Η εγχώρια αλευροβιομηχανία και μεγάλο τμήμα της αρτοποιίας και της βιομηχανίας τροφίμων βρίσκονται σε πλήρη συναγερμό, καθώς οι τιμές των πρώτων υλών ανεβαίνουν καθημερινά σε νέα ιστορικά υψηλά και παράλληλα σημαντικοί ευρωπαϊκοί παραγωγοί αρχίζουν να επιβάλλουν περιορισμούς στις εξαγωγές επικαλεζόμενοι ζητήματα ασφάλειας τροφίμων.
Αποθεματοποίηση και πλαφόν
Την ίδια στιγμή, ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής σπεύδει να αποθεματοποιήσει για να κλειδώσει τις τρέχουσες τιμές, δημιουργώντας εκρηκτική ζήτηση για συσκευασμένα προϊόντα. Επικεφαλής γνωστής αλευροβιομηχανίας, που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος, δήλωσε στο business stories ότι έχει επιβάλει πλαφόν στις πωλήσεις ανά πελάτη ώστε να εξυπηρετήσει περισσότερους πελάτες αλλά και να διατηρήσει αποθέματα, επισημαίνοντας ότι «σήμερα με τις τιμές που επικρατούν διεθνώς, μόνο ένας τρελός θα αγόραζε πρώτη ύλη!».
Ειδικά την τελευταία εβδομάδα, όπως εξηγεί, η ροή προμηθειών στην Ελλάδα έχει «σπάσει». «Με απλά λόγια δεν κατεβαίνει σιτάρι από την υπόλοιπη Ευρώπη. Κάποιες χώρες έχουν ανακοινώσει απαγόρευση εξαγωγών, ενώ βασικοί προμηθευτές, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία, δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στη διακίνηση» είπε.
Συμφόρηση στα σύνορα
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα φορτηγό που παλαιότερα χρειαζόταν περίπου δύο ώρες για τους συνοριακούς ελέγχους σήμερα απαιτεί έως και 24ωρο, και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι αρχές να αρνηθούν την είσοδο επικαλούμενες διάφορους λόγους. Οι οδηγοί πλέον αρνούνται να αναλάβουν τέτοιες μεταφορικές περιπέτειες. Επιπλέον, εδώ και μέρες παραμένει δεμένο πλοίο με καλαμπόκι, στο οποίο οι βουλγαρικές αρχές δεν επιτρέπουν τον απόπλου.
Παρά τις ανησυχίες, ο ίδιος αποφεύγει να μιλήσει για άμεσες ελλείψεις: «Δεν νομίζω ότι θα φτάσουμε σε σημείο να λείπει το σιτάρι ή το αλεύρι από την αγορά. Είναι νωρίς γι’ αυτό, καθώς οι αλευροβιομηχανίες διαθέτουν αποθέματα τουλάχιστον για το επόμενο δίμηνο. Το βασικό πρόβλημα είναι το μεγάλο κόστος» εξηγεί, επισημαίνοντας ότι εναλλακτικές πηγές όπως ο Καναδάς, οι ΗΠΑ και η Αυστραλία απαιτούν προθεσμία περίπου δύο μηνών για τη μεταφορά φορτίων και έχουν πολύ υψηλότερα μεταφορικά σε σχέση με την προμήθεια από ευρωπαϊκές χώρες.
Ρεκόρ τιμών στις διεθνείς αγορές
Σε σύγκριση με πέρυσι, οι τιμές στο μαλακό σιτάρι έχουν διπλασιαστεί και βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα της επισιτιστικής κρίσης του 2008 που είχε πυροδοτήσει την «Αραβική Άνοιξη». Οι τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων σιτηρών στο Euronext στο Παρίσι έφτασαν την περασμένη εβδομάδα τα 450 ευρώ ο τόνος, ενώ στο Chicago Board of Trade (CBOT) η τιμή ξεπέρασε τα 13 δολ. το μπούσελ.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, από τους 900.000 τόνους μαλακού σιταριού που χρειάζεται η χώρα, οι 250.000 τόνοι (δηλαδή το 30%) εισάγονταν από τη Ρωσία και την Ουκρανία. Αν προστεθεί και η Μολδαβία, το ποσοστό φτάνει το 35%.
Εκθέσεις εισηγμένων και ποσοστά εξάρτησης
Οι απαντήσεις που έδωσαν εισηγμένες αλευροβιομηχανίες στο πλαίσιο ερωτήσεων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του Χ.Α. δείχνουν διακυμάνσεις ανά εταιρεία. Συγκεκριμένα, το 17% της αξίας των συνολικών σιτηρών που άλεσε πέρυσι η Μύλοι Λούλη προήλθε από τις εν λόγω χώρες (κυρίως τη Ρωσία). Η Κυλινδρόμυλοι Κ. Σαραντόπουλος πραγματοποίησε, κατά την προηγούμενη διετία, αγορές σίτου ρωσικής και ουκρανικής προέλευσης μέσω τρίτων, που για τη χρήση 2021 αντιπροσώπευσαν περίπου το 32% της αξίας των αγορών σίτου του ομίλου. Τέλος, η Μύλοι Κεπενού ανέφερε ότι το 2021 το ποσοστό των αλευροσίτων από Ουκρανία και Ρωσία έφτασε το 33% της συνολικής αξίας αγορών σιτηρών.
Και οι τρεις εταιρείες, σύμφωνα με τις αναφορές τους, έχουν δηλώσει ότι αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας σιτηρών.
Κυβερνητικές διαβεβαιώσεις και διαύλος με Βρυξέλλες
Η κυβέρνηση επιδιώκει να καθησυχάσει για τα αποθέματα της χώρας: ο αρμόδιος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιώργος Γεωργαντάς, δήλωσε ότι δεν τίθεται ζήτημα ασφάλειας τροφίμων.
Παρά τις ενδοεταιρικές επαφές με την κυβέρνηση, οι αλευροβιομήχανοι διατηρούν ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας και με την Κομισιόν. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της αλευροβιομηχανίας, «τίθεται κίνδυνος υπονόμευσης της θεμελιώδους αρχής της Ε.Ε., της ενιαίας αγοράς».
Μαζικές παραγγελίες και ενεργειακή πίεση
Μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις, βιομηχανίες τροφίμων και βιοτεχνίες ήδη εντείνουν τις παραγγελίες τους. «Σπεύδουν περισσότερο να κλειδώσουν τις τρέχουσες τιμές υπό τον φόβο ότι θα υπάρξουν μεγάλες ανατιμήσεις, όχι ότι δεν θα βρουν αλεύρι», αναφέρει ο επικεφαλής της αλευροβιομηχανίας.
Ωστόσο, όπως προσθέτει, οι διεθνείς ανατιμήσεις των αγροτικών εμπορευμάτων προς το παρόν δεν έχουν πλήρως εκφραστεί στην αγορά, επειδή οι επιχειρήσεις λειτουργούν με αποθέματα. Το μεγάλο πρόβλημα παραμένει το ενεργειακό κόστος, το οποίο πιέζει όλη την αλυσίδα —από την παραγωγή και τη διακίνηση έως την κατανάλωση.
Διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της εγχώριας παραγωγής
Η Ελλάδα παράγει μόλις το 10% των αναγκών της σε μαλακό σιτάρι, που είναι το κύριο συστατικό του ψωμιού και χρησιμοποιείται στις ζαχαροπλαστικές βιομηχανίες, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Την προηγούμενη δεκαετία τόσο η καλλιεργήσιμη έκταση όσο και η παραγωγή μαλακού σίτου σημείωσαν σημαντική κάμψη: μειώθηκαν κατά 29,5% και 55,3% αντίστοιχα.
Αντίθετα, η χώρα παράγει επαρκώς σκληρό σιτάρι, το κύριο συστατικό των ζυμαρικών, καλύπτοντας την εγχώρια ζήτηση και εξάγοντας. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον δυναμικό κλάδο ζυμαρικών και στα προγράμματα συμβολαιακής γεωργίας που έχουν στρέψει παραγωγούς στην καλλιέργεια αυτή. Παρ’ όλα αυτά, κατά την τελευταία δεκαετία κρίσης σημειώθηκε μείωση τόσο στις εκτάσεις όσο και στην παραγωγή σκληρού σίτου —από 4 εκατομμύρια στρέμματα σε 2,95 εκατ. και από 1,47 εκατομμύριο τόνους σε 0,77 εκατομμύρια τόνους αντίστοιχα.
Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από τις επιχειρήσεις και τις αρχές, καθώς οι διεθνείς πιέσεις στις τιμές και οι περιορισμοί διακίνησης μπορούν να επιφέρουν πολλαπλές ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένου του ψωμιού και άλλων καθημερινών ειδών.
