Η Λεωφόρος Αθηνών χρηματιστήριο τους τελευταίους τρεις μήνες δεν ακολούθησε το προφανές μοτίβο της συνεχούς ανόδου. Έκανε κάτι πιο σύνθετο: διορθώθηκε, δοκιμάστηκε, απορρόφησε το σοκ, ανακτήθηκε και πάλι προσέγγισε τα υψηλά της. Με λίγα λόγια, η Λεωφόρος Αθηνών δεν έζησε ένα ευθύγραμμο ράλι αλλά μια συστηματική άσκηση αντοχής της αγοράς.
Λεωφόρος Αθηνών χρηματιστήριο προοπτικές
Η ουσία βρίσκεται εκεί ακριβώς: μια αγορά που ανεβαίνει χωρίς παύσεις εντυπωσιάζει αλλά δεν πείθει. Μια αγορά που υποδέχεται πιέσεις, βλέπει τους βιαστικούς να αποχωρούν, αντέχει ρευστοποιήσεις και επιστρέφει κοντά στα προηγούμενα υψηλά δείχνει υπαρκτό επενδυτικό ενδιαφέρον με ορίζοντα. Δεν πρόκειται απαραίτητα για ατσαλένια αντοχή, ούτε για άτρωτη αγορά, αλλά για ρεαλιστική βάση.
Αυτό διαφοροποιεί την τρέχουσα εικόνα από την παλιά Σοφοκλέους των λόμπι, των φημών και των καφενειακών “πληροφοριών” όπου επενδυτικές “ιδιοφυΐες” εμφανίζονταν όταν η αγορά ανέβαινε τρεις συνεδριάσεις στη σειρά. Η σημερινή συμπεριφορά είναι λιγότερο εντυπωσιακή στη φόρμα αλλά πολύ πιο ουσιαστική στο περιεχόμενο.
Οικονομικοί παράγοντες και αίτια
Οι λόγοι αυτής της συμπεριφοράς είναι συγκεκριμένοι. Πρώτον, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει καλύτερη εικόνα από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Αυτό δεν σημαίνει ότι λύθηκαν τα διαρθρωτικά προβλήματα: η παραγωγικότητα, η νομοθετική καθυστέρηση της δικαιοσύνης, το δημογραφικό και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δεν εξαφανίστηκαν.
Σημαίνει όμως ότι οι αγορές αντιλαμβάνονται μια χώρα με δημοσιονομική σταθερότητα, βελτιωμένη πιστοληπτική εικόνα, επενδυτικό ενδιαφέρον και επιχειρήσεις που σε αρκετές περιπτώσεις αποτυπώνουν πραγματικά κέρδη. Επιπλέον, το τραπεζικό σύστημα δεν θεωρείται πλέον μόνιμη απειλή για την οικονομία αλλά βασικό εργαλείο της ανάκαμψης.
Τράπεζες και κλάδοι πρωταγωνιστές
Οι τράπεζες παραμένουν οι προφανείς πρωταγωνιστές. Οι τέσσερις συστημικές δεν κινούνται μόνο επειδή βελτιώθηκαν τα κέρδη τους· κινιούνται κυρίως επειδή η αγορά τις βλέπει διαφορετικά. Από «τράπεζες που σώθηκαν», περνούν σταδιακά σε τράπεζες που μπορούν να χρηματοδοτήσουν ανάπτυξη, να διανείμουν μερίσματα, να αυξήσουν εργασίες και να λειτουργήσουν ως μοχλός της οικονομίας.
Αυτό είναι σημαντική αλλαγή, χωρίς να σημαίνει ότι οι τράπεζες έγιναν φιλανθρωπικά ιδρύματα. Οι προμήθειες και η γνωστή τραπεζική ευαισθησία απέναντι στον πελάτη παραμένουν, για να θυμίζουν ότι ο καπιταλισμός στην Ελλάδα μοιάζει πάντα λίγο με ταμείο διοδίων. Τουλάχιστον όμως τα διόδια πλέον βρίσκονται σε δρόμο που αρχίζει να οδηγεί κάπου και όχι σε παράκαμψη -αδιέξοδο.
Ενέργεια, υποδομές και εξωστρέφεια
Δίπλα στις τράπεζες, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι εταιρείες ενέργειας, υποδομών, βιομηχανίας και εξαγωγών. Η ΔΕΗ, η Metlen, η Cenergy, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ο Τιτάνας και γενικότερα επιχειρήσεις με διεθνή προσανατολισμό απαρτίζουν το σοβαρότερο κομμάτι της αγοράς.
Σε αυτές τις μετοχές δεν αγοράζεται απλώς η ελληνική ανάκαμψη αλλά συμμετοχή σε ευρωπαϊκές ανάγκες: δίκτυα, καλώδια, ενέργεια, κατασκευές, παραχωρήσεις, βιομηχανικά υλικά. Πρόκειται για δραστηριότητες με ουσία και διάρκεια, όχι για φήμες που κάποτε αρκούσαν για να εκτιναχθούν εισηγμένες.
Κλάδοι υπό πίεση και ζητήματα εταιρειών
Υπάρχουν όμως και κλάδοι που ολιγωρούν. Τα διυλιστήρια, παρότι σημαντικά και κερδοφόρα, κινούνται σε πιο περίπλοκο περιβάλλον λόγω ενεργειακής μετάβασης, γεωπολιτικών ρίσκων, μεταβολών στα περιθώρια και πολιτικών παρεμβάσεων. Ο ΟΤΕ παραμένει ποιοτική αλλά ώριμη ιστορία χωρίς τη φαντασία ανάπτυξης που προσελκύει σήμερα τους ξένους.
Η Lamda κουβαλά το βάρος ενός τεράστιου έργου: η υπόσχεση είναι μεγάλη αλλά η αγορά ζητά εκτέλεση, ταμειακές ροές και λιγότερη υπομονή από την συνήθη που απαιτούν μεγάλα ελληνικά σχέδια. Και αρκετές μικρότερες εισηγμένες εξακολουθούν να έχουν το παλιό πρόβλημα του Χ.Α.: περιορισμένη διασπορά, εμπορευσιμότητα και διοικήσεις που δεν έχουν καταλάβει ότι το ταμπλό δεν είναι οικογενειακό άλμπουμ.
Γεωπολιτικά και ο ρόλος του Euronext
Το μεγάλο εξωτερικό ερώτημα αφορά τη συμφωνία πλήρους κατάπαυσης πυρός και διαπραγμάτων 60 ημερών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, εάν και εφόσον την εγκρίνει ο Τραμπ. Αν εγκριθεί, η αγορά θα πάρει ανάσα: θα μειωθεί το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου, η ενέργεια θα πιεστεί, οι μεταφορές θα ηρεμήσουν, ο τουρισμός θα ανακουφιστεί και οι τράπεζες θα επανέλθουν δυναμικά.
Αν ο Τραμπ δεν εγκρίνει τη συμφωνία ή την εγκρίνει με τρόπο που αφήνει την κρίση ανοιχτή, η αγορά θα περάσει σε φάση άμυνας. Οι τράπεζες θα δεχθούν πρώτες ρευστοποιήσεις, οι εταιρείες με υψηλό ενεργειακό κόστος θα πιεστούν και ο τουρισμός μαζί με τις μεταφορές θα βρεθούν ξανά κάτω από το βάρος της αβεβαιότητας.
Euronext και μακροπρόθεσμη αλλαγή
Το Euronext είναι η μακροπρόθεσμη μεταβλητή της εξίσωσης. Δεν θα μετατρέψει το Χ.Α. σε Παρίσι, ούτε από μόνο του θα αυξήσει τη ρευστότητα όλων των μετοχών. Μπορεί όμως να αλλάξει το πλαίσιο: περισσότερη ευρωπαϊκή ορατότητα, καλύτερη πρόσβαση σε ξένα κεφάλαια, πίεση για εταιρική διακυβέρνηση και βελτίωση εμπορευσιμότητας.
Το Χ.Α. βρίσκεται σε κρίσιμη αλλά όχι εύθραυστη φάση: έχει αφήγημα, πρωταγωνιστές, ξένο ενδιαφέρον και προοπτική αναβάθμισης, αλλά και ρίσκα γεωπολιτικά, ενεργειακά και εσωτερικά. Η αγορά έκανε το πρώτο δύσκολο βήμα: απέδειξε ότι δεν καταρρέει ακόμη και υπό σοβαρή πίεση.
Επόμενα βήματα και τελική εικόνα
Το επόμενο βήμα είναι δύσκολο: να δείξει ότι η άνοδος δεν εξαρτάται μόνο από τις τράπεζες και το διεθνές κλίμα αλλά ότι αποτελεί τμήμα ενός πιο ώριμου, ευρωπαϊκού επενδυτικού οικοσυστήματος. Αν το πετύχει, η πρόσφατη άνοδος θα αποδειχθεί προοίμιο αλλαγής κατηγορίας. Αν όχι, θα μείνει μια καλή κίνηση που θα ξεχαστεί όταν έρθει ο λογαριασμός.
Πέτρος Λάζος
petros.lazos@capital.gr
