Νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ εντοπίζει ως βασική πρόκληση για τον ελληνικό τουρισμό τη συρρίκνωση της μέσης διάρκειας παραμονής, που πλέον διαμορφώνεται στις 6,1 διανυκτερεύσεις από 7,4 το 2019, φαινόμενο που περιορίζει την αύξηση των εισπράξεων σε ρυθμό αντίστοιχο με αυτόν των αφίξεων.

Σύνθετη εικόνα του 2025

Η ανάλυση της μελέτης «Εισερχόμενος Τουρισμός στην Ελλάδα 2025 | Εξελίξεις και Τάσεις σε σχέση με 2024 και 2019» παρουσιάζει μια σύνθετη εικόνα: ενώ εμφανίζονται θετικές μεταβολές —όπως η άνοδος της ημερήσιας δαπάνης, η άμβλυνση της εποχικότητας, η εδραίωση της Αθήνας ως city break προορισμού, η διασπορά αγορών και η ανάπτυξη των ΗΠΑ, του MICE και της κρουαζιέρας— καταγράφονται και σημαντικές προκλήσεις.

Συγκεκριμένα, ο τουριστικός τομέας στην περίοδο 2019–2025 πέτυχε σημαντικά μεγέθη: για το 2025 οι αφίξεις χωρίς κρουαζιέρα φτάνουν τα 38,0 εκατ. επισκέπτες (+5,6% από το 2024, +21,2% από το 2019) και οι εισπράξεις τα 22,6 δισ. ευρώ (+9,8%/+27,9%). Συνολικά, συμπεριλαμβανομένης της κρουαζιέρας, οι εισπράξεις ανέρχονται σε 23,6 δισ. ευρώ (+9,4%/30,0%).

Προβλήματα παρά τις επιδόσεις

Παρά τα παραπάνω, οι συνολικές διανυκτερεύσεις παραμένουν περίπου στα επίπεδα των 230 εκατ. του 2019, με εξαίρεση τα πανδημικά έτη 2020–2022. Βασικός λόγος είναι η συνεχής πτώση της Μέσης Διάρκειας Παραμονής (ΜΔΠ), που μειώθηκε κατά -17,2% σε σχέση με την προ-πανδημική περίοδο.

Η ΜΔΠ κατέγραψε διψήφια μείωση έναντι του 2019 και στις δέκα μεγαλύτερες αγορές της χώρας, ενώ μειώθηκε σε όλες τις Περιφέρειες εκτός της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Ανάγνωση των αριθμών

Η μείωση της ΜΔΠ λειτουργεί ως τροχοπέδη στην αύξηση των εισπράξεων σε βαθμό ανάλογο με τις αφίξεις και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Η πρόταση του ΙΝΣΕΤΕ είναι η βελτίωση και αναβάθμιση του προϊόντος τόσο στις ήδη τουριστικά ανεπτυγμένες, όσο και στις υπόλοιπες Περιφέρειες, καθώς και η προσέλκυση long haul αγορών που μένουν περισσότερο.

Αντισταθμιστικά, η Μέση Δαπάνη ανά Διανυκτέρευση (ΜΔΔ) αυξήθηκε στα 97 ευρώ, δηλαδή είναι κατά 27,5% υψηλότερη από το 2019 — έναντι πληθωρισμού 20% — και η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη (ΜΚΔ) ανέρχεται πλέον στα 595 ευρώ (+3,9% vs 2024, +5,5% vs 2019), έναντι 573 ευρώ το 2024 και 564 ευρώ το 2019.

Ανισότητες ανά αγορές

Υπάρχουν όμως αγορές που παρουσίασαν μείωση ΜΚΔ σε σχέση με το 2019 παρά τον πληθωρισμό: Γερμανία -13,5%, Αυστρία -13,2%, Ιταλία -10,0%, Γαλλία -5,1% και Ολλανδία -0,9%.

Η μείωση της ΜΔΠ αποδίδεται σε τρεις συμπληρωματικές τάσεις: διεθνής μετατόπιση προς μικρότερης διάρκειας ταξίδια, περιορισμός της διάρκειας λόγω αυξανόμενου ημερήσιου κόστους στις βασικές ευρωπαϊκές αγορές, και αύξηση του μεριδίου των ημερήσιων ταξιδιωτών.

Η σημασία των ημερήσιων επισκεπτών

Το μερίδιο των ημερήσιων ταξιδιωτών αυξήθηκε από 7,5% σε 9,3%, με το 90% εξ αυτών να προέρχεται από τις τέσσερις όμορες χώρες — Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία, Τουρκία. Εντυπωσιακά, η ΜΚΔ των ημερήσιων επισκεπτών είναι 94 ευρώ, κοντά στην εθνική ΜΔΔ των 97 ευρώ, γεγονός που δείχνει ισχυρή καταναλωτική ικανότητα που μπορεί να αξιοποιηθεί αν μετατραπούν σε διαμένοντες επισκέπτες.

Γι’ αυτό το λόγο το ΙΝΣΕΤΕ προτείνει εμπλουτισμό του προϊόντος ειδικά στις συνοριακές Περιφέρειες.

City breaks και επιπτώσεις

Ένας ακόμη παράγοντας που στατιστικά πιέζει την ΜΔΠ είναι η δυναμική ανάπτυξη των city breaks. Το μερίδιο της Αττικής στο σύνολο των επισκέψεων αυξήθηκε από 16,2% το 2019 σε 22,3% το 2024 και 23,2% το 2025 — ένα είδος ταξιδιού που συνήθως έχει μικρότερη διάρκεια από τον παραδοσιακό τουρισμό ήλιου και θάλασσας.

Περιφέρειες υψηλής αξίας

Σε επίπεδο Περιφερειών, οι διαφορές μεταξύ των τουριστικά ανεπτυγμένων και των υπολοίπων διευρύνονται: οι πέντε ανεπτυγμένες Περιφέρειες — Αττική, Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Κεντρική Μακεδονία, Ιόνια Νησιά — συγκεντρώνουν το 90% των εισπράξεων.

Η Αττική ξεχωρίζει ως ο κύριος μοχλός ανάπτυξης, αποδίδοντας το 54% της συνολικής αύξησης εισπράξεων το 2025, ενώ το Νότιο Αιγαίο εμφανίζει την υψηλότερη Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη πανελλαδικά (869 ευρώ).

Αντίθετα, η Κρήτη παρουσίασε μείωση εισπράξεων -5% παρά την αύξηση των επισκέψεων — τάση που είχε ξεκινήσει το 2024 (-12% vs 2023). Παρόμοια είναι η εικόνα για τα Ιόνια Νησιά (-4,1% εισπράξεις έναντι +10% στις επισκέψεις). Σημαντική πτώση διανυκτερεύσεων καταγράφει η Κεντρική Μακεδονία (-8,6% έναντι 2024, -30,5% έναντι 2019).

Αναγκαίες στρατηγικές παρεμβάσεις

Τα στοιχεία αυτά καθιστούν αναγκαία τη στρατηγική επανατοποθέτηση των τριών Περιφερειών προς αγορές υψηλής δαπάνης μέσω στοχευμένων επενδύσεων και αναβάθμισης προϊόντος. Οι υπόλοιπες Περιφέρειες παρουσίασαν σημαντική επιδείνωση των δεικτών τους την περίοδο 2024–2025.

Αγορές που ώθησαν τις εισπράξεις το 2025

Η μεγαλύτερη αγορά, η Γερμανία, δείχνει σημάδια κόπωσης: η ΜΚΔ καταγράφει συνεχή πτώση (-7,2% σε σχέση με το 2024 και -13,5% σε σχέση με το 2019) λόγω στασιμότητας της ΜΔΔ και μείωσης της ΜΔΠ. Παρά την αύξηση των αφίξεων κατά +10,2% έναντι του 2024, η αύξηση των εισπράξεων περιορίστηκε σε μόλις +2,2% και, έναντι του 2019, κατά +47,8% και +27,9% αντίστοιχα.

Την μεγαλύτερη συνεισφορά στην αύξηση των εισπράξεων κατά 2,0 δισ. το 2025 έναντι του 2024 είχαν το Ηνωμένο Βασίλειο (+582 εκατ., 28,9% της συνολικής αύξησης), η Τουρκία (+169 εκατ., 8,4%) και οι ΗΠΑ (+153 εκατ., 7,6%). Οι τρεις αυτές αγορές συνεισέφεραν το 44,8% της συνολικής αύξησης των εισπράξεων.

Η γεωγραφική διασπορά της ζήτησης αναδεικνύεται ως σημαντικό «ασφαλιστικό» στοιχείο για την ανθεκτικότητα του ελληνικού τουρισμού.

Ανάκαμψη επαγγελματικού τουρισμού

Η μελέτη καταγράφει επίσης αύξηση του μεριδίου των επαγγελματικών ταξιδιών από 5% σε 7% του συνόλου, με τα επαγγελματικά ταξίδια να αυξάνονται κατά +76% μεταξύ 2019 και 2025. Η τάση ενισχύει την ανάγκη για εθνικό σχέδιο ανάπτυξης τουρισμού MICE και live tourism, περιλαμβανομένης της ανάπτυξης Διεθνούς Συνεδριακού Κέντρου στην Αθήνα.

Κρουαζιέρα και λιμάνια

Η κρουαζιέρα ενισχύθηκε σημαντικά, με έσοδα να αυξάνονται από 0,5 δισ. ευρώ το 2019 σε 1 δισ. ευρώ το 2024 και το 2025 — εξέλιξη που πιθανώς σχετίζεται με αύξηση των απευθείας αεροπορικών συνδέσεων του ΔΑΑ με τις ΗΠΑ. Η βελτίωση της εμπορικής υποδομής των λιμένων και η ανάπτυξη τουριστικών εμπειριών και υπηρεσιών εξυπηρέτησης είναι κρίσιμα για την αύξηση της δαπάνης ανά αποβίβαση και την τόνωση τοπικών οικονομιών.

Αεροπορικές αφίξεις και κατανομή εισπράξεων

Το μερίδιο των τουριστών που έρχονται αεροπορικώς ενισχύθηκε στο 73,2% το 2025 από 66,1% το 2019. Οι οδικώς εισερχόμενοι παρουσίασαν οριακή αύξηση (+0,8% έναντι του 2019) αλλά το μερίδιό τους μειώθηκε από 30,6% το 2019 σε 25,4% το 2025.

Δεδομένου ότι η ΜΚΔ των αεροπορικώς εισερχομένων είναι 733 ευρώ έναντι 190 ευρώ για τους οδικώς εισερχομένους, τα αντίστοιχα μερίδια στις εισπράξεις είναι 90,2% και 8,1%.

Παράλληλα, η ΜΔΔ των οδικώς εισερχομένων αυξήθηκε σημαντικά (+55,3% μεταξύ 2019 και 2025), πιθανόν αντανακλώντας βελτιώσεις στις οικονομίες των γειτονικών χωρών. Επίσης, επειδή οι ακτοπλοϊκώς εισερχόμενοι εμφανίζουν υψηλή ΜΔΠ και ΜΚΔ, η ενίσχυση της ακτοπλοϊκής ζήτησης θα ωφελήσει Περιφέρειες όπως Ήπειρος, Δυτική Ελλάδα και Πελοπόννησος με απευθείας συνδέσεις με την Ιταλία.

Εποχικότητα και τρίμηνα

Η εποχικότητα μειώνεται, παρά το ότι παραμένει έντονη: το Γ’ τρίμηνο αντιπροσωπεύει πλέον το 52,4% των αφίξεων, το 52,9% των διανυκτερεύσεων και το 52,5% των εισπράξεων, έναντι 56%, 58,5% και 59,3% αντίστοιχα το 2019.

Ενδιαφέρον αποτελεί η υπεροχή του Β’ τριμήνου έναντι του Γ’ σε δείκτες αξίας (ΜΔΔ, ΜΔΠ, ΜΚΔ), υπογραμμίζοντας τη σημασία της ανάπτυξης τουριστικού προϊόντος και δραστηριοτήτων στο Β’ τρίμηνο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ