Μια νέα εναλλακτική φόρμουλα για τη σχέση μεταξύ της Ουκρανίας και της ΕΕ προτείνει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Σε επιστολή του προς κορυφαίους ευρωπαίους ηγέτες, εισηγείται τη στενότερη «σύνδεση» του Κιέβου με το Μπλοκ, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η πλήρης ένταξη θα χρειαστεί χρόνο.
Αιτιολόγηση του Μερτς
«Είναι προφανές ότι δεν θα μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε τη διαδικασία ένταξης στο άμεσο μέλλον, δεδομένων των πολυάριθμων εμποδίων, καθώς και των πολιτικών περιπλοκών που συνεπάγονται οι διαδικασίες επικύρωσης», επισημαίνει ο Μερτς στην επιστολή του.
Κατά συνέπεια, το Βερολίνο προτείνει την παροχή του καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» ως ένα «καθοριστικό βήμα» πριν από την οριστική ενσωμάτωση.
Ασφαλής σύνδεση χωρίς «δεύτερη κατηγορία»
Ο Γερμανός καγκελάριος φροντίζει να διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται για μια «light ένταξη» ή για θέση «δεύτερης κατηγορίας», λαμβάνοντας υπόψη την ιστορική επιφυλακτικότητα της Ουκρανίας απέναντι σε προτάσεις που απλώς την αφήνουν σε αναμονή.
Σημειώνεται ότι ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξακολουθεί να επιμένει στο αίτημα για «πλήρη ένταξη», με στόχο το 2027.
Προς ποιον απευθύνεται η επιστολή
Η επιστολή, που εστάλη ενδεικτικά προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντε Λάιεν, αναλύει τις βασικές πτυχές της πρότασης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το νέο καθεστώς θα επέτρεπε στην Ουκρανία να παρευρίσκεται σε ορισμένες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, να διαθέτει έναν «συνδεδεμένο» Ευρωπαίο επίτροπο χωρίς χαρτοφυλάκιο και «συνδεδεμένους» ευρωβουλευτές χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Ασφάλεια και πολιτικές δεσμεύσεις
Ο Μερτς προτείνει επίσης τα κράτη-μέλη να αναλάβουν μια «πολιτική δέσμευση» για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης προς την Ουκρανία, με στόχο τη δημιουργία μιας ουσιαστικής εγγύησης ασφάλειας.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη φόρμουλα ως μέση οδό ανάμεσα στην επιταχυνόμενη ένταξη και στο σημερινό καθεστώς υποψήφιας χώρας: «Η πρότασή μου αντικατοπτρίζει την ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας, μιας χώρας σε πόλεμο. Θα συμβάλλει στη διευκόλυνση των ειρηνευτικών συνομιλιών που βρίσκονται σε εξέλιξη, στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής λύσης έπειτα από διαπραγμάτευση», αναφέρει, προσθέτοντας ότι το βήμα αυτό είναι κρίσιμο για την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης.
Πολιτικό πλαίσιο και επόμενα βήματα
Η Ουκρανία έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας τον Δεκέμβριο του 2023, όμως οι διαδικασίες είχαν «παγώσει» λόγω του βέτο που ασκούσε η Ουγγαρία υπό την ηγεσία του Βίκτορ Όρμπαν.
Η εκλογική νίκη του Πίτερ Μαγιάρ στις 12 Απριλίου ανατρέπει την εικόνα, με αποτέλεσμα η Γερμανία και η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών να ευελπιστούν πλέον στην επίσημη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αφού έως τώρα έχουν περιοριστεί σε ανεπίσημες επαφές με το Κίεβο.
Παρά το θετικό κλίμα, ο δρόμος για την τελική συμφωνία προβλέπεται μακρύς και σύνθετος. Κεντρικό πεδίο τριβής αναμένεται να είναι ο αγροτικός τομέας, καθώς η ισχυρή παραγωγή αγροδιατροφικών προϊόντων της Ουκρανίας προκαλεί έντονο προβληματισμό σε αρκετές χώρες της ΕΕ, με κυριότερη τη Γαλλία.
Ο Φρίντριχ Μερτς τονίζει στην επιστολή του την πρόθεσή του να θέσει το θέμα στο ανώτατο ευρωπαϊκό επίπεδο και επιδιώκει γρήγορα μια καταρχήν συμφωνία που θα οδηγήσει στη σύσταση μιας ειδικής ομάδας εργασίας (task force) για την οριστικοποίηση των τεχνικών και νομικών λεπτομερειών.
