Τουρκικές αμυντικές εξαγωγές και η ταχεία ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας όπλων έχουν μετατρέψει την Τουρκία σε βασικό εξαγωγέα στρατιωτικού υλικού, με τις πωλήσεις να φτάνουν στα 10 δισ. δολάρια πέρυσι και την παρουσία της σε περίπου 40 χώρες να διευρύνεται.
Η ταχεία αύξηση των τουρκικών αμυντικών εξαγωγών και η ζήτηση για οπλισμένα drones έχουν ωθήσει τον τομέα να αντιστοιχεί περίπου στο 3,7% των συνολικών εξαγωγών της οικονομίας, ενώ οι πωλήσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ έφτασαν τα 5,6 δισ. δολάρια την ίδια περίοδο.
Δύο δεκαετίες κρατικών επενδύσεων και βιομηχανικής στήριξης επέτρεψαν σε εταιρείες όπως η Baykar, η Turkish Aerospace Industries, η Arca Defense και η Kale να ωριμάσουν, προσφέροντας τεχνολογίες που πολλοί αγοραστές θεωρούν φθηνότερες, ταχύτερες στην παράδοση και πιο προσαρμόσιμες.
Ανάπτυξη και αγορές-στόχοι
Η Τουρκία, που άλλοτε εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από ξένους προμηθευτές, τώρα προμηθεύει συστήματα σε χώρες του Κόλπου, της Αφρικής, της Ασίας και τμήματα της Ευρώπης, εκμεταλλευόμενη ευέλικτες αλυσίδες εφοδιασμού και κρατική χρηματοδότηση.
Το Reuters αναλύει ότι οι τουρκικές αμυντικές εξαγωγές έχουν υπερτριπλασιαστεί από το 2021, ενώ οι εταιρείες κινούνται γρήγορα σε αγορές όπου οι δυτικοί προμηθευτές αντιμετωπίζουν περιορισμούς παραγωγής ή αργές διαδικασίες προμηθειών.
Η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις ανακατατάξεις στην ασφάλεια του 21ου αιώνα και ελπίζει ότι η σύνοδος κορυφής του NATO, στην οποία αναμένεται και η συμμετοχή του Ντόναλντ Τραμπ και άλλων ηγετών, θα διευκολύνει την επέκταση των πωλήσεων και της κοινής παραγωγής στις δυτικές αγορές.
Στόχοι και προκλήσεις
Στόχος της Τουρκίας είναι ο διπλασιασμός των αμυντικών εξαγωγών μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, σύμφωνα με την αμυντική υπηρεσία, κίνηση που θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του χρέους και στη χρηματοδότηση πρόσθετης ανάπτυξης.
Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της, μεταξύ Ουκρανίας και Ιράν, και τα κενά σε αεράμυνα και κινητήρες αεροσκαφών και τεθωρακισμένων, δημιουργούν τόσο ανάγκες για τεχνολογικές συνεργασίες όσο και ρίσκα ασφάλειας.
Ο Can Kasapoglu, ανώτερος ερευνητής στο Hudson Institute, τόνισε ότι η τουρκική βιομηχανία έχει πραγματοποιήσει ένα “μεγάλο άλμα” εξάγοντας προηγμένα συστήματα, με έμφαση στα εναέρια drones, και ότι ο σύγχρονος πόλεμος απαιτεί πλέον βιομηχανική ισχύ και βιωσιμότητα.
Επίδειξη ισχύος και αντιδράσεις
Η Τουρκία παράγει περίπου το 65% των οπλισμένων drones που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως και είναι σημαντικός εξαγωγέας πυρομαχικών, ενώ σχεδιάζει ή κατασκευάζει φρεγάτες, αεροπλανοφόρο, συστήματα αεράμυνας και τεθωρακισμένα οχήματα.
Η Ινδονησία, πέρυσι, ανακοίνωσε ότι θα αγοράσει 48 τουρκικά μαχητικά που βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη, δείχνοντας την διεύρυνση των παραγγελιών στην Ασία.
Ωστόσο, οι φιλοδοξίες συνοδεύονται από πολιτικές προκλήσεις: η παρουσία πρωτοτύπου διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου σε έκθεση στην Κωνσταντινούπολη και η προβολή υποθετικής εκτόξευσης που φαινόταν να στοχεύει τις ΗΠΑ προκάλεσαν επικρίσεις ειδικών.
Πολιτικά εμπόδια στην Ευρώπη
Ο υπουργός Άμυνας Yasar Guler κάλεσε τους ευρωπαίους συμμάχους να εγκαταλείψουν αποκλειστικές ρυθμίσεις προς όφελος μη-μελών της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι τέτοιες πολιτικές θα μπορούσαν “να βλάψουν περισσότερο την ευρωπαϊκή ασφάλεια και ανθεκτικότητα από ό,τι η μείωση των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη”.
Η Τουρκία παραμένει εκτός του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE, ενώ ορισμένες κυβερνήσεις κρατούν αποστάσεις εξαιτίας περιφερειακών πολιτικών διαφορών και ανησυχιών για οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας, περιλαμβανομένης της νομικής καταστολής κατά του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης.
Παρόλα αυτά, τουρκικές εταιρείες έχουν κλείσει συμφωνίες με την Πολωνία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία, ενώ η Baykar εξαγόρασε την Piaggio Aerospace και συνεργάστηκε με τη Leonardo στην παραγωγή.
Αύξηση δαπανών και συνεργασίες
Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 24%, φτάνοντας σχεδόν τα 2,9 τρισ. δολάρια την πενταετία έως το 2025, με αύξηση 75% στην Ευρώπη, σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute.
Την ίδια περίοδο, η αμυντική υπηρεσία της Τουρκίας διπλασίασε τα χρηματοδοτούμενα έργα R&D σε πάνω από 1.400, δημιουργώντας μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα και δυνατότητες συνεργασίας.
Ο αναλυτής άμυνας Arda Mevlutoglu υπογράμμισε ότι υπάρχουν προϋποθέσεις για βαθύτερη συνεργασία με την Ευρώπη, αλλά όπως είπε “Η Ευρώπη χρειάζεται λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν γρήγορα… αλλά απαιτείται πολιτική βούληση υψηλού επιπέδου ώστε αυτή η συνεργασία να προχωρήσει ομαλά” και πρόσθεσε “Η Τουρκία βρίσκεται σε διαδικασία επαναπροσδιορισμού και αναπροσαρμογής προς την Ευρώπη και το NATO”.
