Η εμφάνιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο φέρνει στο προσκήνιο τον κίνδυνο για τις εξαγωγές της ελληνικής γαλακτοκομικής βιομηχανίας, καθώς βασικές αγορές έχουν αρχίσει να ενεργοποιούν πιο αυστηρά πρωτόκολλα εισόδου για τυροκομικά και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, η Σερβία και η Αλβανία έχουν ήδη εκδώσει επικαιροποιημένες οδηγίες με αυξημένες προϋποθέσεις συμμόρφωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι απαιτήσεις εστιάζουν στην υπερπαστερίωση ως βασικό κριτήριο βιοασφάλειας, με τη Σερβία και την Αλβανία να υιοθετούν αυτή τη στοχευμένη στάση ως προς τη θερμική επεξεργασία των εισαγόμενων προϊόντων.
Αντίδραση αγορών
Η εξέλιξη δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένου κανονιστικού ρίσκου για τις ελληνικές εξαγωγές, που μπορεί να επηρεάσει τη ροή προϊόντων και τη διαπραγματευτική θέση των επιχειρήσεων στις εν λόγω αγορές.
Παράγοντες της αγοράς που μίλησαν στην εφημερίδα «Ν» κάνουν λόγο για κατάσταση «υψηλής επιφυλακής», υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση των ζωονόσων αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα όχι μόνο για τη θωράκιση του ζωικού κεφαλαίου αλλά και για τη διατήρηση της εξαγωγικής δυναμικής του κλάδου.
Ανάγκη άμεσων ενισχύσεων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη άμεσης ενεργοποίησης μηχανισμών αποζημίωσης και αναπλήρωσης εισοδήματος για τους παραγωγούς, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος αποεπένδυσης και εξόδου από την παραγωγική δραστηριότητα.
Παράλληλα, η έγκαιρη επιδότηση ζωοτροφών κρίνεται κομβική για τη λειτουργία των σταυλισμένων μονάδων, σε μια περίοδο όπου το κόστος συντήρησης αυξάνεται και η αβεβαιότητα εντείνεται.
Ελλείψεις βιοασφάλειας
Η υγειονομική θωράκιση της παραγωγικής βάσης παραμένει ζητούμενο. Εκπρόσωποι της γαλακτοβιομηχανίας επισημαίνουν ότι σημαντικός αριθμός τυροκομείων δεν πληροί τις απαραίτητες προδιαγραφές βιοασφάλειας, γεγονός που δυσχεραίνει τον περιορισμό της διασποράς του νοσήματος.
Στο μέτωπο της ευλογιάς, παρά τη σχετική ύφεση των κρουσμάτων, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, καθώς οποιαδήποτε νέα έξαρση θα μεταθέσει εκ νέου τον χρονικό ορίζοντα για την ανασυγκρότηση του κλάδου.
Μέτρα του ΥπΑΑΤ
Σχετικά με τα μέτρα που εφαρμόζονται για τον περιορισμό του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, ανέφερε χθες σε συνέντευξη στην ΕΡΤ ότι η απαγόρευση διακίνησης ζωικών προϊόντων από το νησί αποτελεί κρίσιμη παρέμβαση για τη θωράκιση της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Όπως διευκρίνισε, ο βασικός κίνδυνος δεν βρίσκεται τόσο στο ίδιο το προϊόν, αλλά σε φορείς μετάδοσης εντός της αλυσίδας logistics — όπως συσκευασίες, παλέτες, μεταφορικά μέσα και εξοπλισμός — γεγονός που επιβάλλει αυστηρό έλεγχο σε κάθε στάδιο διακίνησης.
Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη διαμορφωθεί ειδικό πρωτόκολλο, σε συνεννόηση με χώρες που εφαρμόζουν υψηλά στάνταρ βιοασφάλειας όπως η Αυστραλία, το οποίο εξειδικεύει διαδικασίες για παραγωγούς, τυροκομεία και μεταφορικούς κρίκους.
Ο Γενικός Γραμματέας προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη διασπορά της νόσου στην ηπειρωτική χώρα θα είχε συστημικές επιπτώσεις για το σύνολο της εγχώριας κτηνοτροφίας, χαρακτηρίζοντας τα μέτρα «επώδυνα αλλά αναγκαία».
Όσον αφορά την προέλευση της νόσου, εκτίμησε ότι πιθανότατα συνδέεται με μεταφορά μέσω υλικών ή ζώων από την Τουρκία.
Θανάτωση και αποζημιώσεις
Ο ίδιος τόνισε ότι η θανάτωση ζώων αποτελεί υποχρεωτική πρακτική εκρίζωσης βάσει ευρωπαϊκών κατευθύνσεων, με περισσότερα από 500.000 ζώα να έχουν ήδη θανατωθεί το τελευταίο διάστημα (σ.σ. το νουμερο αφορά τις θανατώσεις συνολικά για τις ζωονόσους που έχουν πλήξει την κτηνοτροφία από τον Αύγουστο του 2024 ως σήμερα : πανώλη-ευλογιά- αφθώδης πυρετός).
Ο εμβολιασμός, όπως σημείωσε, εξετάζεται ως συμπληρωματικό εργαλείο και θα αποφασιστεί με επιστημονικά κριτήρια.
Σε ό,τι αφορά τις οικονομικές ενισχύσεις, ανέφερε ότι έως το τέλος Απριλίου προγραμματίζεται νέος κύκλος αποζημιώσεων προς τους πληγέντες παραγωγούς, υπογραμμίζοντας ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξαρτάται από τη συνδυαστική εφαρμογή οικονομικής στήριξης, αυστηρών ελέγχων και πλήρους συμμόρφωσης των εμπλεκόμενων.
