Η κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ετοιμάζεται να προχωρήσει σε μια νέα κίνηση με γεωπολιτικό αποτύπωμα, καταθέτοντας νομοσχέδιο στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας για τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, η πρωτοβουλία αυτή θεωρείται το πρώτο θεσμικό βήμα της Άγκυρας για να κατοχυρώσει επίσημα τις διεκδικήσεις της στο πλαίσιο της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας». Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το σχέδιο νόμου θα αποτυπώνει για πρώτη φορά σε επίσημη νομική μορφή την τουρκική θέση για την υφαλοκρηπίδα και τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας που διεκδικεί η Άγκυρα. Στόχος της τουρκικής κυβέρνησης είναι να ενισχύσει τη νομική και πολιτική βάση των αξιώσεών της, ειδικά σε περιοχές όπου θεωρεί ότι υπάρχουν σημαντικά ενεργειακά αποθέματα και πιθανά κοιτάσματα φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών διεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Τουρκία επιχειρεί να ενδυναμώσει τον ρόλο της στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Παράλληλα, η Άγκυρα επιδιώκει να απαντήσει στις διπλωματικές και αμυντικές συνεργασίες που έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, η Κύπρος, η Γαλλία και το Ισραήλ.
Η στρατηγική της Άγκυρας και το ενεργειακό παιχνίδι
Το προωθούμενο νομοθέτημα θεωρείται από διπλωματικές πηγές ως μια προσπάθεια της Τουρκίας να μετατρέψει τις μέχρι σήμερα πολιτικές και διπλωματικές θέσεις της σε επίσημο κρατικό πλαίσιο. Μέχρι σήμερα, η Άγκυρα προέβαλλε τις διεκδικήσεις της μέσω διεθνών παρεμβάσεων, ερευνών και συμφωνιών, χωρίς όμως να υπάρχει συνολική εσωτερική νομική κατοχύρωση των θαλάσσιων ορίων που επικαλείται.
Στο επίκεντρο της τουρκικής στρατηγικής βρίσκονται τα πιθανά ενεργειακά κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου. Η κυβέρνηση Ερντογάν θεωρεί ότι η χώρα δεν πρέπει να αποκλειστεί από την εκμετάλλευση φυσικών πόρων στην περιοχή και επιδιώκει να διασφαλίσει πρόσβαση σε ενεργειακά αποθέματα που εκτιμάται ότι έχουν ιδιαίτερα υψηλή οικονομική αξία. Παράλληλα, η Άγκυρα συνδέει τις διεκδικήσεις της και με την υπεράσπιση των συμφερόντων των Τουρκοκυπρίων, επαναφέροντας στο προσκήνιο το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο τα τελευταία χρόνια αποτελεί βασικό πυλώνα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι προειδοποιήσεις Μπαχτσελί και το μήνυμα προς Ελλάδα και Κύπρο
Λίγες ημέρες πριν τις αποκαλύψεις για το νομοσχέδιο, ο ηγέτης του εθνικιστικού κόμματος MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, εξαπέλυσε νέες προειδοποιήσεις κατά της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ισραήλ στον τομέα της ασφάλειας και της ενέργειας. Ο κυβερνητικός σύμμαχος του AKP υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει την ένταση, αλλά προειδοποίησε πως οποιαδήποτε ενέργεια αγνοεί «τα δικαιώματα και τις θαλάσσιες ζώνες» της χώρας θα συναντήσει «σθεναρή απάντηση».
Οι δηλώσεις αυτές ερμηνεύονται ως σαφές μήνυμα προς την Αθήνα και τη Λευκωσία, σε μια χρονική συγκυρία όπου οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν εύθραυστες. Η τουρκική πλευρά εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει την πολιτική αμφισβήτησης των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων δικαιωμάτων, διατηρώντας υψηλούς τόνους στη ρητορική της. Την ίδια ώρα, το Bloomberg επισημαίνει ότι μια τέτοια θεσμική κίνηση από την Άγκυρα θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ένταση στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, ειδικά αν συνοδευτεί από έρευνες ή επιχειρησιακές κινήσεις στην περιοχή.
Ο ρόλος της ΕΕ και οι διεθνείς αντιδράσεις
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στο παρελθόν προειδοποιήσει την Τουρκία με κυρώσεις για δραστηριότητες έρευνας υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι Βρυξέλλες είχαν κινηθεί μετά από αιτήματα της Ελλάδας και της Κύπρου, υποστηρίζοντας την ανάγκη προστασίας της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των δύο κρατών-μελών. Η Άγκυρα, πάντως, συνεχίζει να απορρίπτει τις ελληνικές θέσεις για το Δίκαιο της Θάλασσας και επιμένει στις δικές της ερμηνείες σχετικά με την υφαλοκρηπίδα και τις ΑΟΖ. Μάλιστα, σε προηγούμενες παρεμβάσεις της προς τον ΟΗΕ, είχε χαρακτηρίσει «παράνομη» τη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, επιμένοντας ότι παραβιάζονται τουρκικά συμφέροντα στην περιοχή. Το νέο νομοσχέδιο αναμένεται να αποτελέσει ακόμη ένα σημείο αντιπαράθεσης στις ήδη τεταμένες ελληνοτουρκικές σχέσεις. Διπλωματικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να επηρεάσει τόσο τις ισορροπίες στο Αιγαίο όσο και τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο τους επόμενους μήνες.
