Ένα νέο προσχέδιο συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φέρνουν στο φως αραβικά μέσα ενημέρωσης, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για μια ενδεχόμενη ιστορική αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με το δίκτυο Al Arabiya, το κείμενο της συμφωνίας βρίσκεται πλέον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και αναμένεται να ενεργοποιηθεί εφόσον εγκριθεί και από τις δύο πλευρές.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι το σχέδιο προβλέπει άμεση, πλήρη και χωρίς όρους κατάπαυση πυρός σε όλα τα μέτωπα, ενώ περιλαμβάνει δεσμεύσεις για παύση επιθέσεων σε στρατιωτικές, πολιτικές και οικονομικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, συνεχίζονται οι έντονες διπλωματικές επαφές, με το Πακιστάν να εμφανίζεται ως βασικός διαμεσολαβητής στις συνομιλίες ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.

Το προσχέδιο, σύμφωνα με τις διαρροές, δεν περιλαμβάνει άμεση αναφορά στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, στοιχείο που προκαλεί ήδη έντονες αναλύσεις σε διπλωματικούς κύκλους. Ωστόσο, οι δύο πλευρές φαίνεται να επιδιώκουν αρχικά μια ευρύτερη αποκλιμάκωση, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια της περιοχής και στη σταθεροποίηση της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.

Οι 9 βασικές ρήτρες του προσχεδίου

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποίησε το Al Arabiya, το προσχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 9 βασικούς όρους, οι οποίοι αποτυπώνουν το πλαίσιο της συμφωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες.

Μεταξύ αυτών προβλέπεται:

«Άμεση, πλήρης και άνευ όρων κατάπαυση πυρός σε όλα τα μέτωπα». «Αποχή και από τις δύο πλευρές από στοχοθέτηση στρατιωτικών, πολιτικών ή οικονομικών υποδομών». «Τερματισμός στρατιωτικών επιχειρήσεων και παύση του “πολέμου των μέσων ενημέρωσης”». «Ελευθερία ναυσιπλοΐας και εδαφική κυριαρχία».

Το κείμενο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, ενώ γίνεται σαφής αναφορά στη μη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών.

Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία μηχανισμού κοινής παρακολούθησης και διαχείρισης πιθανών εντάσεων, με στόχο την αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στην περιοχή.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ και η ναυσιπλοΐα

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στον Αραβικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στη Θάλασσα του Ομάν, περιοχές που θεωρούνται κρίσιμες για τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια.

Το σχέδιο αναφέρει ρητά:

«Εγγύηση ελευθερίας ναυσιπλοΐας στον Αραβικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στη Θάλασσα του Ομάν». «Δημιουργία μηχανισμού κοινής παρακολούθησης και επίλυσης συγκρούσεων».

Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν ήδη τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η πιθανότητα συμφωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες οδήγησε σε νέα πτώση των τιμών του πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι μπορεί να περιοριστεί η ένταση στον Περσικό Κόλπο και να μειωθεί ο κίνδυνος για τη διεθνή τροφοδοσία.

Την ίδια στιγμή, το προσχέδιο προβλέπει έναρξη νέου γύρου διαβουλεύσεων μέσα στις επόμενες 7 ημέρες, προκειμένου να διευθετηθούν τα εκκρεμή ζητήματα και να διαμορφωθεί μια συνολικότερη συμφωνία για τη σταθερότητα στην περιοχή.

Κυρώσεις, διεθνές δίκαιο και οι δηλώσεις αξιωματούχων

Στο οικονομικό σκέλος, το σχέδιο περιλαμβάνει πρόβλεψη για σταδιακή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος της Τεχεράνης, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που περιλαμβάνονται στη συμφωνία.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά:

«Το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, με αντάλλαγμα τη συμμόρφωση του Ιράν προς τους όρους».

Παράλληλα, οι δύο πλευρές εμφανίζονται να δεσμεύονται στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των αρχών του ΟΗΕ, σε μια προσπάθεια να δοθεί θεσμική βάση στη συμφωνία.

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «υπάρχουν θετικά σημάδια» στις συνομιλίες ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, ενώ από την πλευρά της Τεχεράνης κυβερνητικές πηγές μιλούν για «υπεύθυνη» και «ρεαλιστική» προσέγγιση στις επαφές.

Παρότι οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε κρίσιμο στάδιο, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής για τη Μέση Ανατολή, ειδικά αν συνοδευτεί από ουσιαστική αποκλιμάκωση στα ανοιχτά μέτωπα της περιοχής.