Η σύνδεση της τεχνητής νοημοσύνης με την υγεία και τη γονιμότητα βρέθηκε στο επίκεντρο συζήτησης που διεξήχθη στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών. Η υπογονιμότητα, όπως επισημάνθηκε, έχει πάρει διαστάσεις μάστιγας της σύγχρονης εποχής και πλήττει περίπου ένα στα έξι ζευγάρια που επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά. Η καλή κατάσταση υγείας και των δύο μελών του ζευγαριού παραμένει βασική προϋπόθεση για την επίτευξη κύησης.
Η θέση των ειδικών για την ιατρική και τα δεδομένα
Ο ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας της Ιατρικής Σχολής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γιώργος Χρούσος, τόνισε ότι «πλέον δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς την Τεχνητή Νοημοσύνη στην ιατρική». Όπως εξήγησε, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων και η συστηματική προσέγγιση αλλάζουν ριζικά τους τρόπους πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας.
Ο κ. Χρούσος αναφέρθηκε στις βιολογικές και κοινωνικές συνέπειες της σύγχρονης ζωής, δόθηκε έμφαση στο χρόνιο στρες και την επίδρασή του στην υπογονιμότητα, και υπογράμμισε τη συνεισφορά της τεχνητής νοημοσύνης στην πρόβλεψη και την πρόληψη νοσημάτων μέσω της ανάλυσης μεγάλων πληθυσμιακών δεδομένων.
Γενετικοί και επιγενετικοί παράγοντες
Ο καθηγητής Ιατρικής, διευθυντής Ανθρώπινης Γενετικής και Ιατρικής Ακριβείας στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας στο Ηράκλειο Κρήτης, Κωνσταντίνος Στρατάκης, επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για να αναγνωριστούν οι γενετικοί και περιβαλλοντικοί (επιγενετικοί) παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία και τη γονιμότητα.
Σύμφωνα με τον κ. Στρατάκη, οι βάσεις ψηφιακών δεδομένων είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό των παραγόντων που προκαλούν υπογονιμότητα, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει σημαντική υποστήριξη στην πρόβλεψη και στη λήψη αποφάσεων για τη διάγνωση και τη θεραπεία της υπογονιμότητας.
Παχυσαρκία και εξατομικευμένες λύσεις
Η καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μελπομένη Πέππα, υπογράμμισε ότι η παχυσαρκία είναι ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Επεσήμανε ότι πρόκειται για χρόνιο νόσημα που επηρεάζει τόσο τη γυναικεία όσο και την ανδρική γονιμότητα και σημείωσε πως η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται για την υποστήριξη εξατομικευμένων τρόπων αντιμετώπισης της παχυσαρκίας.
Η καθηγήτρια Μαιευτικής – Γυναικολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Σοφία Καλανταρίδου, επισήμανε ότι η υπογονιμότητα είναι πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Εκτός από τα γνωστά αίτια, η περιβαλλοντική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή έχουν συμβάλει στην αύξηση των ποσοστών υπογονιμότητας, σε συνδυασμό με την τάση των ζευγαριών να αποφασίζουν να τεκνοποιήσουν σε μεγαλύτερη ηλικία.
Προκλήσεις στην κλινική εφαρμογή
Η κ. Καλανταρίδου σημείωσε πως τα σημερινά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που εφαρμόζονται δεν έχουν ακόμη αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους στην αντιμετώπιση της υπογονιμότητας και απαιτείται περισσότερη έρευνα πριν ενσωματωθούν στην κλινική πράξη.
Ο διδάκτωρ στην τεχνητή νοημοσύνη, Νίκος Μυρτάκης, εξηγώντας τις τρέχουσες εφαρμογές, ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη στη γονιμότητα χρησιμοποιείται κυρίως ως εργαλείο πρόβλεψης και υποστήριξης αποφάσεων. Μία από τις πρώτες εφαρμογές αφορά την ανάλυση εμβρύων: με χρήση εικόνων και βίντεο τα μοντέλα μπορούν να παρακολουθήσουν την ανάπτυξη και να εκτιμήσουν ποια έμβρυα έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να οδηγήσουν σε κύηση κατά τη μεταφορά στη μήτρα.
Ανάγκη για συνεργασία δεδομένων
Ο κ. Μυρτάκης τόνισε ότι για να βελτιωθεί η ποιότητα των μοντέλων χρειάζεται σύμπραξη πολλαπλών κλινικών και εργαστηριακών δεδομένων από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, αλλά και ενσωμάτωση περιβαλλοντικών δεδομένων. Πρόσθεσε ότι μέσα στην επόμενη πενταετία είναι πιθανό να υπάρχει «ένας ψηφιακός βοηθός» στην καθημερινή κλινική πρακτική για τη γονιμότητα.
Τέλος, η καθηγήτρια Αστικού Δικαίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Κατερίνα Φουντεδάκη, αναφέρθηκε στην έννοια των δεδομένων υγείας, στις επιτρεπτές χρήσεις και στην προστασία τους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, με έμφαση στον Κανονισμό για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (European Health Data Space).
Η κ. Φουντεδάκη υπογράμμισε τους κινδύνους από την ανεξέλεγκτη κυκλοφορία των δεδομένων υγείας, ιδιαίτερα όσον αφορά τη δευτερογενή χρήση (δηλαδή για σκοπούς διαφορετικούς από την παροχή υπηρεσιών υγείας στο ίδιο το πρόσωπο), και περιέγραψε το περίγραμμα των λύσεων που επιχειρεί να θεσπίσει το ενωσιακό δίκαιο.
ΑΠΕ
