AfD ΡΝ Reform UK κυριαρχούν ως πιθανό σενάριο στις δημοσκοπήσεις και αναδεικνύουν τον κίνδυνο αναδιάταξης της Ευρώπης, με άμεσα αποτελέσματα στην άμυνα και τις αγορές. Στις πρόσφατες τοπικές εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο η υποστήριξη προς το ακροδεξιό ευρωσκεπτικιστικό κόμμα Reform UK αυξήθηκε κατακόρυφα και η πιθανότητα ανάληψης της πρωθυπουργίας στο μέλλον από τον ηγέτη του Νάιτζελ Φαράζ δεν ακούγεται πλέον ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
Παράλληλα, ήδη από το 2022 η άσκηση εξουσίας στην Ιταλία από την ακροδεξιά Τζιόρτζια Μελόνι και τους συμμάχους της έχει γίνει πραγματικότητα και ουσιαστικά κανονικοποιηθεί, αλλά με διαφορετικό πολιτικό στίγμα σε σχέση με άλλα κόμματα της ίδιας τάσης στην Ευρώπη.
Ανεβασμένο ρεύμα δεξιάς
Το κόμμα της Μελόνι έχει φασιστικές καταβολές, αντιμεταναστευτική ρητορική και προσπάθειες συγκέντρωσης της εξουσίας. Ωστόσο υποστηρίζει σθεναρά την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία, σε αντίθεση με αρκετά άλλα της ίδιας συνομοταξίας ανά την Ευρώπη.
Στην Αυστρία για παράδειγμα, η πλατφόρμα του ακροδεξιού Κόμματος της Ελευθερίας περιλαμβάνει ξενοφοβική και ευρωσκεπτικιστική ρητορική και αντίθεση στις πολιτικές της Ε.Ε. για το κλίμα. Επίσης, αντιτίθεται στην υποστήριξη της Ουκρανίας και στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Το κόμμα κέρδισε τις εκλογές του 2024 με σχεδόν 29% των ψήφων. Κρατήθηκε εκτός εξουσίας από έναν συνασπισμό κεντρώων κομμάτων, ωστόσο φαίνεται θέμα χρόνου να ηγηθεί μιας κυβέρνησης στη Βιέννη.
Επόμενες δοκιμασίες
Οι επόμενες μεγάλες εκλογικές δοκιμασίες για την ακροδεξιά στην Ευρώπη θα διεξαχθούν στη Γερμανία και στη Γαλλία. Δύο περιφερειακές γερμανικές εκλογές αναμένονται τον Σεπτέμβριο, όπου η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Οι υποψήφιοι του γαλλικού Εθνικού Συναγερμού (είτε η ιδρύτρια Μαρίν Λεπέν είτε, σε περίπτωση που παραμείνει το δικαστικό της κώλυμα, ο εκλεκτός της Ζορντάν Μπαρντελά) σημειώνουν ισχυρή επίδοση για τις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας που θα διεξαχθούν τον Απρίλιο του 2027.
Με άλλα λόγια, οι δεξιοί λαϊκιστές ενδέχεται σύντομα να αποκτήσουν σημαντική εκτελεστική εξουσία στις δύο χώρες με τη μεγαλύτερη επιρροή της Ε.Ε.. Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τη συνοχή της Ένωσης, τις γεωπολιτικές της τοποθετήσεις και να σκληρύνει τις μεταναστευτικές, εμπορικές και κλιματικές πολιτικές.
Πολιτικές προτάσεις AfD
Στη Γερμανία, η AfD προτείνει τον τερματισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, τον τερματισμό των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και την αποκατάσταση των ρωσικών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.
Η κύρια εστίαση του κόμματος είναι στον περιορισμό της μετανάστευσης και του ασύλου. Προωθεί την “επαναμετανάστευση“. Αυτή η ριζοσπαστική ιδέα προτείνει ότι έως και δύο εκατομμύρια “μη αφομοιωμένοι Γερμανοί πολίτες” θα μπορούσαν να “μετεγκατασταθούν” σε ένα “πρότυπο κράτος” στη Βόρεια Αφρική, μειώνοντας παράλληλα δραστικά τη μετανάστευση και περιορίζοντας το άσυλο.
Το κόμμα έχει χαρακτηριστεί ως “εξτρεμιστική οντότητα” από την ομοσπονδιακή υπηρεσία πληροφοριών της Γερμανίας. Τα παραδοσιακά κόμματα έχουν δημιουργήσει μια “υγειονομική ζώνη” που ιστορικά εμπόδιζε συνασπισμούς με την AfD, αλλά η πίεση μπορεί να αυξηθεί για επανεξέταση.
Ευρωπαϊκές αντιδράσεις
Μάλιστα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ακροδεξιά συμμαχία Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών (ESN) θα μπορούσε σύντομα να χάσει την ιδιότητα και τη χρηματοδότησή της ως πολιτικό κόμμα στην Ε.Ε., σύμφωνα με αρκετές αναφορές που δημοσιεύθηκαν χθες.
Η Αρχή για τα Ευρωπαϊκά Πολιτικά Κόμματα και Ιδρύματα (APPF) βάσει του άρθρου 13(4) του κανονισμού 2025/2445 κίνησε διαδικασία, με επιστολή 300 σελίδων προς τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε., όπου αναφέρει, με βάσει δικαστικές αποφάσεις και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι βρήκε ενδείξεις πιθανών παραβιάσεων των θεμελιωδών αξιών της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων (Ρομά, ΛΟΑΤΚΙ κτλ.).
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι η επιστολή εξετάζεται προσεκτικά.
Συμμαχίες και αποχρώσεις
Το ESN ιδρύθηκε μετά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του 2024 με πρωτοβουλία της AfD. Το κόμμα-ομπρέλα συγκεντρώνει επί του παρόντος εννέα κόμματα, μεταξύ των οποίων το Reconquest της Γαλλίας, το New Hope της Πολωνίας, το Κίνημα Our Homeland της Ουγγαρίας, το Φόρουμ για τη Δημοκρατία της Ολλανδίας και το Κίνημα Δημοκρατίας της Σλοβακίας.
Στη Γαλλία, η Λεπέν έχει κάνει συστηματική προσπάθεια ομαλοποίησης του κόμματός της, αποστασιοποιούμενη από τον αντισημιτισμό και επικεντρώνοντας τον λόγο στον αντιμεταναστευτικό εθνικισμό και την αντίθεση στον ισλαμικό εξτρεμισμό.
Έφτασε στους επαναληπτικούς γύρους των προεδρικών το 2017 και το 2022 αλλά ηττήθηκε από τον κεντρώο Εμανουέλ Μακρόν. Η στάση των μεγάλων μέσων έχει γίνει πιο φιλική προς τον λεπενισμό και η Λεπέν έχει δεσμευτεί να αποσύρει τη Γαλλία από την ολοκληρωμένη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ, ενώ η φιλορωσική ρητορική της έχει μετριαστεί μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Τρίγωνο ανταγωνισμών
Σύμφωνα με ανάλυση του Chatham House, ακόμη και αν οι “τρεις μεγάλοι” της Ευρώπης τεθούν υπό λαϊκιστική ηγεσία, δεν θα βαδίσουν μαζί. Η Ευρώπη δεν θα αντιμετωπίσει έναν άξονα, αλλά μάλλον ένα τρίγωνο ανταγωνιστικών κυριαρχιών, καθεμία από τις οποίες θα φυλάει τα σύνορά της και το είδος της δυσαρέσκειας.
Οικονομικά, οι εκκλήσεις της AfD για έξοδο από το ευρώ, σε συνδυασμό με τις προστατευτικές και κρατικιστικές παρορμήσεις του Εθνικού Συναγερμού, θα μπορούσαν να αναστατώσουν τις αγορές και να περιπλέξουν τον δημοσιονομικό συντονισμό.
Στην άμυνα, ένα τρίπτυχο εθνικιστικών κυβερνήσεων θα προκαλούσε στρατηγική ασυνέπεια. Οι δεσμεύσεις του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να αμφισβητηθούν, η συλλογική ετοιμότητα να αποδυναμωθεί και η ευρωπαϊκή συνεισφορά στην Ουκρανία να υπονομευθεί.
