Στην αναγνώριση ότι η αμερικανική νομοθεσία επιβάλλει την παραμονή της Τουρκίας εκτός του προγράμματος των F-35 προχώρησε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κατά τη διάρκεια ακρόασης ενώπιον της Επιτροπής Διεθνών Υποθέσεων στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Ο Μάρκο Ρούμπιο απάντησε σε ερώτηση της βουλευτού των Δημοκρατικών Ντίνα Τίτους για τις τοποθετήσεις που έχει διατυπώσει ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία Τομ Μπάρακ σχετικά με μια πιθανή επανένταξη της γειτονικής χώρας στο πρόγραμμα των F-35, επισημαίνοντας ότι η νομοθεσία περιορίζει τις επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στην τοποθέτησή του ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας αναγνώρισε ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400 και, με αυτό το δεδομένο, εξήγησε ότι, σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές προβλέψεις, η αμερικανική κυβέρνηση δεν διαθέτει τη δυνατότητα να εξετάσει την επανένταξη.
“Όπως γνωρίζετε, αυτό ρυθμίζεται από τον νόμο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε αυτή την επιλογή, διότι το θέμα ρυθμίζεται από νομοθετικές διατάξεις, τόσο από τις προβλέψεις που έχουν συμπεριληφθεί στο νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό των ΗΠΑ (NDAA) όσο και από άλλες διατάξεις της αμερικανικής νομοθεσίας” (κυρώσεις νόμου CAATSA).
ΑΠΕ – ΜΠΕ
Νόμος και τεχνικός εξοπλισμός
Ο Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι η ύπαρξη του S-400 στην κατοχή της Τουρκίας είναι καθοριστική για τη νομική άρση ή μη της συμμετοχής της στο πρόγραμμα των F-35. Η αναφορά στην κατοχή αυτού του αντιαεροπορικού συστήματος αποσαφηνίζει ότι, υπό το ισχύον νομικό πλαίσιο, οποιαδήποτε συζήτηση για επανένταξη περιορίζεται από τις γραμμές της νομοθεσίας.
Η συζήτηση στη Βουλή των Αντιπροσώπων έφερε στο επίκεντρο το ερώτημα για το κατά πόσο οι διπλωματικές κινήσεις ή οι δηλώσεις αξιωματούχων μπορούν να υπερβούν τις νομοθετικές δεσμεύσεις. Η βουλευτής Ντίνα Τίτους ζήτησε διευκρινίσεις μετά από δηλώσεις που αποδόθηκαν στον Τομ Μπάρακ, τις οποίες ο Μάρκο Ρούμπιο δεν απέδωσε ως ικανές να αλλάξουν το νομικό πλαίσιο.
Στην ουσία, ο Μάρκο Ρούμπιο υπογράμμισε πως οι αποφάσεις σχετικά με τη συμμετοχή ή μη στο πρόγραμμα των F-35 δεν είναι απλώς θέμα πολιτικής βούλησης, αλλά δεσμεύονται από συγκεκριμένες πρόνοιες που περιλαμβάνονται στο NDAA και σε άλλες νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως οι κυρώσεις του νόμου CAATSA.
Συνέπειες και περιορισμοί
Η επισήμανση αυτή σημαίνει πρακτικά ότι, έως ότου η Τουρκία δεν αλλάξει την κατάσταση όσον αφορά το S-400, η αμερικανική πλευρά δε διαθέτει νομική βάση για να επανεξετάσει το ζήτημα της επανένταξης στο πρόγραμμα των F-35. Πρόκειται για περιορισμό που υπαγορεύεται από την ισχύουσα νομοθεσία και όχι από προσωρινές πολιτικές εκφράσεις.
Η δήλωση του Μάρκο Ρούμπιο λειτουργεί ως σαφής υπενθύμιση του ρόλου που διαδραματίζουν οι νόμοι, όπως το NDAA και ο νόμος περί κυρώσεων CAATSA, στην άσκηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και στην εφαρμογή της στρατιωτικής συνεργασίας με τρίτες χώρες.
Από τη συνεδρίαση προκύπτει ότι οι ενδεχόμενες διπλωματικές πρωτοβουλίες ή οι δηλώσεις αξιωματούχων, όπως αυτές που αποδόθηκαν στον Τομ Μπάρακ, δεν επαρκούν για να υπερβούν τα νομικά εμπόδια, όσο η τεχνική κατάσταση με τον S-400 παραμένει ως έχει.
Διπλωματικοί περιορισμοί και μέλλον
Η θέση που εξέφρασε ο Μάρκο Ρούμπιο στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων καταδεικνύει ότι το ζήτημα της επανένταξης στο πρόγραμμα των F-35 εξαρτάται πρωτίστως από νομικές προϋποθέσεις και τεχνικές εξελίξεις, και όχι αποκλειστικά από διπλωματικές διαπραγματεύσεις.
Συνεπώς, η προοπτική για επανέναρξη της συνεργασίας στο πρόγραμμα των F-35 απαιτεί την επίλυση των νομικών δεσμεύσεων που σχετίζονται με την κατοχή του S-400 από την Τουρκία, σύμφωνα με όσα επισήμανε ο Μάρκο Ρούμπιο.
Η επαναφορά αυτής της συζήτησης στο δημόσιο πεδίο αναμένεται να συνεχιστεί, αλλά υπό το στενό πρίσμα των νομοθετικών περιορισμών που ανέφερε ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών.
