Κάθε χρόνο η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τιμά την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού (European Immunization Week) με στόχο να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τον καθοριστικό ρόλο των εμβολίων στην πρόληψη ασθενειών και στην προστασία της ζωής.
Φέτος, από τις 19 έως τις 25 Απριλίου 2026, σημειώνεται η 20ή ετήσια διοργάνωση, με κεντρικό μήνυμα: «Για κάθε γενιά, τα εμβόλια είναι αποτελεσματικά και ασφαλή». Η φετινή εκστρατεία υπενθυμίζει ότι εδώ και πάνω από 200 χρόνια τα εμβόλια προστατεύουν με ασφάλεια ανθρώπους, οικογένειες και κοινότητες, και μπορούν να διασφαλίσουν την υγεία και των επόμενων γενεών.
Τα εμβόλια έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές επειδή απλοί άνθρωποι επέλεξαν να προστατέψουν τον εαυτό τους, τα παιδιά τους και ο ένας τον άλλον. Συμβάλλουν καθοριστικά στην προστασία της υγείας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, από τη βρεφική ηλικία έως την ενηλικίωση, παρέχοντας σήμερα προστασία έναντι περισσότερων από 30 λοιμώξεων και θανατηφόρων ασθενειών.
Οι αποφάσεις των γονιών να εμβολιάσουν τα παιδιά τους, μαζί με τη δέσμευση των επαγγελματιών υγείας να προσεγγίσουν κάθε παιδί, έχουν βελτιώσει την επιβίωση των βρεφών κατά 40% και έχουν προστατεύσει δεκάδες εκατομμύρια παιδιά από δια βίου αναπηρίες.
Στην πρώιμη παιδική ηλικία, το ανοσοποιητικό σύστημα των βρεφών και των μικρών παιδιών εξακολουθεί να αναπτύσσεται, καθιστώντας τα πιο ευάλωτα σε λοιμώξεις. Οι παιδικοί εμβολιασμοί τα προστατεύουν από ασθένειες όπως διφθερίτιδα, ηπατίτιδα Β, ιλαρά, παρωτίτιδα, πολιομυελίτιδα, κοκκύτης, μηνιγγίτιδα, ροταϊό, ερυθρά και τέτανο, και χορηγούνται κυρίως τα δύο πρώτα έτη της ζωής.
Στην εφηβεία, οι αναμνηστικές δόσεις είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της ανοσίας έναντι της διφθερίτιδας, του τετάνου και του κοκκύτη, ενώ επιπλέον εμβόλια αντιμετωπίζουν αναδυόμενους κινδύνους, όπως ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) και η μηνιγγίτιδα.
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο εμβολιασμός παίζει ζωτικό ρόλο για την προστασία της μητέρας και του νεογνού. Με τα συνιστώμενα εμβόλια έναντι ιών όπως ο RSV και ο ιός της γρίπης, καθώς και έναντι βακτηρίων όπως ο κοκκύτης, οι έγκυες προστατεύουν τον εαυτό τους από σοβαρή νόσο και μεταβιβάζουν μέσω του πλακούντα προστατευτικά αντισώματα στο κυοφορούμενο παιδί.
Στην ενήλικη ζωή, οι λοιμώξεις παραμένουν απειλή και το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί με το πέρασμα του χρόνου, καθιστώντας τους ενήλικες πιο ευάλωτους σε σοβαρές λοιμώξεις. Τα εμβόλια προστατεύουν ενήλικες και ηλικιωμένους από νόσους όπως η COVID-19, η γρίπη, η πνευμονία και ο έρπης ζωστήρας, μειώνοντας τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης και νοσηλείας και βοηθώντας τους να παραμείνουν υγιείς για μεγαλύτερο διάστημα.
Άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή/και ανοσοκαταστολή διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών από λοιμώδη νοσήματα και ο εμβολιασμός αποτελεί αναγκαίο εργαλείο προστασίας για αυτές τις ομάδες.
Ο εμβολιασμός αποτελεί δικαίωμα όλων. Ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως μέλη της κοινότητας Ρομά, πρόσφυγες, μετανάστες και μετακινούμενοι πληθυσμοί, πρέπει να έχουν ισότιμη πρόσβαση στον εμβολιασμό και στην προστασία έναντι λοιμωδών νοσημάτων.
Εκτός από την πρόληψη μολυσματικών νόσων, τα εμβόλια μπορούν να αποτρέψουν και καρκίνους που σχετίζονται με λοιμώξεις, όπως αυτοί που προκαλούνται από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) και τον ιό της ηπατίτιδας Β, προσφέροντας μακροχρόνια προστασία.
Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού στοχεύει επίσης να εξοπλίσει τους επαγγελματίες υγείας με εργαλεία και δεξιότητες ώστε να επικοινωνούν με σαφήνεια και κατανόηση πληροφορίες για τα εμβόλια, βοηθώντας άτομα με ενδοιασμούς να λάβουν τεκμηριωμένες αποφάσεις. Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης ως προς την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων, καθώς και η εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης, είναι κρίσιμα για την προστασία των σημερινών και μελλοντικών γενεών. Παράλληλα, επειδή οι επαγγελματίες υγείας εκτίθενται σε πληθώρα λοιμωδών νοσημάτων στην εργασία τους, είναι αναγκαίο και για εκείνους να προστατεύονται μέσω του εμβολιασμού.
Με σκοπό την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης και την προστασία των ευάλωτων ομάδων από νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβόλια, ο ΕΟΔΥ έχει αναλάβει συγκεκριμένες δράσεις.
Έχει πραγματοποιήσει ανάλυση σύγχρονων δεδομένων εμβολιαστικής κάλυψης του παιδικού πληθυσμού της χώρας και διεξάγει δράσεις εμβολιασμού σε κοινότητες με χαμηλή κάλυψη, με στόχο την προστασία αυτών των κοινοτήτων και της δημόσιας υγείας. Παράλληλα προγραμματίζεται η εκτίμηση της εμβολιαστικής κάλυψης του ενήλικου πληθυσμού.
Από το 2024 μέχρι σήμερα, με αφορμή την ανάδυση λοιμωδών νοσημάτων στην Ευρώπη όπως η ιλαρά, ο ΕΟΔΥ έχει υλοποιήσει πλήθος εμβολιαστικών δράσεων σε ευάλωτους πληθυσμούς —συγκεκριμένα σε άτομα της κοινότητας Ρομά και σε μετανάστες/πρόσφυγες— και ταυτόχρονα έχει καταγράψει την εμβολιαστική τους κάλυψη.
Επίσης, έχει οργανώσει δράσεις για την αντιμετώπιση της διστακτικότητας έναντι των εμβολιασμών, μέσω καμπανιών ενημέρωσης για το γενικό κοινό και εκπαιδευτικών σεμιναρίων για επαγγελματίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ανά Υγειονομική Περιφέρεια.
Τέλος, ο ΕΟΔΥ συμμετέχει στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SHIELD, το οποίο στοχεύει στη μείωση της επίπτωσης των καρκίνων που σχετίζονται με λοιμώξεις που προλαμβάνονται με εμβολιασμό, δίνοντας έμφαση στην προσέγγιση ευάλωτων πληθυσμών και σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο νόσησης.
