Ενα νέο πλαίσιο για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις τίθεται άμεσα σε ισχύ, επηρεάζοντας χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που έχουν ήδη υποβάλει ή πρόκειται να υποβάλουν καθυστερημένα έγγραφα στην Εφορία.
Με την ψήφιση του νόμου 5301 (σε ισχύ από 15 Μαΐου 2026), το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιχειρεί να διορθώσει διαχρονικές στρεβλώσεις του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών.
Στο επίκεντρο της ρύθμισης βρίσκεται ο δραστικός περιορισμός των διοικητικών προστίμων των 100 ευρώ, 250 ευρώ ή 500 ευρώ για τυπικές παραβάσεις που δεν έχουν εισπρακτικό ή δημοσιονομικό αντίκτυπο, διευκολύνοντας όσους υποβάλουν εκπρόθεσμες δηλώσεις από τις οποίες δεν προκύπτει φόρος ή το οφειλόμενο ποσό είναι αμελητέο.
Ποιες δηλώσεις απαλλάσσονται
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νέου νόμου, το πρόστιμο καταργείται πλήρως για συγκεκριμένες κατηγορίες εκπρόθεσμων δηλώσεων. Στις αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος δεν επιβάλλεται πρόστιμο όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό, πιστωτικό ή ο επιπλέον χρεωστικός φόρος δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Απαλλάσσονται επίσης οι δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα που δεν συνεπάγονται την πληρωμή φόρου, οι δηλώσεις για έμμεσους φόρους, τέλη ή εισφορές (εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ) όταν ο φόρος προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ, καθώς και οι δηλώσεις παρακράτησης φόρου (εκτός του φόρου τυχερών παιγνίων) όταν το προς απόδοση ποσό είναι έως 100 ευρώ.
Διορθωτικές δηλώσεις και ειδικές περιπτώσεις
Για τις τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλονται για τη διόρθωση λαθών, η απαλλαγή ισχύει στη φορολογία εισοδήματος (φυσικών και νομικών προσώπων) όταν ο επιπλέον φόρος σε σχέση με την αρχική δήλωση δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Στις περιπτώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, η απαλλαγή των τροποποιητικών ισχύει εφόσον η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Επίσης, καλύπτονται δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων ή από ενήλικες για υποχρεώσεις που αφορούν χρονικό διάστημα κατά το οποίο ήταν ανήλικοι. Η απαλλαγή επεκτείνεται και στη δήλωση του γονέα για το μέρος του εισοδήματος του ανηλίκου τέκνου που προστίθεται στο δικό του.
Ρύθμιση για τον ΦΠΑ
Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ η κύρωση διατηρείται, αλλά εξορθολογίζεται: εάν η δήλωση είναι μηδενική (δεν προκύπτει φόρος), το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ για όλους, καταργώντας τα ποσά των 250 ευρώ ή 500 ευρώ που ίσχυαν ανάλογα με την κατηγορία της επιχείρησης.
Καταργείται πλήρως και το πρόστιμο των 100 ευρώ που αφορούσε τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Αναδρομική ισχύς και επιστροφές
Οι νέες ευνοϊκές ρυθμίσεις έχουν αναδρομική ισχύ από 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι εάν το πρόστιμο δεν έχει βεβαιωθεί ή εισπραχθεί ακόμα, η διαδικασία σταματά αυτόματα και τα ποσά παραγράφονται.
Παράλληλα, όσοι φορολογούμενοι πλήρωσαν τέτοια πρόστιμα τα τελευταία δύο χρόνια θα λάβουν επιστροφή των ποσών που κατέβαλαν. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει οδηγίες για τη διαδικασία ακύρωσης, επανυπολογισμού, συμψηφισμού ή αναδρομικής επιστροφής των ποσών.
Σε περιπτώσεις όπου το πρόστιμο απλώς μειώνεται (όπως συμβαίνει σε ορισμένες περιπτώσεις ΦΠΑ), η πράξη επιβολής θα τροποποιείται, η οφειλή θα επανυπολογίζεται και η διαφορά θα επιστρέφεται ή θα συμψηφίζεται.
