Του Κώστα Κατίκου
Δικαίωμα να ζητούν αποζημίωση όταν οι αμοιβές τους υστερούν περισσότερο από 5% σε σχέση με συναδέλφους για την παροχή ίδιας εργασίας αποκτούν οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα με το νομοσχέδιο που προωθεί το υπουργείο Εργασίας, σε εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970.
Το δικαίωμα σε αποζημίωση ενεργοποιείται εάν ο εργοδότης δεν προχωρήσει σε διορθώσεις —δηλαδή σε αυξήσεις μισθών— για να καλύψει τις μισθολογικές διαφορές που υπερβαίνουν το όριο του 5%. Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης στη διόρθωση του χάσματος, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να διεκδικούν αποζημίωση.
Στόχος: γεφύρωση του χάσματος
Σύμφωνα με έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, το χάσμα μεταξύ των μισθών ανδρών και γυναικών φτάνει σε ορισμένους κλάδους ως το 25,3%, ενώ στο σύνολο των εργαζομένων ο μέσος όρος διαμορφώνεται στο 13,4%. Μισθολογικές διαφορές υπάρχουν όχι μόνο ανά επάγγελμα αλλά και ανά ηλικία.
Το νομοσχέδιο για την ίση αμοιβή στην εργασία, που αναμένεται να παρουσιαστεί στο υπουργικό συμβούλιο την ερχόμενη Τρίτη, εισάγει ρυθμίσεις με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων στις αμοιβές.
Υποχρεώσεις των εργοδοτών
Μεταξύ των κυριότερων υποχρεώσεων που θεσπίζονται είναι η υποχρέωση να αναγράφεται —όταν αναζητούν προσωπικό μέσω αγγελίας— το αρχικό επίπεδο αμοιβής ή το εύρος του είτε μέσα στην αγγελία είτε πριν από τη συνέντευξη. Παράλληλα απαγορεύεται η ζήτηση πληροφοριών για τις προηγούμενες αποδοχές του υποψηφίου.
Οι εργοδότες θα πρέπει επίσης να χορηγούν στους εργαζομένους, κατόπιν αιτήματος, πληροφορίες σχετικά με το ατομικό επίπεδο αμοιβής και τα μέσα επίπεδα αμοιβής, κατανεμημένα ανά φύλο και ανά κατηγορία εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Επιπλέον, απαιτείται η ύπαρξη μισθολογικών δομών —έγγραφων, τεκμηριωμένων μεθοδολογιών ή διαδικασιών συγκριτικής αξιολόγησης των θέσεων εργασίας— για την εξασφάλιση ίσης αμοιβής για όμοια ή ίσης αξίας εργασία.
Πότε επιβάλλεται διόρθωση
Προβλέπεται διόρθωση των αμοιβών όταν σωρευτικά ισχύουν οι εξής προϋποθέσεις:
α) Η υποβολή μισθολογικών στοιχείων καταδεικνύει διαφορά στο μέσο επίπεδο αμοιβής μεταξύ γυναικών και ανδρών τουλάχιστον 5%,
β) η διαφορά δεν δικαιολογείται με αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια, και
γ) οι εργοδότες δεν έχουν προβεί σε διόρθωση της διαφοράς εντός 6 μήνες από την υποβολή των στοιχείων.
Σε κάθε περίπτωση διάκρισης στις αμοιβές λόγω φύλου, εναπόκειται στον εργοδότη να αποδείξει ότι δεν υπήρξε τέτοια διάκριση.
Στοιχεία μισθοδοσίας
Από τις μισθολογικές καταστάσεις 2,7 εκατ. μισθωτών πλήρους απασχόλησης, όπως καταγράφονται στις ΑΠΔ του ΕΦΚΑ και αφορούν στον Ιούνιο του 2025, προκύπτει ότι ο μέσος μισθός των γυναικών πλήρους απασχόλησης ανερχόταν σε 1.329,71 ευρώ και υπολειπόταν κατά 13,3% των ανδρών που είχαν μέση μηνιαία αμοιβή 1.532,59 ευρώ.
Στο Δημόσιο το χάσμα δεν υφίσταται, καθώς οι υπάλληλοι (άνδρες και γυναίκες) διέπονται από τις διατάξεις του ενιαίου μισθολογίου, οι οποίες είναι κοινές για όλους χωρίς διακρίσεις.
Το χάσμα αφορά και τις συντάξεις
Το μισθολογικό χάσμα μεταφέρεται και στις συντάξεις. Το συνταξιοδοτικό χάσμα το 2023 για γυναίκες ηλικίας 65-79 ετών ανήλθε σε 22,6%, έναντι 39,2% που ήταν το 2010. Αυτό σημαίνει ότι οι συντάξεις των γυναικών ήταν 22,6% μικρότερες σε σχέση με τις συντάξεις των ανδρών. Ο μέσος όρος του συνταξιοδοτικού χάσματος στην Ε.Ε. ήταν 25,3%.
Κλάδοι με τις μεγαλύτερες ανισότητες
Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, το μεγαλύτερο χάσμα αμοιβών εντοπίζεται στον τομέα Ενημέρωση και Επικοινωνία, με τις αμοιβές των γυναικών να είναι χαμηλότερες κατά 24,5%, 24,9% και 25,3% για τα έτη 2022, 2023 και 2024 αντίστοιχα.
Το μικρότερο μισθολογικό χάσμα σημειώνεται στον τομέα «Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών» με 4,4%, 5,2% και 3,8% για τα έτη 2022, 2023 και 2024 αντίστοιχα.
Οι μεγαλύτερες μισθολογικές ανισότητες συγκεντρώνονται κυρίως σε δέκα τομείς. Στην κορυφή βρίσκεται ο κλάδος της ενημέρωσης και επικοινωνίας με χάσμα 25,3%. Ακολουθεί το χονδρικό και λιανικό εμπόριο με 20,1%.
Στην τρίτη θέση είναι οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες με 19,0%, ενώ η διαχείριση ακίνητης περιουσίας καταγράφει χάσμα 18,7%. Υψηλές ανισότητες εμφανίζει και η μεταποίηση με 17,4%.
Ακολουθούν οι δραστηριότητες σχετικές με την υγεία και την κοινωνική μέριμνα με 14,4%, οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 11,8%, καθώς και η μεταφορά και αποθήκευση με 10,1%. Τη δεκάδα συμπληρώνουν η εκπαίδευση με 10,0% και οι τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία με 9,8%.
Διάφανα ανά ηλικία
Στις νέες ηλικίες κάτω των 25 ετών, οι γυναίκες λαμβάνουν κατά μέσο όρο υψηλότερες αμοιβές από τους άνδρες.
Στις ηλικίες 25-34 ετών, τα ποσοστά αντιστρέφονται υπέρ των ανδρών: το χάσμα αμοιβών ήταν 4,2% το 2022, αυξήθηκε σε 6,1% το 2023 και έφθασε στο 6,4% το 2024.
Στην ομάδα 35-44 ετών το μισθολογικό χάσμα διαμορφώνεται στο 11,9%. Στις ηλικίες 45-54 ετών οι διαφορές παραμένουν υψηλές με 15,4% το 2022, 15,9% το 2023 και 15,3% το 2024.
Στις ηλικίες 55-64 ετών το χάσμα είναι 16,4%, ενώ στην ομάδα άνω των 65 ετών μειώνεται από 27,1% το 2022 σε 25,1% το 2023 και σε 21,5% το 2024.
