Μια νέα διεθνής μελέτη διαπιστώνει ότι η παγκόσμια βία έχει ενισχυθεί σημαντικά, με το 2025 να εμφανίζει τον υψηλότερο αριθμό διακρατικών συγκρούσεων από το 1946. Η έκθεση επισημαίνει ότι συνολικά καταγράφονται 65 ενεργές συγκρούσεις με εμπλοκή τουλάχιστον ενός κράτους και διπλασιασμός των διακρατικών συγκρούσεων σε μόλις ένα έτος.
Η ανάλυση προέρχεται από την ετήσια μελέτη «Conflict Trends» του ινστιτούτου PRIO του Όσλο, η οποία καταγράφει επίσης περίπου 245.000 θανάτους το 2025 λόγω πολέμων και πολιτικής βίας και εκτιμά ότι οι θάνατοι αμάχων έφτασαν τους 76.500 έναντι 14.200 το 2024. Στις δηλώσεις που συνοδεύουν την έκθεση περιλαμβάνεται το εξής απόσπασμα: «Δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλά θετικά που μπορώ να εξάγω από τα στοιχεία. Συνήθως καταφέρνω πάντα να βρω κάτι θετικό, αλλά φέτος τα νούμερα είναι σοκαριστικά», δήλωσε χαρακτηριστικά η ερευνήτρια του ινστιτούτου, Σίρι Άας Ρούσταντ.
Κεντρικά σημεία της έκθεσης
Η αποτύπωση της παγκόσμιας αστάθειας σημειώνει ότι οι 65 συγκρούσεις περιλαμβάνουν και τον πόλεμο στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή, τις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Συρία, ευρύτερες εντάσεις στη Μέση Ανατολή και εστίες τριβής όπως οι αντιπαραθέσεις Ινδίας – Πακιστάν, Αφγανιστάν – Πακιστάν και Καμπότζης – Ταϊλάνδης. Η έκθεση επισημαίνει ότι ο αριθμός των διακρατικών συγκρούσεων έφτασε τις 8, ποσό που αποτελεί ρεκόρ οκτώ δεκαετιών.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 2025 κατατάσσεται ως η τρίτη πιο αιματηρή χρονιά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, με συνολικά περίπου 245.000 απώλειες. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η στοχοποίηση των πολιτών: οι θάνατοι αμάχων από εσκεμμένες επιθέσεις αυξήθηκαν δραματικά στους 76.500.
Η έκθεση αποδίδει μεγάλο μέρος της κλιμάκωσης στον σφοδρό εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν, όπου οι μαζικές σφαγές και οι παρατεταμένες πολιορκίες πόλεων όπως η Ελ Φάσερ οδήγησαν σε εκατόμβες θυμάτων.
Πηγές και κατηγορίες βίας
Η έρευνα βασίζεται σε στοιχεία του Προγράμματος Δεδομένων Συγκρούσεων της Ουψάλα (UCDP), συνδεδεμένου με το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, και διακρίνει τρεις βασικούς τύπους οργανωμένης βίας: συγκρούσεις με εμπλοκή κράτους, μη κρατικές συγκρούσεις και μονομερή βία κατά πολιτών.
Η ερευνήτρια της έκθεσης υπογραμμίζει το χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί την τρέχουσα περίοδο: «Αυτό που συμβαίνει τα τελευταία πέντε ή έξι χρόνια είναι ότι έχουμε πολλές μεγάλες συγκρούσεις που μαίνονται ταυτόχρονα και οι οποίες μοιάζει να διαδέχονται η μία την άλλη. Δεν υπάρχει ανάπαυλα». Στην ίδια τοποθέτηση αναφέρεται και το εξής: «Και αυτή είναι η διαφορά σε σχέση με το παρελθόν: αυτό το υψηλό και συνεχές επίπεδο έντασης των συγκρούσεων σε παγκόσμια κλίμακα», είπε η Ρούσταντ, υπενθυμίζοντας ότι η δεκαετία του 2000 είχε περιόδους χωρίς σύγκρουση μεταξύ κρατών.
Στο κείμενο της μελέτης γίνεται ειδική μνεία για το ρόλο ορισμένων κρατών και επιχειρήσεων στρατιωτικών επιχειρήσεων σε πολλαπλά μέτωπα. Όπως σημειώνεται, το Ισραήλ «είναι ξεκάθαρα μια από τις πιο επιθετικές χώρες του κόσμου αυτή τη στιγμή», λόγω της εμπλοκής του σε ενέργειες στη Γάζα, τη Συρία, τον Λίβανο, το Ιράν και εναντίον των ανταρτών Χούθι της Υεμένης.
Περιοχές με τις περισσότερες συγκρούσεις
Η Αφρική εμφανίζεται ως η ήπειρος με τις περισσότερες συγκρούσεις που περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα κράτος (29), ακολουθούμενη από την Ασία, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια και την Κεντρική Αμερική, τη Λατινική Αμερική και, τελευταίο, την Ευρώπη.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης πως ορισμένα επεισόδια βίας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αθέατα από τη διεθνή κοινότητα, όπως η δράση συμμοριών στην Αϊτή ή η μετεκλογική βία στην Τανζανία, τα οποία δεν προσελκύουν την ίδια προσοχή αλλά συμβάλλουν στη συνολική άνοδο της βίας.
Η Ρούσταντ, σχολιάζοντας τους διεθνείς παράγοντες, υποστήριξε επίσης: «Υπάρχουν σαφώς περισσότερες εντάσεις στον κόσμο. Μπορούμε να πούμε χωρίς να κάνουμε μεγάλο λάθος ότι οι ΗΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες. Δεν επιτίθενται μόνο και αυξάνουν τη βία, αλλά υπάρχουν και τα εμπορικά εμπόδια που έχουν επιβάλει» μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία, μια εκτίμηση που περιλαμβάνεται στο προσάρτημα της μελέτης.
Συνολικά, η έκθεση του PRIO προειδοποιεί ότι η σύγκρουση μεταξύ κρατών και η στοχοποίηση αμάχων αυξάνει τις ανθρωπιστικές ανάγκες και επιβαρύνει την παγκόσμια ασφάλεια, καλώντας σε ενισχυμένη παρακολούθηση και διεθνή συνεργασία για την αποτροπή νέων κλιμακώσεων.
