Του Andreas Kluth

Ξεχάστε τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό είναι το προσωρινό νούμερο που προτάσσει το Πεντάγωνο για το άμεσο κόστος μιας σύγκρουσης με το Ιράν, μια εκτίμηση που πολλοί αναλυτές θεωρούν εξαιρετικά υποτιμημένη. Το πραγματικό κόστος αυτής της επιλογής των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ είναι πολύ μεγαλύτερο και πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες, αλλά και στρατηγικές απώλειες από άλλα, πιο επείγοντα προβλήματα που δεν αντιμετωπίστηκαν.

Παγκόσμια δέσμευση και απρόβλεπτες συνέπειες

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η Βόρεια Κορέα. Για δεκαετίες, όσο οι πρόεδροι των ΗΠΑ τοποθετούσαν την δικτατορία αυτή στο ίδιο «σακί» με άλλα προβλήματα της Μέσης Ανατολής, η Πιονγιάνγκ αποτελούσε την πιο σοβαρή απειλή για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.

Κάθε φορά που οι ΗΠΑ χρησιμοποιούσαν στρατιωτική ισχύ εναντίον άλλων στόχων —όπως το Ιράκ, το Αφγανιστάν και τώρα το Ιράν— η ηγεσία της Βόρειας Κορέας υπό τη δυναστεία των Κιμ πείστηκε πως ο μόνος τρόπος να αποτρέψει μια αμερικανική επίθεση ήταν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα αρκετά ισχυρά για να παρακάμψουν τις αμερικανικές αντιπυραυλικές άμυνες.

Απόφαση για πυρηνική ισχύ

Θυμάμαι τηλεοπτικές εικόνες του Δεκέμβριο του 2002, όταν τα δελτία έδειχναν παράλληλα την αμερικανική προετοιμασία για εισβολή στο Ιράκ και, σε μικρό πλαίσιο, την απέλαση των πυρηνικών επιθεωρητών του ΔΟΑΕ από τη Βόρεια Κορέα. Η Πιονγιάνγκ αποχώρησε από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης ένα μήνα αργότερα και δοκίμασε το πρώτο της πυρηνικό όπλο πέντε χρόνια μετά.

Σήμερα, μετά από είκοσι χρόνια αποτυχιών στην προσπάθεια αποπυρηνικοποίησης, ο Κιμ Γιονγκ Ουν διαθέτει ένα οπλοστάσιο που είναι εντυπωσιακά επικίνδυνο. Εκτιμάται ότι έχει περίπου 50 πυρηνικές κεφαλές και αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο για να φτιάξει άλλες 50. Η Βόρεια Κορέα παράγει επίσης υλικό που της επιτρέπει να προσθέτει περίπου 20 κεφαλές το χρόνο επ’ αόριστον, στοχεύοντας να φτάσει τουλάχιστον τα επίπεδα των πυρηνικών δυνάμεων της Γαλλίας και της Βρετανίας, που διαθέτουν πάνω από 200 κεφαλές η κάθε μία.

Εκτόξευση και δυνατότητες

Το οπλοστάσιο του Κιμ περιλαμβάνει από σχετικά «μικρές» τακτικές πυρηνικές βόμβες, συγκρίσιμες με την έκρηξη στη Χιροσίμα, έως μεγάλες θερμοπυρηνικές συσκευές ικανές να καταστρέψουν ολόκληρες αμερικανικές πόλεις. Η Πιονγιάνγκ έχει επίσης αναπτύξει ή δοκιμάζει περίπου 20 συστήματα εκτόξευσης, ανάμεσά τους διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους που μπορούν να φτάσουν τις ΗΠΑ και υποβρύχια εκτοξευτικά που θα μπορούσαν να δράσουν ακόμη και μετά από προληπτική αμερικανική επίθεση στις χερσαίες εγκαταστάσεις.

Γνωρίζοντας τη συμβατική του αδυναμία απέναντι σε ΗΠΑ και Νότια Κορέα, ο Κιμ έχει καταλήξει ότι το πυρηνικό απόθεμα είναι το μέσον αποτροπής, που του επιτρέπει παράλληλα να ασκεί την επιρροή του στην περιοχή με άλλους τρόπους. Το στρατιωτικό δόγμα της Βόρειας Κορέας έχει μεταβληθεί ώστε να περιλαμβάνει την πρώτη (επιθετική) χρήση πυρηνικών όπλων αν τα πράγματα δεν εξελιχθούν όπως εκείνος θέλει.

Συγκρίσεις με το Ιράν

Αντίθετα με τη Βόρεια Κορέα, το Ιράν δεν διέθετε πυρηνικά όπλα όταν δέχτηκε αμερικανικές επιθέσεις —ούτε τον περασμένο Ιούνιο, ούτε τον φετινό Φεβρουάριο— και οι αμερικανικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι δεν επιδίωκε ενεργά την κατασκευή τέτοιων όπλων.

Αυτά τα γεγονότα επιβεβαιώνουν τα επιχειρήματα του Κιμ. Η Βόρεια Κορέα αποφάσισε να μην γίνει «Ουκρανία», που στη δεκαετία του 1990 παραιτήθηκε από τα πυρηνικά της σε αντάλλαγμα για εγγυήσεις ασφαλείας, ούτε να επαναλάβει το μοιραίο παράδειγμα του Ιράκ ή της Λιβύης, όπου δικτάτορες που εγκατέλειψαν πυρηνικά προγράμματα πλήρωσαν βαρύ τίμημα. Για την Πιονγιάνγκ, ό,τι είναι τα Στενά του Ορμούζ για την Τεχεράνη, είναι τα πυρηνικά όπλα για την ίδια.

Αντίδραση Πιονγιάνγκ και διεθνείς συμμαχίες

Ο Τζόελ Γουίτ, βετεράνος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που συμμετείχε σε διαπραγματεύσεις για μια παλιά πυρηνική συμφωνία με τη Βόρεια Κορέα, μου είπε ότι ο Κιμ είναι «πιθανώς ευχαριστημένος» παρακολουθώντας την πορεία των γεγονότων στη Μέση Ανατολή. Η σύγκρουση ανάγκασε το Πεντάγωνο να μεταφέρει δυνάμεις και πυρομαχικά από τη Νότια Κορέα και άλλες περιοχές της Ασίας στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων πολύτιμων αναχαιτιστικών όπως τα συστήματα THAAD, των οποίων τα αποθέματα έχουν ήδη μειωθεί στο ήμισυ.

Ακόμη κι αν ο πόλεμος με το Ιράν τελειώσει φέτος και οι ΗΠΑ ανασυνταχθούν, είναι απίθανο να διαθέσουν τους ίδιους πόρους για την άμυνα των συμμάχων στην Ανατολική Ασία όπως υποσχέθηκαν πριν λίγους μήνες.

Κενό εξουσίας και ευκαιρία για αντίπαλους

Η προσοχή της Ουάσινγκτον αποσπάται, κάτι που μπορεί να γίνει εμφανές όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντηθεί με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ, στο Πεκίνο αυτή την εβδομάδα. Όπως ο Κιμ, τόσο ο Σι όσο και ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ερμηνεύουν το αδιέξοδο στο Ιράν ως ένδειξη παρακμής της αμερικανικής ισχύος, αφήνοντας ένα κενό εξουσίας που μπορούν να εκμεταλλευτούν η Ρωσία, η Κίνα και ακόμη η Βόρεια Κορέα.

Παρά τις αμοιβαίες καχυποψίες και τα δικά τους προβλήματα, οι τρεις ηγέτες θεωρούν ότι είναι προς το συμφέρον τους να συντονιστούν ενάντια στις ΗΠΑ. Ο Κιμ έχει τερματίσει εν μέρει την απομόνωση της χώρας του μετά τις ατελέσφορες συναντήσεις κορυφής με τον Τραμπ το 2018 και το 2019, και καλλιεργεί μια «Τριπλή Αντάντ» με Ρωσία και Κίνα.

Στρατιωτικές συμφωνίες και συνεργασία

Ο Κιμ υπέγραψε σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας με τη Ρωσία το 2024 και έχει στείλει Βορειοκορεάτες μαχητές στην Ουκρανία, αποκτώντας εμπειρία σε σύγχρονο πόλεμο με drones. Η Μόσχα ανταπέδωσε με εμπόριο και τεχνογνωσία για εξοπλισμό που περιλαμβάνει ICBM. Η Κίνα επίσης αύξησε το εμπόριό της με την Πιονγιάνγκ και, μαζί με τη Ρωσία, άρχισε να προστατεύει τη Βόρεια Κορέα από κυρώσεις του ΟΗΕ ως μέλη με δικαίωμα βέτο.

Ο Σι Τζινπίνγκ δεν έκρυψε αυτή τη νέα συμμαχία, φιλοξενώντας τόσο τον Πούτιν όσο και τον Κιμ σε μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στο Πεκίνο τον περασμένο Σεπτέμβριο. Ο Τζουνγκ Πακ, που εργαζόταν στην διεύθυνση Ανατολικής Ασίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν, λέει ότι ο Κιμ «μεταμορφώθηκε από παγκόσμιο παρία σε παγκόσμιο παίκτη».

Η απειλή της αποκεφαλιστικής τακτικής

Και οι τρεις ηγέτες έχουν παρακολουθήσει την αποτελεσματική και σχεδόν «άνετη» τακτική των ΗΠΑ να «αποκεφαλίζουν» ξένα καθεστώτα —από την απαγωγή του ηγέτη της Βενεζουέλας έως τη δολοφονία κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων— πράγματα που ενισχύουν την έμμονη ανησυχία του Κιμ.

Ο Γουίτ επισημαίνει ότι ο Κιμ εδώ και χρόνια επεξεργάζεται σενάρια όπου η ηγεσία μπορεί να εξουδετερωθεί· όπως οι Ρώσοι διαθέτουν συστήματα «dead-hand», ο Κιμ έχει επίσης κατανεμηθεί την εξουσία εκτόξευσης πυρηνικών σε διάφορα στοιχεία του συστήματος ανάλογα με το σενάριο.

Συμπέρασμα: αυξημένος κίνδυνος και αμηχανία

Ο απερίσκεπτος πόλεμος των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν φαίνεται να επιδεινώνει την κατάσταση με τη Βόρεια Κορέα. Ένας δικτάτορας που ήδη ένιωθε πιο ισχυρός κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ διαθέτει τώρα μεγαλύτερη διπλωματική επιρροή και στρατιωτική ικανότητα, ενώ έχει επιπλέον λόγους να φοβάται την απρόβλεπτη συμπεριφορά του ομολόγου του στον Λευκό Οίκο.

Ο Κιμ Γιονγκ Ουν είναι πιο επικίνδυνος από ποτέ. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται αδύναμες να πράξουν οτιδήποτε ουσιαστικό για να αντιμετωπίσουν αυτή την απειλή.