Εντείνεται η ανησυχία στην κατασκευαστική αγορά, ιδιαίτερα μεταξύ των μικρομεσαίων τεχνικών εταιρειών, για τη διασφάλιση της ομαλής συνέχειας στην ανάληψη έργων.
Αιτίες της ανησυχίας
Το αρνητικό αυτό κλίμα συνδέεται τόσο με τις γεωπολιτικές εξελίξεις όσο και με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στις ανησυχίες περιλαμβάνονται η συνεχής άνοδος του κατασκευαστικού κόστους, ως συνέπεια των πολεμικών συγκρούσεων, η διαφάνεια στις διαδικασίες ανάθεσης έργων και ο περιορισμός των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων, δεδομένου ότι στο τρέχον ΕΣΠΑ οι πόροι για νέα έργα είναι περιορισμένοι. Τα παραπάνω συζητήθηκαν στη χθεσινή γενική συνέλευση του ΣΑΤΕ.
Πτώση εκπτώσεων και πρόσφατη ανάκαμψη
Το κλίμα αβεβαιότητας αποτυπώνεται και στα στοιχεία των εκπτώσεων που προσφέρουν οι τεχνικές εταιρείες για την ανάληψη έργων. Σύμφωνα με ανάλυση του ΣΑΤΕ, το μέσο ποσοστό έκπτωσης των αναδόχων μειώθηκε από 58,3% το 2017 σε 57,2% το 2018, 51,8% το 2019, 49,8% το 2020, 46,6% το 2021, 30,2% το 2022, 22% το 2023 και 22,1% το 2024.
Το 2025, ωστόσο, καταγράφηκε αύξηση στο 30,4%, επαναφέροντας το μέσο ποσοστό έκπτωσης στα επίπεδα του 2022. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη μείωση των διαθέσιμων έργων και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, που οδηγεί τις εταιρείες σε μεγαλύτερες εκπτώσεις για να εξασφαλίσουν κατασκευαστικό αντικείμενο.
Προειδοποίηση για συγκέντρωση έργων
Κατά τη συνέλευση, ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρία Αθουσάκη, τόνισε ότι «η ροή δημοπράτησης δημοσίων έργων στη χώρα αποδεικνύεται διαχρονικά ολοένα και πιο προβληματική. Υπάρχει έντονη τάση ενοποίησης έργων και δημοπράτησής τους με μεγάλους προϋπολογισμούς, ενώ αυξητική είναι και η διείσδυση έργων ΣΔΙΤ, τα οποία απορροφούν σημαντικό ποσοστό του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) μέσω πληρωμών διαθεσιμότητας».
Όπως πρόσθεσε, «θα πρέπει να βρεθεί μια βιώσιμη λύση για όλους, εάν δεν θέλουμε να εξαφανιστούν οι μικρομεσαίες εργοληπτικές επιχειρήσεις και να περιοριστεί ο ανταγωνισμός στον κλάδο».
Ένταση στη γενική συνέλευση
Οι δηλώσεις του κ. Αθουσάκη, που αντικατοπτρίζουν τη θέση των μικρομεσαίων τεχνικών εταιρειών περί συγκέντρωσης έργων στους μεγάλους ομίλους, δεν βρήκαν σύμφωνες όλες τις πλευρές. Στη διάρκεια της χθεσινής γενικής συνέλευσης καταγράφηκε έντονη αντιπαράθεση, με εκπροσώπους εταιρειών 7ης τάξης και τους εκπροσώπους των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων, όπως οι ΓΕΚ Τέρνα, Aktor και Μέτκα, να καταψηφίζουν τα πεπραγμένα της διοίκησης.
Καταγγελίες για αδιαφάνεια
Παράλληλα, ο ΣΑΤΕ επεσήμανε φαινόμενα αδιαφάνειας στις διαδικασίες ανάθεσης έργων, κάνοντας λόγο για καταχρηστική ενσωμάτωση ειδικών, «φωτογραφικών», όρων στις διακηρύξεις, ακόμη και με προβλέψεις αποκλεισμού από διαγωνισμούς.
Επίσης καταγράφηκε η συστηματική αξιοποίηση του άρθρου 32Α του Ν. 4412/2016 στις απευθείας αναθέσεις, σύμφωνα με τις επισημάνσεις του Συνδέσμου.
Καθυστερεί η ενεργοποίηση νέας εταιρείας
Μείζον ζήτημα που αναδείχθηκε είναι η καθυστέρηση ενεργοποίησης της Εταιρείας Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων και Μελετών, όπως προβλέπεται στην υπ’ αρ. 60 Κ.Υ.Α. του 2022. Το Δ.Σ. του ΣΑΤΕ εκφράζει την άποψη ότι πρόκειται για προσχηματική θεσμοθέτηση, καθώς ενώ οι εμπλεκόμενοι φορείς έχουν ήδη υποδείξει εκπροσώπους, παραμένει εκκρεμής ο ορισμός εκείνων που πρέπει να ορίσει το αρμόδιο υπουργείο.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη εταιρεία δύσκολα θα ενεργοποιηθεί, δεδομένου ότι σήμερα η τιμολόγηση γίνεται ουσιαστικά υπό την εποπτεία του αρμόδιου υπουργείου — μια κατάσταση που θα μεταβληόταν με την πλήρη λειτουργία της εταιρείας.
Απάντηση από το υπουργείο
Στο σύντομο χαιρετισμό του στη γενική συνέλευση, ο υπουργός Υποδομών Χρίστος Δήμας υποστήριξε ότι το ζήτημα έχει ήδη αντιμετωπιστεί με πρόσφατο νόμο, ο οποίος προβλέπει θεσμική λύση για την αναθεώρηση των τιμών μέσω της οριστικοποίησης των προσωρινών συντελεστών.
