Γράφει ο Ηλίας Τσούγκος, Καρδιολόγος, MD, PhD, Διευθυντής ΣΤ’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ, Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας EUC, Ιατρός Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής.
Η αύξηση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι επηρεάζει όχι μόνο την καθημερινότητά μας αλλά και βασικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Συχνά θεωρείται ότι η πίεση μειώνεται τους θερμούς μήνες, όμως η εικόνα είναι πιο πολύπλοκη.
Πώς η ζέστη μειώνει την πίεση
Η υψηλή θερμοκρασία προκαλεί αγγειοδιαστολή — τα αγγεία «χαλαρώνουν» ώστε να αποβληθεί θερμότητα — με αποτέλεσμα τη μείωση των αγγειακών αντιστάσεων και, κατά συνέπεια, της αρτηριακής πίεσης.
Παράλληλα, η αυξημένη εφίδρωση μειώνει τον όγκο των υγρών στο σώμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ζάλη ή αίσθημα αδυναμίας, πτώση της πίεσης κατά την έγερση (ορθοστατική υπόταση) και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λιποθυμικά επεισόδια.
Κίνδυνος για ευπαθείς ομάδες
Για τον λόγο αυτό πολλοί ασθενείς, ιδίως οι ηλικιωμένοι ή όσοι λαμβάνουν διουρητικά, μπορεί να χρειαστούν επανεκτίμηση της φαρμακευτικής τους αγωγής κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ωστόσο, η μείωση της πίεσης δεν αφορά όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο.
Όταν η πίεση ανεβαίνει το καλοκαίρι
Ένα λιγότερο γνωστό αλλά σημαντικό γεγονός είναι ότι περίπου 1 στους 10 ασθενείς παρουσιάζει το αντίθετο φαινόμενο: αύξηση της αρτηριακής πίεσης τους θερινούς μήνες.
Αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν αυτή την αύξηση είναι η αφυδάτωση, η οποία ενεργοποιεί ορμονικούς μηχανισμούς όπως το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης, το αυξημένο «στρες» για τον οργανισμό λόγω της θερμότητας, αλλαγές στη ρουτίνα (π.χ. διακοπές, παράλειψη φαρμάκων), μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ ή αλατιού και προβλήματα ύπνου ή διαταραχή του βιολογικού ρυθμού.
Πρακτικό μήνυμα για την καθημερινότητα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αρτηριακή πίεση το καλοκαίρι δεν είναι «αυτονόητα καλύτερη». Απαιτείται παρακολούθηση, γιατί σε κάποιους ασθενείς μπορεί να πέσει υπερβολικά ενώ σε άλλους να αυξηθεί χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτό.
Η τακτική μέτρηση στο σπίτι, ειδικά σε περιόδους καύσωνα ή όταν αλλάζει το περιβάλλον (π.χ. σε ταξίδια και διακοπές), έχει μεγάλη σημασία.
Συμβουλές για το καλοκαίρι
Πίνετε επαρκή ποσότητα υγρών κατά τη διάρκεια της ημέρας και αποφύγετε την έκθεση στον ήλιο τις θερμότερες ώρες.
Μην παραλείπετε τη φαρμακευτική σας αγωγή και μετράτε τακτικά την πίεσή σας. Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ και την υπερβολική χρήση άλατος και να σηκώνεστε σταδιακά από καθιστή ή ύπτια θέση για να μειώσετε τον κίνδυνο ορθοστατικής υπότασης.
Συμπεράσματα προς αποφυγή παρεξηγήσεων
Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης δεν είναι ίδια για όλους: ενώ η ζέστη συνήθως οδηγεί σε μείωση της πίεσης, περίπου 1 στους 10 παρουσιάζει αύξηση τους καλοκαιρινούς μήνες, γι’ αυτό η παρακολούθηση παραμένει αναγκαία.
Η αφυδάτωση δεν προκαλεί μόνο υπόταση· σε ορισμένες περιπτώσεις ενεργοποιεί ορμονικούς μηχανισμούς που μπορούν να ανεβάσουν παράδοξα την πίεση.
Τέλος, οι μεταβολές των τιμών της πίεσης μπορεί να απαιτήσουν προσαρμογή της αγωγής σε κάποιους ασθενείς — πάντα όμως κατόπιν συνεννόησης με τον θεράποντα ιατρό και ποτέ με αυτοσχέδιες αλλαγές στη φαρμακευτική αγωγή.
