Τα συμπληρώματα ασβεστίου, η βιταμίνη D και οι συνδυαστικές θεραπείες προσφέρουν ελάχιστο έως καθόλου κλινικό όφελος για την πρόληψη καταγμάτων και πτώσεων στους περισσότερους ηλικιωμένους, σύμφωνα με μια εκτενή ανασκόπηση των διαθέσιμων στοιχείων που δημοσιεύθηκε στο The BMJ.
Σοβαρές συνέπειες των πτώσεων
Σχεδόν ένας στους τρεις ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω πέφτει κάθε χρόνο, με αποτέλεσμα συχνά κατάγματα που συνοδεύονται από πόνο, μείωση της ποιότητας ζωής και, συχνά, ανάγκη φροντίδας σε ιδρύματα. Η πρόληψη πτώσεων και καταγμάτων αποτελεί παγκόσμια προτεραιότητα δημόσιας υγείας.
Προηγούμενες ανασκοπήσεις είχαν δείξει ότι ούτε τα συμπληρώματα ασβεστίου ούτε η βιταμίνη D μείωναν τα κατάγματα, ενώ τα δεδομένα για τον συνδυασμό των δύο ήταν ασυνεπή. Η επίδραση της βιταμίνης D στις πτώσεις παρέμενε επίσης ασαφής.
Τι συνέβαινε στην κλινική πράξη
Παρά την αβεβαιότητα, πολλοί κλινικοί ιατροί, κατευθυντήριες οδηγίες και ρυθμιστικοί φορείς συνέχιζαν να συστήνουν συμπληρώματα βιταμίνης D, με ή χωρίς ασβέστιο, για την υγεία των οστών, και οι συνταγογραφήσεις τους αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Μεγάλο δείγμα και έλεγχος ποιότητας
Για να διευθετήσουν την αντίφαση, ερευνητές στον Καναδά ανασκόπησαν τα αποτελέσματα 69 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών που περιελάμβαναν 153.902 ενήλικες. Οι δοκιμές αξιολογούσαν την επίδραση συμπληρωμάτων ασβεστίου, βιταμίνης D ή του συνδυασμού τους στη μείωση των καταγμάτων και των πτώσεων σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο ή καμία θεραπεία.
Οι δοκιμές παρουσίαζαν μεταβλητή ποιότητα, αλλά οι ερευνητές αξιολόγησαν τον κίνδυνο μεροληψίας και τη βεβαιότητα των στοιχείων με καθιερωμένα εργαλεία.
Συνολικά αποτελέσματα
Μετά από συμφωνία ως προς τα κλινικά σημαντικά όρια, τα ευρήματα έδειξαν ελάχιστη έως καθόλου επίδραση στην εμφάνιση οποιουδήποτε κατάγματος από τη χρήση:
• συμπληρωμάτων ασβεστίου — στοιχεία μέτριας βεβαιότητας από 11 δοκιμές, 9.067 συμμετέχοντες,
• συμπληρωμάτων βιταμίνης D — στοιχεία υψηλής βεβαιότητας από 36 δοκιμές, 92.045 συμμετέχοντες,
• συνδυασμένων συμπληρωμάτων — στοιχεία υψηλής βεβαιότητας από 15 δοκιμές, 51.126 συμμετέχοντες.
Επιπλέον, τα συμπληρώματα ασβεστίου, βιταμίνης D ή ο συνδυασμός τους φάνηκαν να έχουν ελάχιστη έως καθόλου επίδραση σε συγκεκριμένα κατάγματα, όπως τα κατάγματα ισχίου, καθώς και στις πτώσεις, με βάση κυρίως στοιχεία μέτριας έως υψηλής βεβαιότητας.
Περιορισμοί και γενικεύσεις
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ορισμένες αναλύσεις βασίστηκαν σε μικρό αριθμό δοκιμών και συμμετεχόντων, γι’ αυτό τα συγκεκριμένα ευρήματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Επίσης, τα αποτελέσματα μπορεί να μην ισχύουν για άτομα με συγκεκριμένες διαταραχές των οστών ή για όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή για την οστεοπόρωση.
Παρά ταύτα, τα ευρήματα παρέμειναν συνεπή μετά από επιπλέον αναλύσεις που έλαβαν υπόψη διαφορές όπως η ηλικία των συμμετεχόντων, το φύλο, το ιστορικό καταγμάτων και πτώσεων και η μέση διατροφική πρόσληψη ασβεστίου, ενισχύοντας την ισχύ των συμπερασμάτων.
Συστάσεις για επανεξέταση
Καταλήγοντας, οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα ευρήματα «δεν υποστηρίζουν τη συστηματική λήψη συμπληρωμάτων ασβεστίου ή βιταμίνης D, ή συνδυασμένων συμπληρωμάτων για την πρόληψη καταγμάτων και πτώσεων» και προτείνουν ότι οι κλινικοί γιατροί, οι επιτροπές κατευθυντήριων οδηγιών και οι ρυθμιστικοί φορείς «θα πρέπει να επανεξετάσουν τις γενικές συστάσεις τους για συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D υπό το πρίσμα των τρεχόντων στοιχείων».
