Ψάχνετε διαμέρισμα στο Βερολίνο; Όχι αν δεν είστε από τους υψηλόμισθους. Νεόδμητο διαμέρισμα περίπου 100 τ.μ. στο κέντρο προσφέρεται σε πλατφόρμα ενοικίασης έναντι 4.000 ευρώ μηνιαίως (συμπεριλαμβανομένων θέρμανσης και κοινοχρήστων). Η πιο φθηνή καταχώριση που βρέθηκε είναι «μόλις» 1.000 ευρώ τον μήνα για ένα διαμέρισμα 80 τ.μ. στις παρυφές της πόλης — και αυτό χρειάζεται ανακαίνιση.
Αν έχετε έναν μέσο μισθό, είναι σχεδόν αδύνατο να βρείτε ενοικίαση σε λογική τιμή σε πολλές γερμανικές πόλεις. Υπολογίζεται ότι σήμερα στη χώρα λείπουν 1,4 εκατομμύρια νέες κατοικίες. Η συνύπαρξη χαμηλής προσφοράς και ισχυρής ζήτησης εκτοξεύει τα ενοίκια προς τα πάνω.
Σοβαρή έλλειψη κατοικιών
Το 2025 ο συνολικός πληθυσμός της Γερμανίας ανήλθε σε 83,5 εκατομμύρια, δηλαδή αυξήθηκε κατά 3,7 εκατομμύρια σε σχέση με το 1990, κυρίως λόγω της μετανάστευσης. Παράλληλα, αυξάνονται τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά και πάνω από το 50% του πληθυσμού ζει σε ενοικιαζόμενη κατοικία.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο παρέχει ισχυρή προστασία των ενοικιαστών, με εξαίρεση όμως τα διαμερίσματα που ενοικιάζονται για πρώτη φορά. Σε αυτό το πλαίσιο το γερμανικό Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων για την Ένταξη και τη Μετανάστευση (SVR) επισημαίνει ότι το πρόβλημα στέγης είναι ιδιαίτερα οξυμένο για άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο.
Πιέσεις για τα μεταναστευτικά νοικοκυριά
Κατά την παρουσίαση της έκθεσης, ο επικεφαλής του SVR, Βίνφριντ Κλουτ, καθηγητής Δημόσιου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Χάλε-Βίτενμπεργκ, τόνισε ότι οι νεοαφιχθέντες μένουν συνήθως σε μικρότερα σπίτια και σε υπερβολικά περιορισμένο χώρο. Επιπλέον, αναγκάζονται να ξοδεύουν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για ενοίκιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο, καθώς έχουν συνήθως χαμηλότερα εισοδήματα και περισσότερα μέλη στην οικογένεια.
Στα προβλήματα προστίθενται η έλλειψη δικτύων γνωριμιών, το επισφαλές καθεστώς παραμονής και το γλωσσικό εμπόδιο. Συχνά οι πρόσφυγες καταφεύγουν σε υποβαθμισμένες περιοχές όπου τα ενοίκια είναι χαμηλότερα ή υπάρχουν ήδη γνωριμίες.
Ρατσιστικές διακρίσεις στην ενοικίαση
Την ίδια ώρα δεν λείπουν περιστατικά διακρίσεων. «Υπάρχουν ακόμη και ρατσιστικές συμπεριφορές, όπως δείχνουν οι σχετικές μελέτες», επισημαίνει η αντιπρόεδρος του SVR, Μπίργκιτ Γκλόριους.
Στις αρχές του 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο για αστικές υποθέσεις (Bundesgerichtshof, BGH) επιδίκασε αποζημίωση 3.000 ευρώ σε γυναίκα που υπέστη αποδεδειγμένα διακριτική μεταχείριση από μεσίτη λόγω πακιστανικού ονόματος. Η διακριτική μεταχείριση έγινε εμφανής όταν, αφού τηλεφώνησε με το πραγματικό της όνομα και της είπαν ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμες ημερομηνίες, κλείστηκε ραντεβού μόλις ξανατηλεφώνησε με γερμανικό όνομα.
Για την αποφυγή παρόμοιων συμπεριφορών, το SVR προτείνει να είναι ανώνυμο το πρώτο στάδιο των αιτήσεων για διαμερίσματα, τουλάχιστον μέχρι να κλειστεί το ραντεβού.
Όλο και περισσότεροι άστεγοι με ξένη υπηκοότητα
Τα παραπάνω προβλήματα συμβάλλουν και στην αύξηση του αριθμού των αστέγων. Το 2024 καταγράφηκαν στη Γερμανία 532.000 άστεγοι, αριθμός διπλάσιος σε σχέση με το 2022. Από τους αστέγους που διανυκτερεύουν σε προσωρινά καταλύματα, το 86% δεν διαθέτει γερμανικό διαβατήριο.
Το βασικό δίλημμα είναι ότι σε περιοχές όπου υπάρχει εργασία μπορεί να μην υπάρχουν προσιτές κατοικίες, ενώ σε πιο υποβαθμισμένες ζώνες τα ενοίκια είναι φθηνότερα αλλά λείπουν θέσεις εργασίας και δυνατότητες επαγγελματικής κατάρτισης. Έτσι, πολλοί αποφεύγουν συγκεκριμένες δουλειές επειδή δεν βρίσκουν σπίτι, ενώ εργοδότες που χρειάζονται προσωπικό αντιμετωπίζουν έλλειψη προσφερόμενων εργαζομένων.
Προτάσεις πολιτικής και ρόλος των εργοδοτών
Οι μεταναστευτικές ροές συγκεντρώνονται κυρίως στις μεγάλες πόλεις: σήμερα το 60% αυτών με μεταναστευτικό υπόβαθρο ζει σε αστικά κέντρα. Το SVR σημειώνει ότι η κοινωνική ανατροπή σε μια υποβαθμισμένη περιοχή όπου συνυπάρχουν μετανάστευση και φτώχεια δεν είναι αναπόφευκτη — εξαρτάται από τις υποδομές, το εκπαιδευτικό σύστημα και τις δυνατότητες κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με τις συστάσεις του SVR, απαιτούνται περισσότερες κοινωνικές κατοικίες, στοχευμένα μέτρα σε υποβαθμισμένες γειτονιές και βελτίωση του υλικοτεχνικού εξοπλισμού σε νηπιαγωγεία, σχολεία και κοινωνικά ιδρύματα. Επιπλέον, οι εργοδότες που θέλουν να προσελκύσουν ξένους εργαζόμενους μπορούν να συνεισφέρουν, για παράδειγμα βοηθώντας στην αναζήτηση στέγης ή συμμετέχοντας σε προγράμματα κοινωνικής κατοικίας.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
Deutsche Welle
