Το κοινοβούλιο του Ισραήλ ενέκρινε αργά τη Δευτέρα νομοσχέδιο για τη σύσταση ειδικού στρατοδικείου που θα δικάσει εκατοντάδες Παλαιστίνιους μαχητές οι οποίοι ενεπλάκησαν στην πρωτοφανή επίθεση της 7 Οκτωβρίου 2023 εναντίον ισραηλινού εδάφους.

Η επίθεση και οι απώλειες

Η ημέρα εκείνη χαρακτηρίστηκε ως η πιο φονική στην ιστορία του Ισραήλ και η πιο σοβαρή επίθεση κατά Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα. Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν — κατά κύριο λόγο άμαχοι — ενώ η Χαμάς απήγαγε 251 ανθρώπους που κρατήθηκαν ως όμηροι στη Γάζα.

Το Ισραήλ απάντησε με εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, από τις οποίες, σύμφωνα με αναφορές, έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 72.000 άνθρωποι, κυρίως άμαχοι, και οι επιχειρήσεις έχουν προκαλέσει τεράστια καταστροφή στον θύλακα.

Συλληφθέντες και κατηγορίες

Το Ισραήλ εκτιμά ότι κρατά μεταξύ 200 και 300 μαχητών — ο ακριβής αριθμός θεωρείται απόρρητος — που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Μέχρι στιγμής δεν τους έχουν απαγγελθεί επισήμως κατηγορίες.

Το νέο στρατοδικείο, που θα προεδρεύεται από τρεις δικαστές και θα έχει την έδρα του στην Ιερουσαλήμ, ενδέχεται να δικάσει επίσης και άλλους Παλαιστίνιους που συνελήφθησαν αργότερα στη Γάζα με υποψία ότι συμμετείχαν στην επίθεση ή ότι κράτησαν και κακοποίησαν Ισραηλινούς ομήρους.

Ειδικό νομικό πλαίσιο

Το νομοσχέδιο διαμορφώνει ένα ειδικό νομικό πλαίσιο για τη δίωξη όσων κατηγορούνται για άμεση συμμετοχή στην επίθεση, συμπεριλαμβανομένων μελών των ειδικών δυνάμεων Νούχμπα των Ταξιαρχιών αλ Κάσαμ — της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς.

Σε βάρος των κατηγορουμένων αναμένεται να απαγγελθούν κατηγορίες που εκτείνονται από τρομοκρατία και ανθρωποκτονία έως σεξουαλικά εγκλήματα και γενοκτονία, για τα οποία ενδέχεται να επιβληθεί η εσχάτη των ποινών.

Ψήφιση και διαδικαστικά

Το νομοσχέδιο πέρασε στην Κνεσέτ με ευρεία πλειοψηφία: 93 ψήφους υπέρ, ενώ οι υπόλοιποι 27 βουλευτές είτε απείχαν είτε ήταν απόντες — μια σπάνια ένδειξη κοινοβουλευτικής ενότητας για το θέμα.

Η ακροαματική διαδικασία θα είναι ανοιχτή στο κοινό. Οι κύριες συνεδριάσεις — όπως η έναρξη της δίκης, η ετυμηγορία και η ανακοίνωση των ποινών — θα μεταδίδονται ζωντανά μέσω ιστοσελίδας που θα δημιουργηθεί ειδικά για τον σκοπό αυτόν.

Παρουσία κατηγορουμένων και θυμάτων

Οι κατηγορούμενοι θα παρίστανται αυτοπροσώπως μόνο στις βασικές συνεδριάσεις, ενώ σε όλες τις υπόλοιπες θα συμμετέχουν μέσω βίντεο. Στο δικαστήριο θα έχουν φυσική πρόσβαση και οι επιζώντες-θύματα.

Η Γιάαρα Μορντεχάι, ειδική στο Διεθνές Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Γέιλ, εξέφρασε ανησυχίες για την τήρηση της ορθής διαδικασίας, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση ενός στρατιωτικού δικαστηρίου, καθώς και τον κίνδυνο πολιτικοποίησης ή μετατροπής των διαδικασιών σε «δίκες-παρωδία».

Υπερασπιστική τοποθέτηση

Αντίθετα, η βουλευτής Γιούλια Μαλινόφσκι, μία από τις συντάκτριες του νομοσχεδίου, υποστήριξε ότι αυτό διασφαλίζει μια δίκαιη δίκη σύμφωνα με το νόμο.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου πριν από την ψηφοφορία στην Κνεσέτ, η ίδια δήλωσε: “Ας δουν όλοι πώς τα θύματα και οι οικογένειές τους κοιτάζουν στα μάτια αυτούς τους φονιάδες, τους βιαστές και τους απαγωγείς”. Πρόσθεσε: “Ας δουν όλοι πώς το κράτος του Ισραήλ είναι ένα κυρίαρχο κράτος που γνωρίζει πώς να κάνει όσους το βλάπτουν να λογοδοτούν”.

“Θα καταδικαστούν από δικαστές του Ισραήλ, όχι από τον δρόμο ή από τα όσα όλοι μας νιώθουμε”, τόνισε η Μαλινόφσκι. “Τελικά, αυτό που μας κάνει σπουδαίους είναι το πνεύμα μας, η ανθεκτικότητά μας, η ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε και να αντέχουμε αυτόν τον τεράστιο πόνο”.

Θανατική ποινή και νομικό πλαίσιο

Ο ισραηλινός ποινικός κώδικας προβλέπει τη θανατική ποινή για ορισμένες από τις κατηγορίες που πιθανώς θα απαγγελθούν στους Παλαιστίνιους μαχητές.

Ο τελευταίος που εκτελέστηκε στο Ισραήλ ήταν ο Άντολφ Άιχμαν, ένας από τους αρχιτέκτονες του Ολοκαυτώματος, ο οποίος απαγχονίστηκε το 1962 μετά τη σύλληψή του στην Αργεντινή από ισραηλινούς πράκτορες. Στρατοδικεία στη κατεχόμενη Δυτική Όχθη έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν ποινή θανάτου σε Παλαιστίνιους, αλλά δεν το έχουν πράξει ποτέ.

Επιπλέον, νόμος που υιοθετήθηκε από το Ισραήλ τον Μάρτιο, ο οποίος προβλέπει τη θανατική ποινή δι’ απαγχονισμού για Παλαιστίνιους καταδικασμένους για τρομοκρατικές επιθέσεις, δεν εφαρμόζεται αναδρομικά.

Αντιδράσεις και διεθνείς διαδικασίες

Ο εκπρόσωπος της Χαμάς στη Γάζα, Χάζεμ Κάσεμ, δήλωσε ότι ο νέος νόμος “χρησιμεύει ως κάλυψη για τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξε το Ισραήλ στη Γάζα”.

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο διερευνά τον τρόπο με τον οποίο το Ισραήλ διεξήγαγε τον πόλεμο στη Γάζα και έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκαλάντ, καθώς και για τρία ηγετικά στελέχη της Χαμάς τα οποία έχουν σκοτωθεί από το Ισραήλ.

Παράλληλα, το Ισραήλ αντιμετωπίζει κατηγορίες για γενοκτονία μετά από προσφυγή της Νότιας Αφρικής στο Διεθνές Δικαστήριο. Το Τελ Αβίβ απορρίπτει τις κατηγορίες ως πολιτικά υποκινούμενες και υποστηρίζει ότι ο πόλεμός του στρέφεται κατά της Χαμάς και όχι κατά του παλαιστινιακού λαού.

ΑΠΕ – ΜΠΕ