Τα θέματα της δημόσιας υγείας, της καινοτομίας και των παγκόσμιων προκλήσεων στη φαρμακευτική βιομηχανία βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφούς, που διεξάγεται από 22 – 25 Απριλίου.
Ρόλος της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή νομοθεσία
Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ευρώπη και αναφέρθηκε στον ρόλο της χώρας του στη διαμόρφωση της συζήτησης για αλλαγή κανονισμού στην Ε.Ε., λέγοντας πως η αρχική πρόταση της Επιτροπής θα αποτελούσε σημαντικό αντικίνητρο για την προσέλκυση καινοτομίας.
Στη συνέχεια τόνισε την υποχώρηση της Ευρώπης στην έρευνα φαρμάκων σε σχέση με τις ΗΠΑ και τις ασιατικές χώρες, σημειώνοντας ότι ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η Ευρώπη ήταν ισχυρή, σήμερα έχει μείνει πίσω, με τις ΗΠΑ να προηγούνται, τη Κίνα να ακολουθεί δυναμικά και την Ινδία να έχει ήδη ξεπεράσει την Ευρώπη.
Προειδοποίηση για την οδηγία και τις επιπτώσεις
Ο κ. Γεωργιάδης ζήτησε ρητά την αναβολή της εφαρμογής της Urban wastewater treatment Directive, προειδοποιώντας ότι η εφαρμογή της από 1/1/27 θα οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις τιμών στα φάρμακα, «τουλάχιστον 100%», και θα αναγκάσει την Ε.Ε. να εισάγει φάρμακα από περιοχές με χαμηλότερο κόστος παραγωγής. Χαρακτήρισε την πρόβλεψη αυτή «παραλογισμό» και προειδοποίησε για καταστροφικές επιπτώσεις για ασθενείς και δημόσιους προϋπολογισμούς.
Αναφερόμενος στη νέα τιμολογιακή πολιτική στις ΗΠΑ, επισήμανε ότι βασικό πλεονέκτημα της Αμερικής ήταν οι υψηλές τιμές των φαρμάκων. «Αν οι τιμές εξισωθούν με εκείνες της Ευρώπης, το πλεονέκτημα αυτό θα χαθεί», είπε, προσθέτοντας ότι κάτι τέτοιο ανοίγει ευκαιρίες για την Ευρώπη να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της εάν υπάρξει πανευρωπαϊκό όραμα και συνεννόηση των κρατών.
Ψηφιακά εργαλεία και ηλεκτρονική συνταγογράφηση
Ο Υπουργός ανακοίνωσε ότι «την επόμενη εβδομάδα θα τεθούν σε εφαρμογή τα πρώτα SPC φίλτρα στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Αν λειτουργήσουν αποτελεσματικά, είμαι βέβαιος ότι θα υιοθετηθούν και από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες». Σημείωσε ακόμα ότι η χώρα διαθέτει ήδη 100% ηλεκτρονική συνταγογράφηση και ότι στην ΗΔΙΚΑ έχουν ενσωματωθεί όλες οι αντενδείξεις που οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν δηλώσει για τις άδειες κυκλοφορίας των προϊόντων τους.
Σχόλιο από τη φαρμακοβιομηχανία
Ο Γενικός Διευθυντής της Novo Nordisk Ελλάς LTD και πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, επισήμανε ότι «η Ευρώπη βρίσκεται σε μειονεκτική θέση». Στην παρέμβασή του σημείωσε ότι στην Κίνα επενδύθηκαν 109 δισ. σε έρευνα και ανάπτυξη φαρμάκων, έναντι 52 δισ. στην Ευρώπη και 71 δισ. στις ΗΠΑ, γεγονός που φέρνει την Κίνα για πρώτη φορά στην πρώτη θέση όσον αφορά τις επενδύσεις στον κλάδο.
Σημεία ομιλίας του Υπουργού
Στο πρώτο πάνελ με θέμα «The next Decade of Public Health: Policy, Innovation and Global Challenges», ο κ. Γεωργιάδης ανέφερε μεταξύ άλλων:
«Ως προς την φαρμακευτική νομοθεσία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, είμαι πολύ υπερήφανος ότι η Ελληνική Κυβέρνηση και εγώ προσωπικά παίξαμε πιστεύω έναν πολύ σημαντικό ρόλο που έχει αναγνωρίσει η φαρμακοβιομηχανία πανευρωπαϊκά, στο να μην προχωρήσει η αλλαγή ενός κανονισμού προς την απολύτως αρνητική για την καινοτομία κατεύθυνση. Γιατί οι αρχικές προτάσεις της Επιτροπής όπως είχαν τεθεί στο δημόσιο διάλογο, εάν ψηφίζονταν, το πιθανότερο είναι ότι θα αποτελούσαν το μεγαλύτερο αντικίνητρο για να έρθει η φαρμακευτική καινοτομία στην Ευρώπη. Εγώ από την αρχή στο Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε. υποστήριξα ότι δεν μπορεί η Ευρώπη να μείνει πίσω στην καινοτομία. Με δική μου πρόταση πάλι στο Συμβούλιο, που ελπίζω να καταφέρουμε μέσα στο 2026 να την κάνουμε δεκτή, πρέπει οπωσδήποτε να αναβληθεί η εφαρμογή από 1/1/27 του «Urban wastewater treatment Directive», γιατί αν αυτό εφαρμοστεί στην φαρμακοβιομηχανία όπως έχει ψηφιστεί, πρακτικά θα έχουμε αυξήσεις τιμών φαρμάκων στην ευρωπαϊκή ήπειρο, τουλάχιστον 100%. Θα είναι δηλαδή και για τους ασθενείς, αλλά και για τους προϋπολογισμούς των Ευρωπαϊκών κρατών καταστροφικό και επειδή αυτό δεν μπορεί να γίνει, θα αναγκαστεί η Ευρώπη να εισάγει τα φάρμακά της από άλλες περιοχές που δεν έχουν αντίστοιχες οδηγίες και μπορούν και παράγουν πολύ φτηνότερα. Η Ευρώπη πρέπει να νομοθετήσει ώστε να γίνει πιο ανταγωνιστική. Εμείς αποφύγαμε στο να την κάνουμε λιγότερο ανταγωνιστική από ότι ήταν, αλλά πιο ανταγωνιστική δεν την έχουμε κάνει».
Στο ίδιο πάνελ ανέπτυξε επίσης το σκεπτικό του για τις επιπτώσεις της νέας αμερικανικής τιμολογιακής πολιτικής και το πώς αυτή δημιουργεί τόσο απειλές όσο και ευκαιρίες για την Ευρώπη:
«Όσον αφορά τη φαρμακευτική καινοτομία, είμαστε σε ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον σημείο. Οι ΗΠΑ μέσω του Προέδρου Τραμπ εφαρμόζουν μια τελείως νέα τιμολογιακή πολιτική για το φάρμακο. Όμως τι δημιουργεί αυτό για μας; Δημιουργεί μια μεγάλη απειλή, να έχουμε ξαφνικά μεγάλες αυξήσεις τιμών στα φάρμακα και στους προϋπολογισμούς μας και πιθανώς φάρμακα που μπορεί και να αποσυρθούν από την Ευρώπη. Αλλά δημιουργεί και μία ευκαιρία. Το μεγάλο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που έχει η Αμερική όλες αυτές τις δεκαετίες για να προσελκύει τις μεγαλύτερες επενδύσεις στη φαρμακευτική βιομηχανία, ήταν οι υψηλές τιμές. Αν οι τιμές γίνουν παρόμοιες με την Ευρώπη, αυτό το μεγάλο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα χάνεται. Άρα δημιουργούνται οι συνθήκες, ώστε αν η Ευρώπη αποφάσιζε να γίνει πιο ανταγωνιστική και ήθελε πράγματι να προσελκύσει στο ευρωπαϊκό έδαφος μεγαλύτερες επενδύσεις καινοτομίας, να έχει πολύ περισσότερο χρόνο να το καταφέρει τώρα, από ότι πριν από τη νέα τιμολογιακή πολιτική του Τραμπ. Αυτό θέλει φυσικά πανευρωπαϊκό όραμα, θέλει να συνεννοηθούν μεταξύ τους τα κράτη».
Ρυθμίσεις για έλεγχο δαπάνης και καινοτομίας
Ο κ. Γεωργιάδης εξήγησε επίσης τη σημασία της χρηματοδότησης για να υποστηριχθεί η καινοτομία, επισημαίνοντας την ταχεία αύξηση νέων φαρμάκων λόγω τεχνητής νοημοσύνης και νέων τεχνολογιών. Περιέγραψε ότι η Ελλάδα αύξησε τη φαρμακευτική δαπάνη κατά περίπου 700–800 εκατομμύρια ευρώ επί της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και ανέφερε τα μέτρα που παίρνει το Υπουργείο για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της δαπάνης, όπως τα πρώτα τεστ θεραπευτικών πρωτοκόλλων στον Άγιο Σάββα και τα Ψηφιακά Ογκολογικά Συμβούλια.
Αναφερόμενος στο ταμείο μεταβατικής αποζημίωσης, είπε ότι θα δημιουργηθεί ένα πλαίσιο όπου οι καινοτόμες θεραπείες θα αξιολογούνται σε βάθος τριετίας με βάση κόστος και όφελος και, εφόσον επιβεβαιώσουν την κλινική αποτελεσματικότητά τους, θα έχουν μικρότερο clawback. «Εγώ έχω αντιστρέψει τον τρόπο που μοιράζουμε τα λεφτά και τα 3/4 της ετήσιας επιπλέον χρηματοδότησης, πηγαίνει στην καινοτομία», τόνισε.
Κλινικές μελέτες και ψηφιακά δεδομένα
Στο πάνελ με θέμα «Clinical Trial in Europe: Competiveness, Access and Innovation» ο Υπουργός παρουσίασε στοιχεία για την αύξηση των αιτήσεων για νέες κλινικές μελέτες στην Ελλάδα: 272 αιτήσεις το 2025 έναντι 212 το 2024 και περίπου 150 το 2019, με αποτέλεσμα σχεδόν διπλασιασμό σε επτά χρόνια.
Επισήμανε τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση στις αρχές του 2026, που μειώνει γραφειοκρατία και βελτιώνει τη διαφάνεια, με στόχο την προσέλκυση περισσότερων μελετών, ιδιαίτερα φάσης 1. Το μεγαλύτερο στοίχημα, είπε, είναι ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας (ΕΗΦΥ), καθώς τα δεδομένα θα δώσουν συγκριτικό πλεονέκτημα σε χώρες που θα επιτρέπουν ασφαλή δευτερογενή χρήση αξιόπιστων στοιχείων και θα διευκολύνουν τη δημιουργία μητρώων πιθανών συμμετεχόντων.
Δημόσια-ιδιωτική συνεργασία και ΙΦΕΤ
Στο πάνελ για τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ο κ. Γεωργιάδης επισήμανε ότι οι ασθενείς στην Ελλάδα έχουν πρόσβαση σε όλες τις θεραπείες που διαθέτει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων, ωστόσο όχι πάντοτε με τον ίδιο εύκολο τρόπο.
Αναφέρθηκε στο ρόλο του ΙΦΕΤ που εξελίχθηκε σε μεγάλη φαρμακαποθήκη της χώρας και εξήγησε γιατί ο τζίρος του αυξάνει γεωμετρικά —λόγω κινήτρων αποφυγής clawback— προτείνοντας μεταξύ άλλων την επιβολή κάποιου είδους clawback και στον ΙΦΕΤ ώστε να μειωθεί η σχετική αδικία στην αγορά και να καταστεί πιο ελκυστική η θετική λίστα.
Προληπτική πολιτική και Ταμείο Ανάκαμψης
Στο πάνελ για την πρόληψη ο Υπουργός υπογράμμισε την υλοποίηση του μεγαλύτερου προγράμματος προληπτικών διαγνωστικών εξετάσεων στην Ελλάδα μέσω του Εθνικού Προγράμματος «Προλαμβάνω», που, όπως είπε, ήταν δυνατό χάρη σε ευρωπαϊκούς πόρους και κυβερνητική αποφασιστικότητα.
Ανακοίνωσε επίσης ότι τα δεδομένα από το ΕΗΦΥ επιτρέπουν πλέον την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικών για νοσήματα όπως καρκίνος μαστού, τραχήλου, παχέος εντέρου, καρδιαγγειακές παθήσεις και νεφρική δυσλειτουργία. Προειδοποίησε όμως για το τέλος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και την ανάγκη προτεραιοποίησης των προγραμμάτων με βάση τους διαθέσιμους εθνικούς πόρους.
Μέτρα για νέους και ψηφιακή προστασία
Στο πάνελ με θέμα την προστασία των νέων ο κ. Γεωργιάδης αναφέρθηκε στον πρόσφατο νόμο για την απαγόρευση πώλησης προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους και στην εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων που καθιστούν εφικτή την επαλήθευση ηλικίας. «Το αποτέλεσμα είναι μετρήσιμο. Έχουμε λιγότερες νοσηλείες παιδιών που κατανάλωσαν αλκοόλ από ότι είχαμε πριν από ένα χρόνο», είπε, προσθέτοντας ότι περιπτώσεις παράκαμψης του μέτρου θα αντιμετωπιστούν τεχνολογικά όσο η τεχνολογία εξελίσσεται.
Απολογισμός για το Ταμείο Ανάκαμψης
Στο τελευταίο πάνελ για τη μετατροπή των επιχορηγήσεων σε απτά αποτελέσματα ο Υπουργός ευχαρίστησε την Ευρωπαϊκή Ένωση για το Ταμείο Ανάκαμψης και τόνισε ότι χάρη σε αυτό η χώρα μπόρεσε να συντονιστεί και να απορροφήσει πρωτοφανείς πόρους. Ανέφερε ότι ο στόχος ανακαίνισης 80 νοσοκομείων θα ξεπεραστεί και τελικά θα προσεγγίσει τα 100, ενώ επανέλαβε ότι τα χρήματα αυτά δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για προσλήψεις προσωπικού αλλά έχουν αναβαθμίσει ριζικά τις υποδομές.
Τέλος, υπενθύμισε επιτεύγματα του προγράμματος «Προλαμβάνω»: 5,5 εκατομμύρια πολίτες έχουν περάσει από διαγνωστικές εξετάσεις και πάνω από 200.000 άνθρωποι ενημερώθηκαν για ασθένειες που αγνοούσαν και έλαβαν θεραπεία, ενώ η ψηφιοποίηση της υγείας έχει φέρει εργαλεία όπως το «My HealthApp» και αιχμηρό ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό σε νοσοκομεία της περιφέρειας.
