Η ΕΕ συμφώνησε τη Δευτέρα να επιβάλει κυρώσεις σε ισραηλινούς εποίκους για τη βία κατά των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, μια κίνηση που έγινε δυνατή χάρη στην υποστήριξη της νέας κυβέρνησης της Ουγγαρίας.

Ανακοίνωση της επικεφαλής της διπλωματίας

«Σήμερα, καταλήξαμε σε μια πολιτική συμφωνία για την επιβολή κυρώσεων σε ισραηλινούς εξτρεμιστές εποίκους και οντότητες», δήλωσε η Κάγια Κάλας στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες. «Προχωράμε από το πολιτικό αδιέξοδο που υπήρχε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η βία και ο εξτρεμισμός έχουν συνέπειες».

Η Κάλας πρόσθεσε σε ανάρτησή της στο Χ νωρίτερα τη Δευτέρα ότι τα μέτρα, που περιλαμβάνουν πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση ταξιδιών, θα στοχεύουν επίσης μέλη της Χαμάς — την οποία η ΕΕ χαρακτηρίζει τρομοκρατική οργάνωση — προϋπόθεση που ορισμένες χώρες έθεταν για να υποστηρίξουν τις κυρώσεις.

Πολιτικό πλαίσιο και η στάση της Ουγγαρίας

Οι κυρώσεις ανακοινώνονται εν μέσω, όπως περιέγραψε ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Θαμέεν Αλ-Κεετάν, «παράνομης επέκτασης των οικισμών» του Ισραήλ και «προσάρτησης μεγάλων τμημάτων της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης». Η απόφαση ακολουθεί επίσης δύο μήνες συνεχιζόμενης βίας κατά των Παλαιστινίων στην περιοχή.

Η προσπάθεια της ΕΕ να επιβάλει πρόσθετες κυρώσεις είχε προηγουμένως μπλοκαριστεί από τον πρώην πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος επιδίωκε να διατηρήσει τους δεσμούς με το Ισραήλ. Ωστόσο, ο Πέτερ Μαγκιάρ, που ορκίστηκε πρωθυπουργός της Ουγγαρίας το περασμένο Σάββατο, δήλωσε ότι θα υποστήριζε ευρέως πακέτα κυρώσεων.

Προηγούμενες κυρώσεις και νομικό πλαίσιο

Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλλει στο παρελθόν κυρώσεις σε βίαιους εποίκους. Το 2024, το ευρωπαϊκό μπλοκ επέβαλε μέτρα σε πέντε άτομα και τρεις οντότητες «που ευθύνονται για σοβαρές και συστηματικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη», σύμφωνα με το Συμβούλιο.

Μεταξύ αυτών περιλαμβανόταν και ο Μοσε Σαρβιτ στην Κοιλάδα του Ιορδάνη, του οποίου «η σωματική και λεκτική παρενόχληση κατά των κοινοτήτων αυτών έχει κλιμακωθεί από τον Οκτώβριο του 2023».

Εμπορικές αντιμέτρσεις υπό σκέψη

Εκτός από τις κυρώσεις κατά των βίαιων εποίκων, η ΕΕ εξετάζει και άλλες επιλογές για να απαντήσει στο Ισραήλ, όπως η εμπορική απαγόρευση προϊόντων που προέρχονται από τους οικισμούς ή η επιβολή υψηλών δασμών στις εισαγωγές, με στόχο να καθιστούν το εμπόριο αυτό απαγορευτικό.

Πολλά από αυτά τα μέτρα όμως θα είναι δύσκολο να υιοθετηθούν, καθώς απαιτούν είτε ομόφωνη συμφωνία είτε ειδική πλειοψηφία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.

Πίεση ευρωπαϊκών κρατών και όρια

Η επιβολή κυρώσεων στους βίαιους εποίκους θεωρείται ένα σταδιακό βήμα σε σχέση με τις πρόσφατες εκκλήσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών να διακόψουν οικονομικούς δεσμούς με το Ισραήλ λόγω των φερόμενων εγκλημάτων πολέμου στον Λίβανο και την Παλαιστίνη.

Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Σλοβενία είχαν πιέσει για αναστολή της συμφωνίας σύνδεσης με το Ισραήλ ή για κυρώσεις εναντίον ακροδεξιών υπουργών όπως ο Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και ο Μπεζαλελ Σμοτριχ. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις απαιτούν επίσης ομοφωνία ή ειδική πλειοψηφία — υποστήριξη που μερικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας και της Ιταλίας, δεν είναι πρόθυμες να δώσουν.

Αντίδραση του Ισραήλ

Από την πλευρά του Ισραήλ, ο υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ απέρριψε τις κυρώσεις ως «αυθαίρετες», υποστηρίζοντας ότι στοχοποιούν Ισραηλινούς πολίτες χωρίς νομική βάση.

«Το Ισραήλ στάθηκε, στέκεται και θα συνεχίσει να στέκεται υπέρ του δικαιώματος των Εβραίων να ζουν στην καρδιά της πατρίδας μας», έγραψε ο Σάαρ. «Κανένας άλλος λαός στον κόσμο δεν έχει τεκμηριωμένο και μακροχρόνιο δικαίωμα στη γη του με τον τρόπο που έχει ο εβραϊκός λαός στη γη του Ισραήλ», πρόσθεσε.

Νομικές και διοικητικές κινήσεις του Ισραήλ

Το Ισραήλ εισήγαγε πρόσφατα μέτρα που στοχεύουν στην ενίσχυση του ελέγχου του στην περιοχή σε τομείς όπως το ιδιοκτησιακό δίκαιο, ο σχεδιασμός και η αδειοδότηση. Οι κινήσεις αυτές φαίνεται να αντιβαίνουν σε βασικές συμφωνίες που υπογράφηκαν στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας του Όσλο το 1993.

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, όλοι οι εποικισμοί θεωρούνται παράνομοι, με το Διεθνές Δικαστήριο να χαρακτηρίζει τη «συνεχιζόμενη παρουσία του κράτους του Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη» ως «παράνομη».