Η Ευρώπη επαναξιολογεί τη θέση της στον κόσμο. Μετά από δεκαετίες στενής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σχεδόν τρεις στους τέσσερις πολίτες της ΕΕ δηλώνουν σήμερα ότι η Ένωση πρέπει να “πάρει το δικό της δρόμο”.
Μια ξεκάθαρη πλειοψηφία Ευρωπαίων δεν θεωρεί πλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες αξιόπιστο εταίρο, ενώ το ποσοστό όσων αναγνωρίζουν τις ΗΠΑ ως τον πιο πολύτιμο σύμμαχο της Ευρώπης έχει μειωθεί σημαντικά —κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες— ενάμισι χρόνο μετά την έναρξη της προεδρίας Τραμπ.
Στοιχεία από νέα μελέτη
Μια νέα μελέτη του Ίδρυμα Μπέρτελσμαν απεικονίζει αυτή τη μετατόπιση. Βασισμένη σε έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από τον Σεπτέμβριο 2024 έως τον Μάρτιο 2026, η μελέτη δείχνει μια ήπειρο πιο έτοιμη να σταθεί στα δικά της πόδια.
Λίγο πριν από τη φετινή Ημέρα της Ευρώπης, την 9 Μαΐου, το 73% των πολιτών της ΕΕ δηλώνει ότι η Ένωση θα πρέπει να ακολουθήσει «το δικό της δρόμο», έναντι 63% το 2024. Η αλλαγή αυτή παρατηρείται σε όλες τις δημογραφικές ομάδες και είναι ιδιαίτερα έντονη ανάμεσα στους μεγαλύτερους σε ηλικία Ευρωπαίους.
Πτώση εμπιστοσύνης προς την Ουάσινγκτον
Η προεδρία του Τραμπ έχει αφήσει βαθιές ουλές στις διατλαντικές σχέσεις: το 58% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι δεν θεωρεί την Ουάσινγκτον αξιόπιστο εταίρο. Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να θεωρούνται, συγκριτικά, ο σημαντικότερος σύμμαχος της ΕΕ με ποσοστό 31%, αυτό το ποσοστό έχει μειωθεί κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες από το 2024.
Η εμφάνιση ενός πολωτικού αμερικανού προέδρου και η αύξηση γεωπολιτικών εντάσεων έχουν οδηγήσει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη στο αίτημα για μεγαλύτερη αυτάρκεια, κυρίως στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της ασφάλειας.
Κι όχι στροφή προς την Κίνα
Ωστόσο, αυτή η αναζήτηση ανεξαρτησίας δεν συνεπάγεται στροφή προς το Πεκίνο. Η Κίνα αντιμετωπίζεται με επίμονο σκεπτικισμό και μεγάλες πλειοψηφίες υποστηρίζουν τον περιορισμό των εξαρτήσεων, ακόμη και εάν αυτό έχει οικονομικό κόστος.
Οι αλλαγές προτιμήσεων γίνονται κυρίως εντός του υπάρχοντος συστήματος συμμαχιών: το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς κερδίζουν έδαφος ως στρατηγικοί εταίροι, κάτι που υποδηλώνει πως οι Ευρωπαίοι αναπροσαρμόζουν τις ισορροπίες εντός του διατλαντικού πλαισίου και δεν το εγκαταλείπουν.
Η στήριξη προς το ΝΑΤΟ παραμένει σταθερή, με σαφείς πλειοψηφίες (το 63%) να το θεωρούν ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Απαιτείται πολιτική μετάφραση
Ο Φλοριάν Κόμερ, ειδικός στα ευρωπαϊκά ζητήματα στρατηγικής στο Ίδρυμα Μπέρτελσμαν, επισημαίνει: “Το μήνυμα πριν από τη φετινή Ημέρα της Ευρώπης είναι αδιαμφισβήτητο: οι Ευρωπαίοι θέλουν να αποκτήσουν περισσότερη ανεξαρτησία έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών. Η εμπιστοσύνη έχει διαβρωθεί, η θέση της Αμερικής ως κεντρικού εταίρου της Ευρώπης έχει καταπέσει. Η σύμπραξη μπορεί να επισκευασθεί, όμως τα δεδομένα μας σηματοδοτούν ένα βαθύτερο, δομικό ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις. Οι Ευρωπαίοι πολίτες ζητούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία, κυρίως στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική της ασφάλειας. Οι διαμορφωτές της πολιτικής χρειάζεται να μεταφράσουν το αίτημα αυτό σε λεπτομερείς πολιτικές και σε πραγματική επένδυση στις δυνατότητες της ίδιας της Ευρώπης”.
Ο Μπράντον Μπορν, ειδικός στις διατλαντικές σχέσεις στο Ίδρυμα Μπερτελσμαν, προσθέτει: “Στο πλαίσιο αυτό, η οικοδόμηση μιας ισχυρότερης και με μεγαλύτερη αυτάρκεια Ευρώπης πηγαίνει χέρι-χέρι με την επέκταση των συμπράξεών της ώστε να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και στρατηγική σταθερότητα”.
ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ
