Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με πλειοψηφία 35 έναντι 12 αποφάνθηκε ότι οι τόκοι επί δόσης για όσους έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη πρέπει να επιβάλλονται αποκλειστικά πάνω στην μηνιαία δόση που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού εναπομείναντος κεφαλαίου, δίνοντας σημαντική οικονομική ανακούφιση σε χιλιάδες νοικοκυριά.
Η κρίσιμη συζήτηση έγινε ενώπιον της Πλήρους Ολομέλειας στις 27 Φεβρουαρίου 2025 και η απόφαση, που εκδόθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο και δημοσιεύθηκε στις 4 Ιουνίου 2026, απαντά στο επίμαχο ερμηνευτικό ζήτημα του άρθρου 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010 σχετικά με τη βάση υπολογισμού του τόκου για την εξαίρεση της κύριας κατοικίας από εκποίηση.
Με τη σκέψη της πλειοψηφίας, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο σκοπός του νόμου —η επανένταξη και η αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων— επιβάλλει ο τόκος να υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης, ώστε να αποφεύγεται ο επανεγκλωβισμός του δανειολήπτη σε δυσβάσταχτες οφειλές.
Τι αποφασίστηκε και γιατί
Στην απόφαση επισημαίνεται ότι ο νομοθέτης του ν. 3869/2010 θεσμοθέτησε μια ειδική δικαστική ρύθμιση, που δεν ταυτίζεται με την τραπεζική πρακτική αναδιάρθρωσης δανείων, και ότι η οριζόμενη από το δικαστήριο μηνιαία δόση αποτελεί όρο της δικαστικής ρύθμισης, συνεπώς λογικά η βάση του τόκου πρέπει να είναι αυτή η δόση και όχι το συνολικό κεφάλαιο.
Το ζήτημα έφτασε στην Ολομέλεια μέσω προδικαστικού ερωτήματος του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων και σχετίζεται άμεσα με υπόθεση όπου αιτούσα ήταν η Β. Τ. του Δ. και καθ’ ης ήταν “INTRUM HELLAS Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις” ως διαχειρίστρια απαιτήσεων αλλοδαπής εταιρείας.
Η σύνθεση που εξέτασε την υπόθεση περιλάμβανε την Πρόεδρο της Ολομέλειας και την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ενώ κατά τη συζήτηση παρεμβάσεις υπέβαλαν πολλοί Δικηγορικοί Σύλλογοι, εργατικά κέντρα και ενώσεις καταναλωτών, καθώς και τραπεζικά ιδρύματα και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι διενέξεις των παρεμβαλλόμενων
Μεταξύ των παρεμβαλλόμενων εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, η “Τράπεζα Πειραιώς Α.Ε.”, η “Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία”, η “ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.”, η “ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΥΜΩΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ” (ALPHA BANK) και εταιρείες όπως η “doValue Greece Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις”, η “Cepal Hellas Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις” και η “QQUANT MASTER SERVICER ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.Δ.Α.Δ.Π.”.
Η Ολομέλεια ανέλυσε διεξοδικά νομικά και τελολογικά επιχειρήματα: από τη μία πλευρά το κοινωνικό σκοπό του ν. 3869/2010 και από την άλλη η ανάγκη προστασίας του δικαιώματος των πιστωτών —και τελικά υιοθετήθηκε η ερμηνεία που ευνοεί την επιβάρυνση του τόκου επί της μηνιαίας δόσης, χωρίς να καταργεί το δικαίωμα είσπραξης νόμιμου τόκου.
Δικαστικοί συλλογισμοί και μειοψηφίες
Στην απόφαση, που συγκέντρωσε πλειοψηφία, καταγράφονται επίσης και αντίθετες απόψεις μελών της ολομέλειας που θεωρούσαν το προδικαστικό ερώτημα απαράδεκτο ή τόνιζαν ότι το διατακτικό ορισμένων πρωτοβάθμιων αποφάσεων είναι ήδη σαφές.
Οι μειοψηφίες επεσήμαναν ότι η ερμηνεία οφείλει να γίνει από το δικαστήριο που εξέδωσε την αρχική απόφαση και ότι η προτεινόμενη ερμηνεία ενδεχομένως αλλοιώνει τη ρυθμιστική πρόθεση του νομοθέτη, αν αυτή εφαρμοζόταν γενικώς.
Επιπτώσεις για δανειολήπτες
Το πρακτικό αποτέλεσμα της πλειοψηφικής κρίσης είναι ότι οι οφειλέτες που έχουν δικαστική ρύθμιση για τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους θα δουν τους τόκους να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο, στοιχείο που μειώνει τον κίνδυνο υπέρμετρης αύξησης της μηνιαίας επιβάρυνσης.
Η υπόθεση παραπέμφθηκε για την ολοκλήρωση της εκδίκασής της στο αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων, όπως ορίζει η απόφαση της Ολομέλειας, ενώ η δημοσίευση της κρίσης στο ακροατήριο έγινε στις 4 Ιουνίου 2026.
