Γράφει ο Γεώργιος Πετσίνης, Ορθοπαιδικός, Διευθυντής Κέντρου Μυοσκελετικών Κακώσεων και Υγείας της αθλούμενης γυναίκας ΥΓΕΙΑ.
Μικρό αλλά καθοριστικό, το γόνατο χρειάζεται φροντίδα ώστε να μην μας «γονατίσει». Αν και το μέγεθός του μοιάζει με γροθιά, μπορεί να σηκώσει έως και τέσσερις φορές το βάρος του σώματος.
Λειτουργία και ευαισθησία
Η άρθρωση του γόνατος έχει σχεδιαστεί για να μας υποστηρίζει στο στράτευμα της καθημερινής κίνησης: στεκόμαστε, περπατάμε, τρέχουμε, ανεβαίνουμε σκάλες και εκτελούμε στροφικές και πλάγιες κινήσεις. Ταυτόχρονα όμως πρόκειται για μια ιδιαίτερα ευαίσθητη δομή που δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Συχνές παθήσεις
Οι πιο συνηθισμένες παθήσεις του γόνατος επηρεάζουν διαφορετικές δομές της άρθρωσης και απαιτούν αντίστοιχη αντιμετώπιση, από συντηρητική μέχρι χειρουργική θεραπεία.
Οστεοαρθρίτιδα: πρόκειται για σταδιακή καταστροφή του αρθρικού χόνδρου, δηλαδή του ιστού που καλύπτει τις επιφάνειες της άρθρωσης και μειώνει τις τριβές. Εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα άνω των 60 ετών.
Συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας είναι οι ήπιοι έως έντονοι χρόνιοι πόνοι στο ένα ή και στα δύο γόνατα, με εξάρσεις μετά από έντονη καταπόνηση ή μερικές φορές σε αλλαγές του καιρού. Σε προχωρημένα στάδια οι πόνοι μπορεί να επιδεινώνονται το βράδυ, να μειώνεται το εύρος κίνησης και να εμφανίζεται παραμόρφωση του άξονα του ποδιού.
Αντιμετώπιση: Σε πρώιμα στάδια προτείνεται φαρμακευτική αγωγή (αντιφλεγμονώδη), φυσικοθεραπεία και ενέσεις με δραστικές ουσίες στην άρθρωση. Όταν η βλάβη εξελίσσεται, απαιτείται χειρουργική παρέμβαση για οριστική λύση.
Ρήξη μηνίσκου — τι συμβαίνει
Η ρήξη μηνίσκου σημαίνει ότι ένα τμήμα του μηνίσκου έχει υποστεί ρήξη.
Συμπτώματα: πόνος σε ένα γόνατο που συνήθως εμφανίζεται κατά την κάμψη ή την έκταση (π.χ. βαθύ κάθισμα, ανέβασμα και κατέβασμα σκάλας, γονάτισμα), δυσκολία ή αδυναμία πλήρους έκτασης του γόνατος και σε κάποιες περιπτώσεις πλήρες μπλοκάρισμα της άρθρωσης.
Αντιμετώπιση: Συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση, κυρίως αρθροσκόπηση.
Ρήξη προσθίου χιαστού
Ισχυρός τραυματισμός μπορεί να προκαλέσει ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, που βρίσκεται στο κέντρο της άρθρωσης και συνδέει το μηρό με την κνήμη, παρέχοντας σταθερότητα στο γόνατο.
Στις πρώτες ώρες μετά τη ρήξη συνήθως εμφανίζεται πρήξιμο στην άρθρωση. Μετά από λίγες ημέρες το πρήξιμο υποχωρεί αλλά παραμένει αίσθηση αστάθειας του γόνατος.
Αντιμετώπιση: Σε νεαρούς ασθενείς η χειρουργική αποκατάσταση αποτελεί συνήθως μονόδρομο και πραγματοποιείται αρθροσκοπική συνδεσμοπλαστική.
Σύγχρονες τεχνολογίες στην ορθοπαιδική
Ακόμα και όταν η χειρουργική είναι αναπόφευκτη, οι σύγχρονες τεχνικές έχουν μεταμορφώσει τη διαδικασία. Η εποχή των μεγάλων τομών έχει σε μεγάλο βαθμό παρέλθει, δίνοντας θέση σε μεθόδους ελάχιστης επεμβατικότητας και σε ρομποτικές επεμβάσεις.
Αρθροσκόπηση
Η αρθροσκόπηση είναι παρέμβαση στην άρθρωση με δύο μικρές τομές, περίπου 0,5cm η κάθε μια, και ενδείκνυται σε περιπτώσεις ρήξης μηνίσκου ή χιαστών. Με την τεχνική αυτή αντιμετωπίζονται επίσης εκφυλιστικές βλάβες μηνίσκων σε μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς.
Πλεονεκτήματα: Οι ασθενείς με ρήξη μηνίσκου συνήθως εξέρχονται την ίδια ημέρα, χωρίς πατερίτσες ή νάρθηκες, και επανέρχονται γρήγορα στην εργασία, την καθημερινότητα και τις αθλητικές τους δραστηριότητες.
Ολική αρθροπλαστική με ελάχιστη επέμβαση
Η ολική αρθροπλαστική ελάχιστης επεμβατικότητας (γνωστή και ως MIKA) είναι η πλέον σύγχρονη μέθοδος για ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα. Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω μικρής τομής, αφαιρούνται οι φθαρμένες επιφάνειες και τοποθετείται τεχνητή άρθρωση.
Μπορεί να συνδυαστεί με τεχνολογικά μέσα όπως συστήματα Navigation ή ρομποτικά συστήματα. Τα κύρια οφέλη σε σχέση με την κλασική χειρουργική είναι μικρότερες τομές, περιορισμένος τραυματισμός ιστών, μειωμένος μετεγχειρητικός πόνος, λιγότερη απώλεια αίματος, συντομότερη νοσηλεία και ταχύτερη αποκατάσταση.
Ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος
Η ρομποτική αρθροπλαστική αποτελεί καινοτομία στην ορθοπαιδική, προσφέροντας μεγαλύτερη ακρίβεια μέσω εξατομικευμένου προεγχειρητικού σχεδιασμού. Το σχέδιο βασίζεται σε τρισδιάστατα δεδομένα από εξετάσεις όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία, επιτρέποντας στον χειρουργό λεπτομερή μελέτη της ανατομίας πριν την επέμβαση.
Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, το ρομποτικό σύστημα υποβοηθά τον χειρουργό, παρέχοντας ανατροφοδότηση σε πραγματικό χρόνο και ακρίβεια στις οστικές τομές και στην ευθυγράμμιση των εμφυτευμάτων. Τα πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν βελτιωμένη ευθυγράμμιση, μείωση μετεγχειρητικού πόνου, ταχύτερη κινητοποίηση, σύντομη νοσηλεία και γρηγορότερη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.
Συμβουλή προς τους ασθενείς
Η διαχείριση ενός προβλήματος στο γόνατο, ειδικά όταν απαιτείται χειρουργική λύση, είναι συχνά αιτία άγχους. Η σωστή ενημέρωση και η συζήτηση με εξειδικευμένο ορθοπαιδικό μπορούν να απαντήσουν σε κάθε απορία και να καθησυχάσουν.
Όταν γνωρίζουμε, νιώθουμε πιο δυνατοί και ασφαλείς. Ας μην αφήνουμε τον φόβο να εμποδίζει μια σύγχρονη επέμβαση που μπορεί να επαναφέρει την ελευθερία κινήσεων και να εξασφαλίσει καλύτερη και ανώδυνη ποιότητα ζωής.
