Η Τεχεράνη παρέδωσε επίσημα την απάντησή της στην αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο κρίσιμων διαπραγματεύσεων που μπορεί να καθορίσει το μέλλον της Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, το έγγραφο διαβιβάστηκε μέσω διαμεσολαβητών, με βασικό στόχο να υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης και σταδιακή επαναφορά της σταθερότητας στην περιοχή.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει ένα σχέδιο 14 σημείων, το οποίο επικεντρώνεται στην παύση των εχθροπραξιών, στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στη δημιουργία ενός προσωρινού πλαισίου συμφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Το σχέδιο προβλέπει ακόμη την έναρξη νέου γύρου συνομιλιών διάρκειας περίπου 30 ημερών, ώστε να εξεταστούν τα ανοιχτά ζητήματα που παραμένουν στο τραπέζι.

Ανώτατες διπλωματικές πηγές υποστηρίζουν ότι η ιρανική απάντηση εστιάζει κυρίως στον άμεσο τερματισμό του πολέμου και στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, χωρίς όμως να αποκαλύπτονται όλες οι λεπτομέρειες του κειμένου που παρέδωσε η Τεχεράνη. Παράλληλα, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να συνεχίσει τις συνομιλίες, εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες δείξουν – όπως αναφέρουν ιρανικοί κύκλοι – «ρεαλισμό» στις απαιτήσεις τους.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα

Η μεγαλύτερη διαφωνία μεταξύ των δύο πλευρών εξακολουθεί να αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η Ουάσιγκτον πιέζει για αυστηρούς περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου, ενώ παράλληλα ζητά πλήρη επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η αμερικανική πρόταση προβλέπει ακόμη τη σταδιακή άρση κυρώσεων εις βάρος της Τεχεράνης, αλλά και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Σε αντάλλαγμα, η Τεχεράνη καλείται να δεχθεί περιορισμούς στις πυρηνικές δραστηριότητες και να διασφαλίσει την ομαλή διέλευση πλοίων στην περιοχή του Κόλπου.

Από την άλλη πλευρά, το Ιράν θεωρεί ότι πολλές από τις αμερικανικές απαιτήσεις είναι μονομερείς και δυσανάλογες. Ιρανοί αξιωματούχοι κάνουν λόγο για πρόταση που περιορίζει την αμυντική δυνατότητα της χώρας χωρίς σαφείς εγγυήσεις για πλήρη άρση των κυρώσεων ή αποζημιώσεις για τις ζημιές του πολέμου.

Ο ρόλος του Τραμπ και οι απειλές για νέα κλιμάκωση

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται αισιόδοξος ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι η ιρανική πλευρά επιθυμεί να τερματιστεί η κρίση. Ωστόσο, έχει ξεκαθαρίσει ότι εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να επανέλθει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή.

Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να εξετάζει την επανενεργοποίηση του σχεδίου «Project Freedom», που προβλέπει στρατιωτική προστασία εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς θεωρήθηκε από την Τεχεράνη ως άμεση πρόκληση.

Το τελευταίο διάστημα καταγράφονται συνεχείς παραβιάσεις της εύθραυστης εκεχειρίας στην περιοχή. Αμερικανικά πολεμικά πλοία και ιρανικές δυνάμεις έχουν εμπλακεί σε νέα επεισόδια στον Περσικό Κόλπο, γεγονός που αυξάνει τον φόβο για γενικευμένη ανάφλεξη. Παρ’ όλα αυτά, οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται με τη διαμεσολάβηση κυρίως του Πακιστάν και άλλων περιφερειακών δυνάμεων.

Οι όροι της Τεχεράνης και οι διεθνείς πιέσεις

Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας και άρση των κυρώσεων πριν από οποιαδήποτε υποχώρηση στο στρατιωτικό ή πυρηνικό πεδίο. Παράλληλα, η Τεχεράνη ζητά να σταματήσουν πλήρως οι επιθέσεις από ΗΠΑ και συμμάχους τους στην περιοχή.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι σε προηγούμενες ιρανικές προτάσεις είχαν τεθεί ακόμη και ζητήματα αποζημιώσεων για τις πολεμικές ζημιές, αλλά και αναγνώρισης του ρόλου του Ιράν στον έλεγχο της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, θεωρούν αυτές τις απαιτήσεις υπερβολικές και επιμένουν σε πιο αυστηρό πλαίσιο δεσμεύσεων.

Την ίδια ώρα, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις. Η Ευρώπη, αλλά και χώρες της Μέσης Ανατολής, πιέζουν για άμεση αποκλιμάκωση, φοβούμενες νέες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στην αγορά ενέργειας. Οποιαδήποτε νέα κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και στις θαλάσσιες μεταφορές.

Οι επόμενες κρίσιμες ημέρες

Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία των διαπραγματεύσεων. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι εάν υπάρξει συμφωνία πάνω στο προσωρινό μνημόνιο των 14 σημείων, θα ανοίξει ο δρόμος για πιο ουσιαστικές συνομιλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μακροπρόθεσμη συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Παρά την αισιοδοξία που εκφράζεται δημόσια, το κλίμα παραμένει εύθραυστο. Οι διαφωνίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η νέα απάντηση της Τεχεράνης φέρνει ξανά στο προσκήνιο μια από τις πιο επικίνδυνες γεωπολιτικές κρίσεις των τελευταίων ετών