Σε ισχύ μπαίνει νέο πλαίσιο προστίμων της εφορίας που αφορά χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που υπέβαλαν ή θα υποβάλουν με καθυστέρηση δηλώσεις στη φορολογική διοίκηση.
Διόρθωση παλιάς στρέβλωσης
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στην αποκατάσταση μίας μακροχρόνιας στρέβλωσης στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζοντας σημαντικά τις περιπτώσεις στις οποίες επιβάλλεται το διοικητικό πρόστιμο των 100, 250 ή 500 ευρώ για κάθε παράλειψη δήλωσης.
Η νέα ρύθμιση στοχεύει κυρίως σε περιπτώσεις όπου, όπως διαπιστώνεται στις διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, ο φορολογούμενος αμελεί ή υποβάλλει εκπρόθεσμα τη δήλωση χωρίς να προκύπτει φόρος προς καταβολή ή όταν το ποσό είναι αμελητέο.
Τι αλλάζει με το άρθρο 37
Η κύρια τομή, που εισάγεται με το άρθρο 37 του νόμου, είναι ότι πλέον η φορολογική διοίκηση δεν θα επιβάλλει αυτόματα και αδιακρίτως πρόστιμο σε κάθε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης.
Η διάταξη δεν καταργεί συνολικά τις κυρώσεις για εκπρόθεσμες δηλώσεις, αλλά εξορθολογίζει ή διαγράφει τα πρόστιμα για τυπικές παραβάσεις χωρίς εισπρακτικό ή δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Οι αλλαγές ισχύουν άμεσα μετά τη δημοσίευση του σχετικού νόμος 5301 και από 15 Μαΐου 2026, ενώ, για όσους έχουν ήδη καταβάλει σχετικά ποσά, προβλέπεται αναδρομική επιστροφή.
Ποιες δηλώσεις απαλλάσσονται
Με το νέο καθεστώς, σύμφωνα με το άρθρο 37, δεν θα επιβάλλεται πρόστιμο για τις εξής βασικές κατηγορίες:
Για εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, όταν εκδίδεται μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό και επίσης όταν, μετά την εκκαθάριση, προκύπτει χρεωστικό ποσό φόρου έως 100 ευρώ.
Για εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις «πληροφοριακού χαρακτήρα», των οποίων η υποβολή δεν δημιουργεί υποχρέωση πληρωμής φόρου.
Για εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών (εκτός ΦΠΑ και ΦΜΑ), όταν ο φόρος προς καταβολή δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Για εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις παρακράτησης φόρου (με εξαίρεση τις δηλώσεις φόρου τυχερών παιγνίων), εφόσον το προς απόδοση ποσό δεν υπερβαίνει επίσης τα 100 ευρώ.
Αποφυγή προστίμων για ανηλίκους
Επιπλέον, δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκου ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που αφορούν έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή καλύπτει και τη δήλωση εισοδήματος γονέα στο μέρος που αφορά εισόδημα ανηλίκου τέκνου και προστίθεται στο δικό του εισόδημα.
Στις εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις ΦΠΑ, το πρόστιμο διατηρείται, αλλά εάν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή μειώνεται σε 100 ευρώ αντί των 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν ανάλογα με την κατηγορία του υποχρέου. Επιπλέον, καταργείται το πρόστιμο 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
Απαλλαγές για τροποποιητικές δηλώσεις
Απαλλαγή ισχύει και για τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλονται για τη διόρθωση σφαλμάτων στις αρχικές δηλώσεις. Συγκεκριμένα δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε περίπτωση:
α) εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού ή νομικού προσώπου, αν το επιπλέον ποσό φόρου προς καταβολή σε σχέση με την αρχική δήλωση είναι έως 100 ευρώ,
β) εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης ΦΠΑ ή δήλωσης παρακρατούμενου φόρου, εφόσον η σχετική αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Αναδρομική ισχύς και επιστροφές
Οι νέες ρυθμίσεις ισχύουν αναδρομικά από 19.4.2024. Για όσους έχει ήδη βεβαιωθεί και καταβληθεί πρόστιμο, τα ποσά δεν παραμένουν στο δημόσιο αλλά θα επιστρέφονται στους υπόχρεους.
Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο θα ακυρωθούν ή θα μειωθούν πρόστιμα που εκδόθηκαν τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς και για το πώς θα συμψηφιστούν ή θα επιστραφούν τα ποσά που καταβλήθηκαν.
Στην πράξη, εφόσον κατά την έναρξη ισχύος του νόμου δεν έχει ακόμη επιβληθεί ή εισπραχθεί πρόστιμο για τις σχετικές παραβάσεις, η διαδικασία επιβολής σταματά και τα ποσά δεν θα αναζητηθούν για είσπραξη. Όπου το πρόστιμο μειώνεται (π.χ. σε 100 ευρώ αντί 250–500 για δηλώσεις ΦΠΑ), η πράξη επιβολής τροποποιείται, η οφειλή επανυπολογίζεται και τα μη οφειλόμενα ποσά επιστρέφονται ή συμψηφίζονται.
