχρονα, η παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή διαμορφώνει μια άτυπη «διπλή ζώνη ελέγχου».

Οι αμερικανικές δυνάμεις, που συνεχίζουν να ελέγχουν πλοία που καταπλέουν σε ιρανικά λιμάνια, έχουν προχωρήσει στην κατάσχεση τριών ιρανικών πλοίων. Σε αντίποινα, η Τεχεράνη φαίνεται ότι προχώρησε σε ανάλογη κίνηση με αφορμή τη χθεσινή κράτηση δύο containerships, εκ των οποίων το ένα είναι ελληνικών συμφερόντων.

Κατάσχεση tanker

Το τελευταίο από τα συμβάντα με αμερικανική ανάμιξη σημειώθηκε χθες, όταν, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας, κατελήφθη ένα δεξαμενόπλοιο με σημαία της Γουιάνας που μετέφερε ιρανικό πετρέλαιο στον Ινδικό Ωκεανό.

Το Πεντάγωνο δημοσίευσε στα κοινωνικά δίκτυα βίντεο από την κατάληψη του πλοίου Majestic X, όπου εμφανίζονται Αμερικανοί στρατιώτες στο κατάστρωμα. Το πλοίο, που παλαιότερα ήταν γνωστό ως Phonix, είχε τεθεί υπό κυρώσεις από το υπουργείο Οικονομικών το 2024 για λαθρεμπόριο ιρανικού αργού.

Ιρανικά βίντεο απάντησης

Ως απάντηση, οι ιρανικές αρχές έδωσαν στη δημοσιότητα βίντεο που φέρεται να δείχνουν την κατάσχεση των δύο containerships, επιδιώκοντας να καταδείξουν τον έλεγχο που ασκούν στα Στενά του Ορμούζ.

Διεθνείς ναυτιλιακές πηγές αναφέρουν ότι το containership Epaminondas (6.700 TEU), ελληνικών συμφερόντων και υπό σημαία Λιβερίας, μεταφέρθηκε στο λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς, όπου απενεργοποιήθηκε το σύστημα AIS. Το πλοίο έχει πλήρωμα 21 ατόμων, αποτελούμενο από Ουκρανούς και Φιλιππινέζους, και είχε προορισμό την Ινδία.

Άλλο containership σε αμφιβολία

Παράλληλα, το MSC Francesca (11.300 TEU), υπό σημαία Παναμά και με πλήρωμα 20 ατόμων, εμφανίζεται επίσης με απενεργοποιημένο AIS. Η θέση του δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με ακρίβεια, αν και αναφέρεται πιθανώς να βρίσκεται στην ίδια θαλάσσια περιοχή.

Το υπουργείο Ναυτιλίας είχε αρχικά αναφέρει ότι το Epaminondas παρέμενε υπό τον έλεγχο του πλοιάρχου, αλλά οι εξελίξεις που ακολούθησαν —η μετακίνησή του σε ιρανικά ύδατα— δείχνουν την ρευστότητα και την ταχεία μεταβολή των δεδομένων στην περιοχή.

Η εταιρεία Technomar Shipping Inc. επιβεβαίωσε το περιστατικό με το Epaminondas και την επιβίβαση ιρανικών δυνάμεων, αναφέροντας ότι βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με τις αρχές και ότι το πλήρωμα είναι ασφαλές.

Η ναυτιλία σχεδόν παγωμένη

Την ίδια ώρα, τα επίπεδα διέλευσης παραμένουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα: η ναυτιλιακή εταιρεία Diaplous κατέγραψε μόλις 4 διελεύσεις το τελευταίο 24ωρο —τρεις εξερχόμενες από τον Περσικό Κόλπο και μία εισερχόμενη.

Όλα τα πλοία ήταν φορτηγά —δύο χύδην ξηρού φορτίου, ένα γενικού φορτίου και ένα φορτηγό καταστρώματος—, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημαντική υποχώρηση της εμπορικής δραστηριότητας σε μια από τις πιο πολυσύχναστες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.

Επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας

Οι αναταράξεις από τη σύγκρουση με το Ιράν αναδιαμορφώνουν τις παγκόσμιες ροές ενέργειας: οι εξαγωγές αργού πετρελαίου και προϊόντων των ΗΠΑ εκτοξεύθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι συνολικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 137.000 βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 12,88 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καθώς αγοραστές από την Ασία και την Ευρώπη έσπευσαν να εξασφαλίσουν προμήθειες εν μέσω διαταραχών.

Παράλληλα, τα αποθέματα αργού στις ΗΠΑ κατέγραψαν αύξηση, ενώ τα αποθέματα διυλισμένων προϊόντων μειώθηκαν, σύμφωνα με στοιχεία της Energy Information Administration.

Ειδικότερα, τα αποθέματα αργού αυξήθηκαν κατά 1,9 εκατ. βαρέλια, την ώρα που οι αναλυτές σε δημοσκόπηση του Reuters περίμεναν μείωση κατά 1,2 εκατ. βαρέλια.