Με αφορμή την παρουσία της στη Σπάρτη για την παράδοση των έργων προστασίας και των μουσειακών εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών στην Μυστρά, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη επιθεώρησε σειρά εν εξελίξει έργα που υλοποιούν οι υπηρεσίες του υπουργείου στην πόλη.
Περιοχές και αρχαιότητες που επισκέφθηκε
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η υπουργός επισκέφθηκε το αρχαίο θέατρο της Σπάρτης, τον αρχαιολογικό χώρο του Ιερού Αμυκλαίου Απόλλωνος, το Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος, πραγματοποιώντας αυτοψίες στα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Στόχος: πολιτισμός ως αναπτυξιακός μοχλός
Η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι από το 2019 το υπουργείο πραγματοποιεί έργα προστασίας, ανάδειξης, αποκατάστασης και προβολής στο μνημειακό απόθεμα της Λακωνίας συνολικού ύψους άνω των 60.000.000 ευρώ. Όπως ανέφερε, οι επενδύσεις αυτές δημιουργούν θέσεις εργασίας, ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα, αναβαθμίζουν το αστικό και φυσικό περιβάλλον και διαμορφώνουν νέες προοπτικές ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες.
«Για μας ο Πολιτισμός δεν αποτελεί στατική έννοια που αφορά στη διατήρηση του παρελθόντος αλλά αποτελεί στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας», υπογράμμισε η υπουργός, προσθέτοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά συμβάλλει στη συλλογική αυτογνωσία, στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην κοινωνική συνοχή.
Αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου
Πολύ πρόσφατα ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση των επεμβάσεων στο αρχαίο θέατρο της Σπάρτης, στη νότια πλευρά του λόφου της αρχαίας ακρόπολης, με θέα την κοιλάδα του Ευρώτα και τη σύγχρονη πόλη. Το μνημείο ξεχωρίζει για το μέγεθός του —η διάμετρος του κοίλου είναι 114μ.— και για την ποιότητα της κατασκευής του, με χρήση γκριζωπού μαρμάρου Ταϋγέτου.
Το έργο, προϋπολογισμού 1.600.000 ευρώ χρηματοδοτούμενο από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος»-ΕΣΠΑ 2014-2020, αφορά στην προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη του κατώτερου τμήματος του κοίλου και της ορχήστρας. Πραγματοποιήθηκαν δομικές και μορφολογικές αποκαταστάσεις, αναστήλωση των τριών πρώτων σειρών εδωλίων σε όλες τις κερκίδες, αποχωματώσεις και ανασκαφικοί καθαρισμοί για τον εντοπισμό του μνημείου και των βυζαντινών κατασκευών που καταλάμβαναν το κατώτερο μέρος.
Επιπλέον διαμορφώθηκε πλήρως λειτουργικό αποστραγγιστικό σύστημα ομβρίων με δύο ανοικτές τάφρους ανάσχεσης ροής, στο οποίο αξιοποιήθηκε και ο αποκατεστημένος εύριπος, διασφαλίζοντας την αρχαία πορεία απορροής. Το σύστημα απέδωσε και ανταποκρίθηκε στα έντονα καιρικά φαινόμενα του περασμένου χειμώνα.
Συντονισμός για επόμενη φάση
Η υπουργός ζήτησε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας να συνεργαστεί στενά με τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου, ώστε να δρομολογηθεί η κατάρτιση της επόμενης φάσης. Εξαιτίας της ιδιαιτερότητας του μνημείου και της χρήσης του χώρου κατά τα βυζαντινά χρόνια, απαιτείται ευρύ και στιβαρό ερευνητικό πρόγραμμα που θα καθορίσει τα επόμενα βήματα της αποκατάστασης. Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί από πόρους του υπουργείου.
Ανάδειξη του ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνος
Η υπουργός επισκέφθηκε επίσης τον λόφο της Αγίας Κυριακής στις Αμυκλές, όπου έχει ανασκαφεί ένα από τα σημαντικότερα σπαρτιατικά ιερά, το ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνος. Το έργο ανάδειξης του ιερού, συνολικού προϋπολογισμού 530.000 ευρώ με πόρους του ΠΕΠ «Πελοπόννησος»-ΕΣΠΑ 2014-2020, υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας.
Με τις παρεμβάσεις δημιουργήθηκε ένα αναγνώσιμο αρχαιολογικό σύνολο: πραγματοποιήθηκαν αποχωματώσεις, επιχωματώσεις, αποψιλώσεις και καθαρισμοί, καθώς και εργασίες προστασίας όπως μικροστερεώσεις, αρμολογήματα και αντιστηρίξεις. Παράλληλα έγινε η αισθητική αποκατάσταση της νεότερης εκκλησίας της Αγίας Κυριακής.
Προσβασιμότητα και εξυπηρέτηση επισκεπτών
Διαμορφώθηκε ο χώρος εισόδου με εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης κοινού, δημιουργήθηκαν διαδρομές περιήγησης, πλατώματα στάσης και θέας με ενημερωτικές πινακίδες, ενώ οργανώθηκαν υπαίθριες εκθέσεις αρχιτεκτονικών μελών. Ο χώρος είναι καθολικά προσβάσιμος σε άτομα με κινητικά προβλήματα και σε άτομα με αναπηρία.
Επεκτάσεις στο Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο
Η υπουργός επισκέφθηκε επίσης το έργο στο Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο Σπάρτης, το πρώτο μουσειακό ίδρυμα που ιδρύθηκε εκτός Αθηνών το 1875. Ενημερώθηκε για τις εργασίες προσωρινής αντιστήριξης των εκσκαφών που απαιτούνται για την υπόγεια επέκταση του μουσείου. Οι εργασίες, ευθύνη της Διεύθυνσης Μελετών και Έργων Μουσείων του υπουργείου, προβλέπεται να ολοκληρωθούν εντός των επόμενων εβδομάδων και χρηματοδοτούνται με 713.000 ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου.
Η επέκταση του μουσείου από 360 τ.μ. σε 1.090 τ.μ. υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μέσω ενεργής Σύμβασης Δωρεάς ύψους 4.550.000 ευρώ. Επιπλέον, η αποκατάσταση του κτηρίου του Παλαιού Μουσείου εντάχθηκε πρόσφατα στο πρόγραμμα «ΔΙΑΤΗΡΩ κτιρίων Δημοσίου Τομέα» – ΕΣΠΑ 2021-2027 με προϋπολογισμό 5.150.000 ευρώ, φορέα υλοποίησης το ΥΠΠΟ.
Νέος σχεδιασμός και ψηφιακή αναβάθμιση
Η νέα αρχιτεκτονική μελέτη προβλέπει τη δημιουργία δύο υπόγειων εκθεσιακών αιθουσών με τεχνητό φωτισμό, τη χωροθέτηση σύγχρονων υποστηρικτικών υποδομών και την αναζωογόνηση του διατηρητέου κήπου-γλυπτοθήκης. Με τον τρόπο αυτό αφαιρούνται μεταγενέστερες επεμβάσεις και αναδεικνύεται ο αυθεντικός μνημειακός χαρακτήρας του νεοκλασικού κτιρίου. Η νέα μόνιμη έκθεση θα ενισχυθεί με διαδραστικά ψηφιακά μέσα, καθιστώντας το Παλαιό Μουσείο σύγχρονο μουσείο και διεθνή πόλο έλξης.
Όπως σημείωσε η Λίνα Μενδώνη, «η υποδομή θα λειτουργήσει σε απόλυτη οργανική και ενοποιητική σύνδεση με τα υπόλοιπα μεγάλα έργα της Λακωνίας, εδραιώνοντας ένα πρότυπο, βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο για ολόκληρη την Περιφέρεια».
Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος
Η υπουργός επισκέφθηκε τέλος το Ιερό της Ορθίας Αρτέμιδος, ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα της αρχαίας Σπάρτης, που διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο στην αγωγή των νέων. Ενόψει της ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας του μνημείου, η Λίνα Μενδώνη έδωσε οδηγίες στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας για άμεσο καθαρισμό και πλήρη ευπρεπισμό του αρχαιολογικού χώρου, εργασίες που ορίστηκε να ολοκληρωθούν έως την αρχή του καλοκαιριού.
Επιπλέον, ζήτησε την άμεση σύνταξη και τοποθέτηση σύγχρονων ενημερωτικών πινακίδων και ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων, ώστε το μνημείο να ενταχθεί ομαλά στις επισκέψιμες διαδρομές της αρχαίας Σπάρτης.
Συνοδεία και τοπικοί φορείς
Στην υπουργό συνόδευσαν ο δήμαρχος Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος, ο αντιπεριφερειάρχης Λακωνίας Θεόδωρος Βερούτης, ο αντιπεριφερειάρχης χωρικού σχεδιασμού και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας Σπύρος Τζινιέρης, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Σπάρτης Στέφανος Βρεττάκος, η γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ολυμπία Βικάτου, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας Ευαγγελία Πάντου και υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ.
