Οι φόβοι για μαζικές απολύσεις και σημαντική αύξηση της ανεργίας εξαιτίας της χρήσης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής, σύμφωνα με μελέτες που διεξήχθησαν στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Παράλληλα παρατηρούνται μεταβολές στην αγορά εργασίας, οι οποίες αναμένεται να ενταθούν καθώς οι νέες εφαρμογές της ΑΙ διαχέονται σταδιακά, αρχικά στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που διαθέτουν τους πόρους για τις απαραίτητες επενδύσεις. Ωστόσο, το συνολικό επίπεδο απασχόλησης φαίνεται πιθανότερο να αυξηθεί παρά να μειωθεί από αυτές τις αλλαγές.
Τι αλλάζει στις ειδικότητες
Από τη μία μειώνεται η ζήτηση για επαγγέλματα που μπορούν να υποκατασταθούν από μοντέλα δημιουργικής ΑΙ. Από την άλλη, αυξάνεται η ζήτηση για νέους ρόλους που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με έρευνα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, η ΑΙ προβλέπεται να δημιουργήσει 69 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας έως το 2028. Οι νέες θέσεις απαιτούν δεξιότητες σε τομείς όπως η ανάλυση δεδομένων, η μηχανική μάθηση και η ανάπτυξη νέου λογισμικού, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και των προγραμμάτων επανακατάρτισης.
Παραγωγικότητα ως βασικός παράγοντας
Ο πιο ισχυρός λόγος που επικαλούνται όσοι προβλέπουν αύξηση της συνολικής απασχόλησης είναι η αύξηση της παραγωγικότητας που φέρνει η ΑΙ. Αυτή η αύξηση είναι ήδη αισθητή και αναμένεται να ενισχυθεί, πράγμα που σε συνθήκες υψηλότερης παραγωγικότητας τείνει να αυξάνει τους πραγματικούς μισθούς και την οικονομική δραστηριότητα — με θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση.
Η McKinsey εκτιμά, για παράδειγμα, ότι η ΑΙ μπορεί να συνεισφέρει έως και 13 τρισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία έως το 2030.
Απολογισμοί ερευνών
Έρευνα του Center for Economic Policy Research (CERP), που βασίστηκε σε 12.000 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, δείχνει ότι η ΑΙ έχει αυξήσει κατά μέσο όρο 4% την παραγωγικότητα, αλλά με μεγάλες ανισότητες στην κατανομή των ωφελειών. Τα μεγαλύτερα κέρδη τα είχαν οι μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και εκείνες που μπόρεσαν να ενσωματώσουν την ΑΙ στις παραγωγικές τους διαδικασίες και στο ανθρώπινο κεφάλαιο.
Η Morgan Stanley επίσης αναμένει άνοδο στην παραγωγικότητα και στους πραγματικούς μισθούς. Εντοπίζει, όμως, μικρή αύξηση της ανεργίας σε κατηγορίες εργαζομένων που είναι πιο εκτεθειμένες στην ΑΙ. Η ανεργία μεταξύ των νέων ηλικίας 22-27 ετών, που συχνά ασχολούνται με εργασίες που μπορούν να αυτοματοποιηθούν, παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση από το 2023 σε επαγγέλματα περισσότερο ευάλωτα στην ΑΙ.
Αν εξαιρεθεί αυτή η ηλικιακή ομάδα, οι δείκτες δεν δείχνουν εκτεταμένες αναταραχές στην αγορά εργασίας. Υπάρχει ωστόσο ανησυχία, καθώς οι επιχειρήσεις, στις παρουσιάσεις οικονομικών αποτελεσμάτων, αναφέρονται όλο και συχνότερα σε κατάργηση θέσεων εργασίας λόγω ΑΙ παρά στη δημιουργία νέων.
Μαθήματα από το παρελθόν
Οικονομολόγοι της Morgan Stanley μελέτησαν πέντε μεγάλα κύματα καινοτομίας στις ΗΠΑ — από τη βιομηχανική επανάσταση μέχρι το διαδίκτυο — για να αξιολογήσουν τον αντίκτυπο στην οικονομία και στην απασχόληση. Συμπέραναν ότι οι τεχνολογικές αλλαγές λειτούργησαν ιστορικά ενισχυτικά για τη συνολική απασχόληση και όχι αφαιρετικά.
Κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης, η παραγωγικότητα της αμερικανικής οικονομίας αυξήθηκε περίπου κατά 0,84% ετησίως από το 1800 έως το 1850. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα μειώθηκε από 75% σε λίγο πάνω από το 50%, ενώ οι θέσεις στη μεταποίηση και στην κατασκευή υπερδιπλασιάστηκαν μεταξύ του 1820 και του 1850.
Στην εποχή του ατμού, των σιδηροδρόμων και του χάλυβα (1830-1910), που συχνά αναφέρεται ως δεύτερη βιομηχανική επανάσταση, η αύξηση της παραγωγικότητας πλησίασε το 2% ετησίως έως τα τέλη του 19ου αιώνα. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα υποχώρησε στο 30% το 1910, ενώ αυξήθηκαν σημαντικά οι θέσεις στη μεταποίηση.
Στην περίοδο του ηλεκτρισμού και του αυτοκινήτου (1890-1950), η παραγωγικότητα της αμερικανικής οικονομίας αυξανόταν κατά μέσο όρο 1,5% από το 1909 έως το 1929, ενώ η παραγωγικότητα εκτός του αγροτικού τομέα διπλασιάστηκε την ίδια περίοδο. Η απασχόληση στον αγροτικό τομέα των ΗΠΑ είχε μειωθεί περίπου στο 20% το 2040, ενώ από το 1910 έως το 1950 οι θέσεις στη δημόσια διοίκηση σχεδόν τριπλασιάστηκαν.
Την εποχή των ηλεκτρονικών εφαρμογών και της αεροπορίας (1940-1980), η παραγωγικότητα αυξανόταν με ρυθμό 2,5%–3% ετησίως και ο τομέας των υπηρεσιών έγινε κυρίαρχος.
Τέλος, στην περίοδο του διαδικτύου και των ψηφιακών δικτύων, η παραγωγικότητα επιταχύνθηκε στο 3% ετησίως από το 1990 έως το 2000, με παράλληλη αύξηση της ζήτησης για εργαζόμενους στο λογισμικό, την επιστήμη των δεδομένων και την κυβερνοασφάλεια.
