Μετά την επίδειξη ισχύος στα Στενά του Ορμούζ μέσω της πίεσης στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στις ροές ενέργειας, το Ιράν επιχειρεί τώρα να μετατρέψει την παγκόσμια ψηφιακή υποδομή σε γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που διασχίζουν τον Περσικός Κόλπος και συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη.
Προτάσεις από μέσα συνδεδεμένα με τους Φρουρούς
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης που σχετίζονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, όπως τα Tasnim και Fars, προωθούν ανοιχτά την ιδέα επιβολής τελών σε διεθνή «data cables» που διέρχονται από την περιοχή, παρουσιάζοντας το Ορμούζ όχι μόνο ως ενεργειακό αλλά και ως «ψηφιακό στρατηγικό πέρασμα».
Σύμφωνα με προτάσεις που συζητούνται στην Τεχεράνη, πολυεθνικοί τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Google, η Microsoft, η Meta και η Amazon θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να καταβάλουν τέλη αδειοδότησης για τη χρήση των καλωδίων, ενώ η συντήρηση και οι επισκευές θα ανατίθεντο αποκλειστικά σε ιρανικές εταιρείες.
Δήλωση του στρατιωτικού εκπροσώπου
Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος του Ιράν, Ιμπραήμ Ζολφαγκάρι, έγραψε στο X ότι «θα επιβάλουμε τέλη στα καλώδια διαδικτύου», δηλώνοντας, όπως εκτιμούν αναλυτές, την πρόθεση της Τεχεράνης να επεκτείνει την έννοια της κυριαρχίας και στον βυθό του Ορμούζ.
Η ρητορική αυτή έχει ερμηνευτεί από ειδικούς ως προσπάθεια διεύρυνσης του πεδίου άσκησης επιρροής, μετατοπίζοντας τη διαμάχη από το πεδίο της ενέργειας στο ψηφιακό πεδίο.
Σημασία των υποθαλάσσιων καλωδίων
Τα υποθαλάσσια καλώδια αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου διαδικτύου. Το Reuters αναφέρει ότι περίπου το 99% της διεθνούς διαδικτυακής κίνησης μεταφέρεται μέσω αυτών των δικτύων.
Από τραπεζικές συναλλαγές και χρηματιστηριακές πράξεις έως υποδομές cloud τεχνητής νοημοσύνης, στρατιωτικές επικοινωνίες και υπηρεσίες streaming, κρίσιμες ψηφιακές λειτουργίες εξαρτώνται από τις οπτικές ίνες που βρίσκονται στον βυθό των θαλασσών.
Η περιοχή του Ορμούζ θεωρείται κομβικό πέρασμα για τη μεταφορά δεδομένων ανάμεσα σε ασιατικά data hubs όπως η Σιγκαπούρη και η Ινδία και την Ευρώπη.
Κύρια συστήματα καλωδίων
Μεγάλα συστήματα καλωδίων όπως τα AAE-1, FALCON και Gulf Bridge International διέρχονται από την περιοχή, εξυπηρετώντας χώρες του Κόλπου αλλά και σημαντικό τμήμα της παγκόσμιας διασύνδεσης.
Αναλυτές ασφαλείας προειδοποιούν ότι το Ιράν διαθέτει ήδη τις δυνατότητες να απειλήσει τέτοιες υποδομές μέσω δυτών, μικρών υποβρυχίων και θαλάσσιων drones των Φρουρών της Επανάστασης.
Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει επίσημη απειλή σαμποτάζ, ιρανικά μέσα έχουν αφήσει υπαινιγμούς ότι η διακοπή δεδομένων μπορεί να αποτελέσει εργαλείο πίεσης απέναντι σε αντιπάλους της Τεχεράνης.
Κίνδυνος «ψηφιακής καταστροφής»
Η πιθανή στοχοποίηση καλωδίων προκαλεί ανησυχία διεθνώς, ιδιαίτερα μετά τα περιστατικά στην Ερυθρά Θάλασσα το 2024, όταν πλοίο που είχε δεχθεί επίθεση από τους Χούθι παρέσυρε με την άγκυρά του υποθαλάσσια καλώδια, διακόπτοντας περίπου το 25% της διαδικτυακής κίνησης στην περιοχή.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμη και περιορισμένες ζημιές στο Ορμούζ θα μπορούσαν να προκαλέσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις: καθυστερήσεις σε διεθνείς πληρωμές, προβλήματα σε τραπεζικά δίκτυα, πιέσεις στις χρηματαγορές και σοβαρές δυσλειτουργίες σε cloud υπηρεσίες που στηρίζουν επιχειρήσεις και κρατικές υποδομές.
Οι χώρες του Κόλπου, που επενδύουν δισεκατομμύρια σε τεχνητή νοημοσύνη και σε data centers για να μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο, θεωρούν αυτά τα καλώδια ζωτικής σημασίας.
Το Reuters σημειώνει ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία έχουν χτίσει στρατηγικές ψηφιακής ανάπτυξης βασισμένες σε αυτές τις συνδέσεις υψηλής ταχύτητας.
Παράλληλα, η Ινδία θα μπορούσε να δεχθεί σοβαρό πλήγμα στον μεγάλο κλάδο ψηφιακών υπηρεσιών της, ενώ περιοχές της Ανατολικής Αφρικής ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ακόμη και πλήρη απώλεια συνδεσιμότητας.
Επίδειξη ισχύος ή ρεαλιστικό σχέδιο;
Διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι η ιρανική ρητορική λειτουργεί μάλλον ως εργαλείο πίεσης παρά ως άμεσα εφαρμόσιμη πολιτική. Οι αμερικανικές κυρώσεις ουσιαστικά απαγορεύουν σε δυτικές εταιρείες να πραγματοποιούν πληρωμές προς το Ιράν, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα υλοποίησης ενός τέτοιου σχεδίου.
Επιπλέον, οι περισσότερες εταιρείες τηλεπικοινωνιών έχουν προτιμήσει να αποφεύγουν τα ιρανικά χωρικά ύδατα λόγω του υψηλού γεωπολιτικού ρίσκου, συγκεντρώνοντας τα περισσότερα καλώδια κοντά στις ακτές του Ομάν.
Ωστόσο, σύμφωνα με την TeleGeography, δύο σημαντικά καλωδιακά συστήματα, τα FALCON και GBI, εξακολουθούν να διέρχονται από ιρανικά ύδατα.
Η Τεχεράνη επικαλείται τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας ότι έχει δικαίωμα επιβολής όρων και τελών για καλώδια που διέρχονται από τα χωρικά της ύδατα. Νομικοί ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι το καθεστώς φυσικών στενών όπως του Ορμούζ διαφέρει σημαντικά από περιπτώσεις όπως τη Διώρυγα του Σουέζ, που συχνά αναφέρεται από ιρανικά μέσα ως παράδειγμα.
