Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία θέλει, σύμφωνα με διάφορα στοιχεία, να αποφύγει τα βαριά κόστη μιας αναθέρμανσης της ένοπλης αντιπαράθεσης με το Ιράν, η κατάληξη της οποίας θα ήταν αβέβαιη. Από την άλλη φοβάται τις συνέπειες μιας συμφωνίας που θα νομιμοποιούσε στην πράξη τα κεκτημένα των Ιρανών στο πεδίο: από την επιβίωση του καθεστώτος μέχρι τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.

Κεντρική επιδίωξη του Αμερικανού προέδρου φαίνεται να είναι η διατήρηση της δυνατότητας οι ΗΠΑ να επανέλθουν επιχειρησιακά στο μέλλον, χωρίς ωστόσο να παραχωρήσουν στη Τεχεράνη την πολυπόθητη άρση των οικονομικών κυρώσεων που την πιέζουν.

Δύσκολη εξίσωση

Βεβαίως, τίποτα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο μιας απρόβλεπτης στρατιωτικής ενέργειας από την αμερικανική πλευρά, όταν οι αντίπαλοι θεωρήσουν πως ο πρόεδρος υποχωρεί. Η συνεχιζόμενη συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων και μέσων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή δείχνει, άλλωστε, δυναμική κλιμάκωσης και όχι αποκλιμάκωσης.

Στην άλλη πλευρά, οι στρατηγοί του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου, σύμφωνα με πληροφορίες, προειδοποιούν συστηματικά για τους κινδύνους μιας επανάληψης των εχθροπραξιών. Ο δε Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μακρά τηλεφωνική συνομιλία την Τετάρτη με τον Τραμπ, φέρεται να χαρακτήρισε «απαράδεκτη» και «επιζήμια όχι μόνο για το Ιράν και τους γείτονές του, αλλά και για το σύνολο της διεθνούς κοινότητας» οποιαδήποτε νέα πολεμική περιπέτεια.

Η ρήση του Πούτιν μπορεί να ιδωθεί και ως φορέας ιρανικού μηνύματος, αφού λίγο νωρίτερα ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε συναντηθεί με τον Ρώσο ηγέτη.

Η τρίτη επιλογή

Στο φόντο αυτό, ο ένοικος του Λευκού Οίκου φαίνεται, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, να προσανατολίζεται σε ένα είδος «παγώματος» της αντιπαράθεσης, διατηρώντας όμως ως μοχλό πίεσης την παράταση του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν.

«Ο αποκλεισμός είναι λιγάκι πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ σε συνέντευξη που παραχώρησε στον ιστότοπο Axios.

Ωστόσο, ένα τέτοιο σχήμα είναι εγγενώς επισφαλές και δεν εξασφαλίζει τη συνεργασία της ιρανικής ηγεσίας. Θα ανταποκριθούν οι Ιρανοί, απελευθερώνοντας τη διέλευση σκαφών από τα Στενά του Ορμούζ, ή θα απαντήσουν με νέες επιθετικές ενέργειες και εκβιασμούς;

Μέχρι στιγμής, οι ιρανικές αρχές δείχνουν αποφασισμένες να διατηρήσουν το πλεονέκτημα που απέκτησαν, εγκαθιδρύοντας ένα νέο καθεστώς στο οποίο η ναυσιπλοΐα στην περιοχή θα υπόκειται σε ιραντικό έλεγχο και θα αποφέρει οικονομικά ανταλλάγματα. Το ιρανικό κοινοβούλιο επεξεργάζεται ήδη νόμο που αναθέτει την ευθύνη για το στενό στις ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες θα απαγορεύσουν τη διέλευση πλοίων του Ισραήλ ή συνδεόμενων με αυτό και θα επιβάλλουν τέλη διέλευσης, πληρωτέα σε ιρανικά ριάλ.

Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σε γραπτό μήνυμα που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα, υποστήριξε ότι «ένα νέο κεφάλαιο για τα Στενά του Ορμούζ έχει αρχίσει να διαμορφώνεται» και ότι η Τεχεράνη θα καταστήσει την περιοχή ασφαλή, φέρνοντας «ηρεμία, πρόοδο και οικονομικά οφέλη» για όλες τις χώρες του Κόλπου.

Άκαμπτοι οι Ιρανοί

Οι αγορές αποτίμησαν άμεσα την κατάσταση, οδηγώντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου σε υψηλό τετραετίας. Αναλυτές εκφράζουν τον φόβο ότι το στενό θα παραμείνει υπό ιραντικό έλεγχο. Η εταιρεία DNB μίλησε για «παρατεινόμενο αδιέξοδο», καθώς «οι μάχες έχουν ουσιαστικά σταματήσει», αλλά «δεν προκύπτει καμία διαρκής λύση», ειδικά όσον αφορά το Στενό του Ορμούζ.

Κατά τη διάρκεια συνάντησης την Τρίτη στον Λευκό Οίκο με επικεφαλής εταιρειών του πετρελαϊκού κλάδου, οι συμμετέχοντες συζήτησαν «τα μέτρα που πήρε ο πρόεδρος Τραμπ για να ανακουφίσει τις διεθνείς αγορές και τα μέτρα που θα μπορούσαμε να λάβουμε για να συνεχίσουμε τον εφαρμοζόμενο αποκλεισμό για μήνες, αν είναι απαραίτητο, και να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπό του στους καταναλωτές», όπως είπε Αμερικανός κυβερνητικός αξιωματούχος.

Ο ισχυρός πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, σχολίασε ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να ασκήσουν οικονομική πίεση και να υποδαυλίσουν εσωτερικές διχόνοιες ώστε «να μας αποδυναμώσουν», προσδοκώντας πως «θα καταρρεύσουμε από μέσα», και κάλεσε σε ενότητα.

Ο διοικητής της Αεροδιαστημικής Δύναμης των Φρουρών της Επανάστασης, Ματζίντ Μουσαβί, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, ακόμη και περιορισμένη, θα επιφέρει «μακροχρόνια και οδυνηρά πλήγματα» σε περιφερειακές θέσεις των ΗΠΑ. Τα σχόλιά του απάντησαν σε δημοσίευμα του Axios που ανέφερε πως ο αμερικανικός στρατός έχει ετοιμάσει σχέδιο για ένα «σύντομο και ισχυρό» κύμα επιθέσεων στο Ιράν.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ είναι καταδικασμένος σε αποτυχία και απλώς θα επιδεινώσει τα προβλήματα της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο.

Ζητούνται “πρόθυμοι”

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε από τις πρεσβείες της να πείσουν συμμάχους των ΗΠΑ να συμμετάσχουν σε διεθνή συνασπισμό για την αποκατάσταση της ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ.

Το δημοσίευμα, επικαλούμενο τηλεγράφημα του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, αποκαλύπτει την ύπαρξη σχεδίου με την ονομασία «Μηχανισμός Ελεύθερης Ναυσιπλοΐας», μέσω του οποίου ένας συνασπισμός υπό αμερικανική ηγεσία θα μοιραζόταν πληροφορίες, θα συντόνιζε διπλωματικές ενέργειες και θα επέβαλλε κυρώσεις.

Ο Τραμπ άσκησε πίεση στους ευρωπαίους συμμάχους στα τέλη του Μαρτίου για να αναλάβουν δράση, και στη συνέχεια διαμαρτυρήθηκε για την άρνησή τους να στείλουν στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.

Αδιέξοδο και στο μέτωπο του Λιβάνου

Στο άλλο κύριο θέατρο της σύγκρουσης, τον Λίβανο, όπου το Ισραήλ μάχεται το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, η κατάπαυση του πυρός έχει κυρίως θεωρητικό χαρακτήρα, με δεκάδες νεκρούς και αυτή την εβδομάδα από ισραηλινές επιδρομές.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, κάλεσε το Ισραήλ να εφαρμόσει πλήρως την κατάπαυση του πυρός που ανακοίνωσε ο Τραμπ την 17η Απριλίου, πριν αρχίσει οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση μεταξύ των κυβερνήσεων των δύο χωρών. Ο ίδιος τόνισε ότι αναμένει από την Ουάσινγκτον να ορίσει ημερομηνία για αυτές τις συνομιλίες.

Ο Τραμπ διαβεβαίωσε τον ιστότοπο Axios ότι υπέδειξε στον ισραηλινό πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου να περιοριστεί σε «χειρουργικά» πλήγματα στο Λίβανο και να αποφύγει μια πλήρη επανέναρξη του πολέμου με τη Χεζμπολάχ. Πρόσθεσε ότι «του αρέσει ο Λίβανος και η ηγεσία του» και πως πιστεύει ότι η χώρα μπορεί να «επιστρέψει». «Το Ιράν κατέστρεψε τον Λίβανο» μέσω της Χεζμπολάχ, είπε, και υποστήριξε ότι «ως αποτέλεσμα της εξουδετέρωσης του Ιράν, αυτομάτως εξουδετερώνεται η Χεζμπολάχ».