Η παράσταση Ραχοκοκκαλιά ανεβαίνει στο ΦΙΑΤ με έξι χορευτές/τριες και δύο μουσικούς, σε μια προσέγγιση που διερευνά το ζήτημα της πυκνότητας στη σκηνική πράξη, υπό τη σκηνοθετική και χορευτική υπογραφή της Αγνής Παπαδέλη Ρωσσέτου. Η παράσταση διαρκεί 55’, πραγματοποιείται με την υποστήριξη του ΥΠΠΟ για την περίοδο 2025-26 και ο χώρος είναι πλήρως προσβάσιμος για άτομα με αναπηρία.
Το έργο αναπτύσσεται γύρω από την ιδέα της «ραχοκοκκαλιάς» ως σπονδυλικής δομής, ως κορυφογραμμής αλλά και ως συλλογικού πυρήνα: οι ερμηνευτές κινούνται «όπως η παλάμη ενός χεριού», διαπραγματευόμενοι καταστάσεις πύκνωσης και αραίωσης με άμεσο, ανεπιτήδευτο τρόπο, ενώ η μουσική προσθέτει στρώματα έντασης και πολυπλοκότητας στην πρόσληψη της σκηνικής συνθήκης.
Αφετηρία και έμπνευση για το εγχείρημα αποτέλεσε το έργο του Γιώργου Λάππα, «Άβακας». Ο ίδιος γράφει στον κατάλογο της έκθεσης: Έζησα τα παιδικά μου χρόνια στη Σαχάρα. Με το παραμικρό φύσημα του αέρα ξεδιπλώνονταν από την επιφάνεια της γης οι πιο παράξενοι στρόβιλοι καμωμένοι από κουκκίδες. Όταν τις μαζεύεις στην παλάμη, οι κουκκιδίτσες γίνονται ένας λοφίσκος. Είναι μικρές πέτρες κι όμως το σύνολό τους είναι ρευστό και γίνεται σύννεφο!
Εικόνες και οργανικές αναφορές
Στη σκηνική εγκατάσταση οι χορευτές/τριες λειτουργούν σαν κόκκοι άμμου και ταυτόχρονα σαν ξεχωριστές ανθρώπινες παρουσίες: αυτοί οι δύο ρόλοι —ο ατομικός και ο συλλογικός— εναλλάσσονται και καλούν τον θεατή να μετατοπιστεί από την πρώτη στην δεύτερη ανάγνωση του θεάματος.
Οι διαδοχικές εικόνες δανείζονται στοιχεία από τον φυσικό κόσμο, από οργανικές και ανόργανες λειτουργίες, δημιουργώντας στιγμές σχισμών μέσα στις οποίες αναδύεται η ανθρώπινη υπόσταση και ο υποκειμενικός συσχετισμός των σωμάτων. Η χορογραφία συνενώνει τις μετατοπίσεις αυτές σε μια σχεδόν-μορφοποιημένη αφήγηση καταστάσεων.
Οι δύο φωνές των μουσικών, «γυμνές και με δύναμη», εισχωρούν στο κενό της σιωπής σαν επιπλέον σώματα: το ηχητικό υλικό τοποθετεί και μετατοπίζει περιοχές πυκνότητας, αλλάζοντας την αντίληψη του θεατή για το τι συμβαίνει στον πραγματικό χώρο της σκηνής.
Η μουσική και ο ρυθμός
Στην παράσταση η μουσική δρα τόσο ως υπόβαθρο όσο και ως ενεργός ερμηνευτής: τα στοιχεία ρυθμού και ηχούς πλέκονται με τις κινήσεις και επηρεάζουν την πυκνότητα των σχημάτων που σχηματίζουν οι χορευτές/τριες, μεταφέροντας την προσοχή από το ατομικό στο συλλογικό.
Η επιλογή να ακουστούν φωνές και πολυφωνίες επιτείνει την αίσθηση των σωμάτων ως δικτύου σχέσεων· σε αυτή την κατεύθυνση συμβάλλει και το πολυφωνικό ηπειρώτικο τραγούδι “Δεροπολίτισσα“ που ακούγεται στην παράσταση.
Η απλότητα των μέσων, η αμεσότητα της κίνησης και η συγκρότηση μικρών, εφήμερων σχημάτων κάνουν την εμπειρία προσιτή αλλά και πλούσια σε ανάγνωση, αφήνοντας χώρο στην παρατήρηση και στην εσωτερική μεταγωγή του θεατή.
Ο ρόλος του χορευτή και του θεατή
Ο διπλός ρόλος του χορευτή —να είναι ταυτόχρονα κόκκος άμμου και ζωντανός οργανισμός— είναι βασικός για την ιδιαιτερότητα του έργου: η σκηνική οικονομία βασίζεται στην ένταση της συλλογικής παρουσίας αλλά και στην εμφάνιση της ατομικότητας μέσα σε αυτήν.
Η παράσταση προσκαλεί τον θεατή να μετακινείται μεταξύ επιπέδων ανάγνωσης· η πρώτη εντύπωση μεταμορφώνεται σταδιακά σε βαθύτερη κατάδυση, καθώς οι εικόνες και οι ηχητικές τομές αναδεικνύουν διαφορετικά σημεία πυκνότητας και αραιότητας.
Η γλώσσα του σώματος εδώ δεν είναι διακοσμητική· αντίθετα, γίνεται εργαλεία ερμηνείας και μέσο επικοινωνίας μεταξύ των εκτελεστών, με αποτέλεσμα μια έντονη, αλλά όχι εκβιαστική, συναισθηματική παρουσία.
Συντελεστές της παράστασης
Χορογραφία: Αγνή Παπαδέλη Ρωσσέτου
Χορεύουν: Μάνος Κότσαρης, Βιτόρια Κωτσάλου, Ερμής Μαλκότσης, Ινώ Ρήγα, Μαρίνα Τσαπέκου, Αγνή Παπαδέλη Ρωσσέτου
Σύνθεση/Ηχητική δραματουργία: Βασούλα Δελλή
Τραγουδούν: Βασούλα Δελλή & Ρούλα Τσέρνου
Σχεδιασμός κοστουμιών: Ελευθερία Αράπογλου
Ζωγραφική υφασμάτων: Ανδρέας Κασάπης
Σύμβουλος δραματουργίας: Μπετίνα Παναγιωτάρα
Σχεδιασμός φωτισμών: Τάσος Παλαιορούτας
Καλλιτεχνική σύμβουλος: Ελένη Μολέσκη
Επικοινωνία: Ευαγγελία Σκρομπόλα
Φωτογραφίες: Δέσποινα Σπύρου
