Εισφορές ελεύθερων επαγγελματιών: Ανατροπές στις εισφορές 1,4 εκατ. ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων φέρνουν οι διεργασίες για τον πληθωρισμό και τους μισθούς, με το υπουργείο Εργασίας να εξετάζει δύο δρόμους — το «καλό» και το «κακό» σενάριο — για τις αυξήσεις που θα τεθούν σε ισχύ το επόμενο έτος.
Εισφορές ελεύθερων επαγγελματιών 2027
Το «καλό» σενάριο προβλέπει την εφαρμογή του δείκτη μεταβολής μισθών του 2026 για την αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών και των αυτοαπασχολούμενων στον ΕΦΚΑ από 1/1/2027. Ο δείκτης μισθών είχε προγραμματιστεί να εφαρμοστεί από το 2025, αλλά δόθηκε αναβολή δύο φορές για τα 2025 και 2026 και πλέον μεταφέρεται στο 2027.
Εφόσον δεν υπάρξει νέα αναβολή, σύμφωνα με τον νόμο, οι εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών θα αυξηθούν το 2027 με βάση το γενικό ποσοστό αύξησης των μισθών του 2026. Στο επικαιροποιημένο Μεσοπρόθεσμο η κυβέρνηση προβλέπει μέση αύξηση μισθών για φέτος στο 3,6%. Αν η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, ο δείκτης μισθών θα κινηθεί στο ίδιο επίπεδο και οι εισφορές θα αυξηθούν αυτόματα κατά 3,6% από 1/1/2027.
Δείκτης μισθών ή πληθωρισμός
Φέτος, επειδή ο δείκτης μισθών αναβλήθηκε, οι εισφορές είχαν αυξηθεί με βάση τον πληθωρισμό του 2025, που είχε διαμορφωθεί στο 2,5%. Η χρήση του πληθωρισμού ως βάσης υπολογισμού ολοκληρώνεται οριστικά φέτος, όχι μόνο λόγω του αναβληθέντος δείκτη μισθών, αλλά και εξαιτίας λόγων που καθιστούν την επιλογή του πληθωρισμού ιδιαίτερα προβληματική — αυτό είναι το «κακό» σενάριο.
Ο φετινός πληθωρισμός κινείται σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με τις τρεις προηγούμενες χρονιές, κυρίως λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και της διαρκούς ανόδου των τιμών του πετρελαίου, που έχουν πυροδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία. Σε σειρά προϊόντων παρατηρούνται μηνιαίες αυξήσεις που φθάνουν στο 20%.
Εκτιμήσεις πληθωρισμού
Οι επίσημες προβλέψεις για τον πληθωρισμό φέτος στην ελληνική οικονομία κυμαίνονται από 3,2% (σ.σ.: εκτίμηση κυβέρνησης στο νέο Μεσοπρόθεσμο) έως 3,7% (σ.σ: εκτίμηση της Κομισιόν στην έκθεση εαρινών προβλέψεων). Οι εκτιμήσεις αυτές όμως γίνονται κάτω από μεγάλη αβεβαιότητα σχετικά με το βάθος της κρίσης και τη ζημιά που προκαλεί η διεθνής αναταραχή στη Μέση Ανατολή στην τιμή του πετρελαίου.
Αν οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό θεωρηθούν ασφαλείς, τότε η βάση υπολογισμού των εισφορών για το 2027 θα διαμορφωθεί γύρω στο 3,5%–3,6%. Αν όμως οι τιμές συνεχίσουν να αυξάνονται, υπάρχει κίνδυνος «ανάφλεξης» του πληθωρισμού και αυτός να κινηθεί πολύ υψηλότερα από το 3,7% της Κομισιόν.
Κίνδυνοι εξαιτίας υψηλού πληθωρισμού
Από τα δύο σενάρια, το «καλό» θεωρείται η εφαρμογή του δείκτη μισθών, που οδηγεί σε αύξηση περίπου στο 3,6% το 2027, ενώ το «κακό» σενάριο προβλέπει νέα αναβολή — για τρίτη φορά — του δείκτη μισθών. Στην τελευταία περίπτωση το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης θα αντιμετωπίσει τον κίνδυνο να αναπροσαρμόσει τις εισφορές με βάση έναν πληθωρισμό του οποίου η εξέλιξη για το 2026 είναι αβέβαιη.
Παραδείγματος χάριν, αν ο δείκτης μισθών αναβληθεί ξανά και ο πληθωρισμός αυξηθεί πάνω από το 3,7% και φτάσει στο 5% ή στο 6%, τότε η αύξηση των εισφορών θα είναι πολύ μεγαλύτερη — σχεδόν διπλάσια σε σχέση με φέτος, όταν ανέβηκαν κατά 2,5%.
Αντίκτυπος στις ασφαλιστικές κατηγορίες
Η λήψη απόφασης για τις εισφορές το 2027 είναι πολύ δύσκολη, καθώς οι επιλογές που απομένουν στο υπουργείο Εργασίας φαίνεται να οδηγούν σε αύξηση τουλάχιστον κατά μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από το 2,5% της φετινής αύξησης.
Με αύξηση 3,6%, η εισφορά της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων, που επιλέγει περίπου το 80% των ασφαλισμένων, από 261 ευρώ που είναι σήμερα θα φτάσει στα 270 ευρώ. Στις επόμενες κατηγορίες τα ποσά θα είναι υψηλότερα, γεγονός που πιθανότατα θα ωθήσει πολλούς να κατέβουν στην πρώτη και χαμηλότερη κατηγορία.
Ιστορικό του νέου συστήματος
Το νέο σύστημα αναπροσαρμογής των ασφαλιστικών εισφορών για τους ελεύθερους επαγγελματίες ψηφίστηκε το 2020. Για την πρώτη τριετία (2020, 2021 και 2022) οι εισφορές διατηρήθηκαν σταθερές, ενώ για το 2023 και το 2024 αυξήθηκαν με βάση το ποσοστό αύξησης του πληθωρισμού του προηγούμενου έτους. Από 1/1/2025 θα έπρεπε, βάσει νόμου, να αυξάνονται με το ποσοστό αύξησης του δείκτη μισθών.
Δεδομένου ότι ο δείκτης μισθών θα προέκυπτε σε μεγαλύτερες αναπροσαρμογές, η εφαρμογή του πήρε αναβολή για το 2025 και αναβλήθηκε ξανά για το 2026, αφού θα είχε προκαλέσει αύξηση εισφορών κατά 5,5%. Για τον λόγο αυτό το υπουργείο Εργασίας ανέβαλε τον δείκτη μισθών για το 2026 και αύξησε τις εισφορές των επαγγελματιών με βάση τον πληθωρισμό του 2025 (2,5%).
Μονοπάτια αποφυγής υψηλών αυξήσεων
Η μοναδική διέξοδος για να αποφευχθούν αυξήσεις της τάξης του 3,6% το 2027 είναι να νομοθετηθεί άλλος μηχανισμός για την αύξηση των εισφορών, ένα μέτρο που, αυτή τη στιγμή, δεν φαίνεται να βρίσκεται στο «ραντάρ» του υπουργείου Εργασίας.
Του Κώστα Κατίκου
