Η Ελλάδα εφαρμόζει το δεύτερο μεγαλύτερο πακέτο στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενόψει των υψηλών τιμών ενέργειας, μετά την Ισπανία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το μέγεθος των πακέτων
Λαμβάνοντας υπόψη το πρώτο πακέτο στήριξης που ανακοινώθηκε στις αρχές Απριλίου, με κόστος 500 εκατ. ευρώ (0,2% του ΑΕΠ), η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα που ελήφθησαν ήταν, σε γενικές γραμμές, στοχευμένα.
Στόχευαν στη μείωση του κόστους των μεταφορών μέσω της επιδότησης του πετρελαίου κίνησης με 20 λεπτά το λίτρο, στη δίμηνη επιδότηση των αυξημένων καυσίμων για το ευρύ κοινό μέσω του Fuel Pass, στην επιδότηση του 15% του τιμολογίου αγοράς για λιπάσματα και σε επιδότηση εισιτηρίων της ακτοπλοΐας.
Προβλέψεις έως το τέλος του έτους
Κάνοντας πρόβλεψη μέχρι το τέλος του έτους, η Επιτροπή εκτιμά ότι η Ελλάδα θα διαθέσει 0,55% του ΑΕΠ — περίπου 1,3 δισ. — εάν επεκτείνει το πακέτο στήριξης ως έχει μέχρι το τέλος του έτους. Το πακέτο της Ισπανίας αναμένεται να είναι ελάχιστα μεγαλύτερο.
Η κατάταξη των κρατών μελών βάσει των μέτρων στήριξης δείχνει επίσης τα πολύ στενά δημοσιονομικά περιθώρια που υπάρχουν στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη με τα αμέσως μεγαλύτερα πακέτα από αυτά της Ισπανίας και της Ελλάδας — Σλοβενία, Σουηδία, Πολωνία, Κύπρος — δεν ξεπερνούν κατά τα φαινόμενα το 0,3% του ΑΕΠ για το σύνολο του έτους.
Ποιοι δεν στήριξαν
Η έκθεση αναφέρει ότι έξι χώρες, κυρίως του Βορρά (Ολλανδία, Δανία, Λουξεμβούργο, Σλοβακία και Μάλτα), δεν έχουν στηρίξει καθόλου επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Σε μέσο όρο για την ΕΕ, τα μέτρα στήριξης προσεγγίζουν μόλις το 0,2% του ΑΕΠ.
Κριτική για τη στόχευση
Η έκθεση που εντάχθηκε στις εαρινές προβλέψεις επισημαίνει ότι τα έκτακτα μέτρα στήριξης είναι πολύ λιγότερα σε σχέση με όσα υλοποιήθηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Παράλληλα, παρατηρεί ότι τα τρία τέταρτα των μέτρων δεν είναι στοχευμένα σε οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά και ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως είχε συμφωνηθεί σε κεντρικό επίπεδο, και δεν παρέχουν κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας.
Συνολικά, περίπου τα δύο τρίτα των μέτρων αφορούν επιδοτήσεις για τη μείωση του κόστους των καυσίμων, μειώσεις άμεσων και έμμεσων φόρων και μη αναλογικές επιδοτήσεις προς επιχειρήσεις. Το υπόλοιπο ένα τρίτο περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης εισοδήματος, τα οποία όμως είναι οριζόντια και δεν διαχωρίζουν τους οικονομικά ευάλωτους που πιέζονται περισσότερο από την κρίση και τις υψηλές τιμές ενέργειας.
Προτάσεις της Επιτροπής
Εκτός από τα δημοσιονομικά μέτρα, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν και τα υπόλοιπα εργαλεία που πρότεινε, όπως τη μείωση των τελών μεταφοράς ενέργειας και την εναρμόνιση των διαφορετικών κανονισμών για την ενέργεια, που δημιουργούν γραφειοκρατία και υψηλό κόστος.
Παράλληλα, η Επιτροπή παροτρύνει για την υιοθέτηση των νέων κοινών κανονισμών μέχρι το τέλος του έτους, με στόχο, όπου χρειάζεται, να γίνουν οι απαραίτητες επενδύσεις, να λειτουργήσει καλύτερα η εσωτερική αγορά ενέργειας και να μειωθεί οριζόντια το κόστος για όλα τα κράτη μέλη.
