Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων, η άμεση θεραπεία και ο εμβολιασμός αποτελούν τα βασικά «όπλα» στην αντιμετώπιση του έρπητα ζωστήρα.

Τι προκαλεί την επανεμφάνιση

Ο έρπης ζωστήρας οφείλεται στην επανενεργοποίηση του ιού της ανεμοβλογιάς (ιός Varicella Zoster). Μετά την αρχική λοίμωξη, συνήθως στην παιδική ηλικία, ο ιός παραμένει σε λανθάνουσα μορφή στα νεύρα και μπορεί να επανενεργοποιηθεί χρόνια ή και δεκαετίες αργότερα.

Η επανενεργοποίηση συνδέεται κυρίως με μείωση της ανοσολογικής άμυνας. Γι’ αυτό ο έρπης ζωστήρας εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα άνω των 50 ετών αλλά και σε όσους έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Συνήθη συμπτώματα

Κλινικά, εμφανίζεται συνήθως ως επώδυνο εξάνθημα με φυσαλίδες που περιορίζεται στη μία πλευρά του σώματος ή του προσώπου. Συχνά προηγείται έντονος πόνος, κάψιμο ή μυρμήγκιασμα στην προσβεβλημένη περιοχή.

Η νόσος επηρεάζει τα νεύρα, γι’ αυτό ο πόνος είναι ιδιαίτερα έντονος και μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και πριν φανούν οι δερματικές βλάβες. Σε κάποιες περιπτώσεις ο πόνος επιμένει για μήνες ή και χρόνια μετά την ύφεση του εξανθήματος — κατάσταση γνωστή ως μεθερπητική νευραλγία, η πιο συχνή επιπλοκή.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία. Μελέτες δείχνουν ότι περίπου 1 στους 3 ανθρώπους θα εμφανίσει έρπητα ζωστήρα κάποια στιγμή στη ζωή του, ενώ η πιθανότητα αυξάνεται μετά τα 50.

Επιπλέον, άτομα με χρόνια νοσήματα, καρκίνο, διαβήτη ή όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή έχουν αυξημένο ρίσκο. Επιδημιολογικά δεδομένα καταδεικνύουν ότι η μείωση της κυτταρικής ανοσίας παίζει καθοριστικό ρόλο στην επανενεργοποίηση του ιού.

Θεραπευτικές επιλογές

Η θεραπεία βασίζεται κυρίως σε αντιιικά φάρμακα, τα οποία είναι πιο αποτελεσματικά όταν χορηγηθούν μέσα στις πρώτες 72 ώρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Στόχος είναι η μείωση της διάρκειας και της έντασης της νόσου και η πρόληψη επιπλοκών.

Ταυτόχρονα χρησιμοποιούνται παυσίπονα και εξειδικευμένα φάρμακα για τον νευροπαθητικό πόνο. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί εντατικότερη ιατρική παρακολούθηση.

Τι δείχνει η έρευνα για το εμβόλιο

Τα τελευταία χρόνια η έρευνα έχει ενισχύσει τα δεδομένα για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και των επιπλοκών του. Μεγάλες κλινικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο New England Journal of Medicine έδειξαν ότι το ανασυνδυασμένο εμβόλιο προσφέρει προστασία που ξεπερνά το 90% σε άτομα άνω των 50 ετών.

Η αποτελεσματικότητα παραμένει υψηλή και σε μεγαλύτερες ηλικίες, σύμφωνα με νεότερη ανάλυση της ίδιας ερευνητικής ομάδας. Στοιχεία από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) επιβεβαιώνουν ότι το εμβόλιο μειώνει σημαντικά και τη μεθερπητική νευραλγία.

Μελέτες παρακολούθησης δείχνουν ότι η προστασία διατηρείται για χρόνια, με υψηλή αποτελεσματικότητα ακόμη και μετά από 5–7 έτη. Επιδημιολογικά δεδομένα καταγράφουν επίσης σημαντική μείωση σε νοσηλείες και επιπλοκές σε εμβολιασμένα άτομα.

Φωτογραφία: istock