Ο Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας εισάγεται σήμερα στην Ολομέλεια της Βουλής με στόχο να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω από τους κανόνες δόμησης και τη χωρική πολιτική.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπέβαλε νομοτεχνική βελτίωση ώστε το νομοσχέδιο να μετονομαστεί τιμής ένεκεν σε «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας ‘Νικόλαος Ταγαράς’», αναγνωρίζοντας την πολύχρονη συμβολή του αείμνηστου Υφυπουργού στον εκσυγχρονισμό του χωρικού σχεδιασμού.
Το νομοθέτημα περιλαμβάνει 477 άρθρα και συγκεντρώνει ρυθμίσεις που προηγουμένως βρίσκονταν διασκορπισμένες σε 181 διαφορετικά νομοθετήματα, προσφέροντας ένα ενιαίο και προσβάσιμο κείμενο νόμου.
Κύρια χαρακτηριστικά του κώδικα
Ο νέος Κώδικας Χωροταξίας επιδιώκει τη συστηματική ενοποίηση όλης της ισχύουσας νομοθεσίας, ώστε πολίτες, μηχανικοί, επενδυτές και δημόσιες υπηρεσίες να βρίσκουν με σαφήνεια τις διατάξεις που ισχύουν.
Η μεταρρύθμιση επηρεάζει την καθημερινότητα: από τον ιδιοκτήτη που χρειάζεται οικοδομική άδεια μέχρι τους δήμους και τις υπηρεσίες που εφαρμόζουν το πολεοδομικό δίκαιο.
Η επιτροπή σύνταξης ξεδίπλωσε και ενσωμάτωσε διατάξεις από πλήθος παλαιότερων κειμένων, αντιμετωπίζοντας έναν νομικό λαβύρινθο που επιβαρύνει την εφαρμογή των κανόνων.
Η έκταση και οι πηγές του κώδικα
Συγκεκριμένα, στον Κώδικα έχουν ενσωματωθεί διατάξεις από 122 νόμους, 29 Προεδρικά Διατάγματα και 15 Νομοθετικά Διατάγματα, καθώς και σειρά άλλων παλαιών διατάξεων που μέχρι σήμερα βρίσκονταν διάσπαρτες.
Η προετοιμασία του έργου ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2020 και ολοκληρώθηκε το 2026, αποτέλεσμα 6 ετών εντατικής εργασίας κορυφαίων δικαστικών λειτουργών του ΣτΕ, μελών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, πανεπιστημιακών και ειδικών επιστημόνων υπό την προεδρία του επίτιμου προέδρου, Κωνσταντίνου Μενουδάκου.
Ο σχεδιασμός αποσκοπεί στο να μετατραπεί ο κώδικας σε «ζωντανό» εργαλείο: μελλοντικές τροποποιήσεις θα ενσωματώνονται απευθείας στα άρθρα του, αποφεύγοντας τη διάσπαση της νομοθεσίας που χαρακτήριζε προηγούμενες προσπάθειες όπως αυτή του 1999.
Τι αλλάζει στην πρακτική εφαρμογή
Τα 477 άρθρα καλύπτουν το γενικό χωροταξικό και πολεοδομικό πλαίσιο στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ρυθμίζουν τον χωρικό σχεδιασμό, τις αστικές αναπλάσεις, τους γενικούς κανόνες δόμησης και τις χρήσεις γης.
Ο Κώδικας περιλαμβάνει επίσης διαδικασίες έκδοσης οικοδομικών αδειών, μέτρα για την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης και ρυθμίσεις για τη διαχείριση επικίνδυνων κτιρίων και τη λειτουργία αρμόδιων συλλογικών οργάνων.
Για λόγους νομικής συνοχής εξαιρούνται ειδικά πλαίσια όπως οι ΒΙ.ΠΕ., τα Επιχειρηματικά Πάρκα, οι τουριστικοί λιμένες και τα ΕΣΧΑΣΕ/ΕΣΧΑΔΑ, ενώ επίσης μένουν εκτός οι επιμέρους τοπικές μελέτες και οι ρυμοτομικές γραμμές.
Περιορισμοί και διαδικαστικές λεπτομέρειες
Η ισχύς του Κώδικα ξεκινά αμέσως με τη δημοσίευση στο ΦΕΚ χωρίς μεταβατική περίοδο, και από την ημέρα δημοσίευσης οι παλαιότεροι κωδικοποιημένοι νόμοι καταργούνται και αντικαθίστανται πλήρως από τα αντίστοιχα άρθρα του Κώδικα.
Στο τέλος του βιβλίου θα υπάρχει αναλυτικό Παράρτημα με πίνακα αντιστοίχισης, ώστε οι επαγγελματίες να εντοπίζουν αμέσως που μεταφέρθηκε κάθε παλιά διάταξη, διευκολύνοντας τη μετάβαση στην νέα τάξη πραγμάτων.
Η καινοτομία της μεταρρύθμισης είναι ψηφιακή: το Υπουργείο δημιουργεί σύγχρονη ηλεκτρονική βάση νομικών δεδομένων, ελεύθερα προσβάσιμη, όπου πολίτες και επαγγελματίες θα βρίσκουν το ενημερωμένο κείμενο χωρίς να ανατρέχουν σε εκατοντάδες ΦΕΚ.
Προσβασιμότητα και ψηφιακή πλατφόρμα
Η ψηφιακή πλατφόρμα θα επιτρέπει γρήγορες αναζητήσεις όρων και άρθρων, παρέχοντας τη βεβαιότητα ότι ο αναγνώστης διαβάζει το ισχύον κείμενο του νόμου.
Η κωδικοποίηση φιλοδοξεί να βάλει τέλος στο χάος της πολυνομίας και των αντικρουόμενων ερμηνειών που οδήγησαν σε καθυστερήσεις και προσφυγές στη Δικαιοσύνη.
Η εισαγωγή του νομοσχεδίου στην Ολομέλεια σηματοδοτεί την έναρξη εφαρμογής μιας από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις στη διοικητική ιστορία της χώρας με πρακτικό αντίκτυπο για όλους τους ενδιαφερόμενους.
