Η αντιπαράθεση της Ryanair με κυβερνήσεις, διαχειριστές αεροδρομίων και ρυθμιστικές αρχές έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα της ευρωπαϊκής αεροπορικής αγοράς μετά την πανδημία.
Από Ελλάδα έως Γερμανία και Αυστρία, η μεγαλύτερη low‑cost αεροπορική της Ευρώπης καταγγέλλει υψηλά τέλη, «τιμωρητικούς» φόρους και μονοπωλιακές πρακτικές, απειλώντας με αποχωρήσεις, περικοπές δρομολογίων και μεταφορά αεροσκαφών σε φθηνότερες αγορές.
Νομικές κινήσεις στην Ελλάδα
Η χρονιά υπήρξε ιδιαίτερα ενεργή: η Ryanair προσέφυγε κατά της Fraport Greece σχετικά με τα τέλη στο Αεροδρόμιο Μακεδονία και στο αεροδρόμιο της Ρόδου, ενώ προχώρησε και σε προσφυγή κατά του ΔΑΑ αμφισβητώντας τόσο τις αυξήσεις χρεώσεων όσο και τη γενική φιλοσοφία τιμολόγησης των ελληνικών αεροδρομίων.
Η συζήτηση για το ΤΕΑΑ
Η εταιρεία υποστήριξε ότι μετά τη μεγάλη μείωση του Τέλους Εκσυγχρονισμού και Ανάπτυξης Αεροδρομίων (ΤΕΑΑ) το 2024 οι συνολικές επιβαρύνσεις θα έπρεπε να έχουν μειωθεί. Η ΑΠΑ, όμως, απάντησε στις δύο πρώτες υποθέσεις απορρίπτοντας τις προσφυγές της Ryanair, εξηγώντας ότι το ΤΕΑΑ είναι κρατικό τέλος που επιβάλλεται νομοθετικά και εισπράττεται μέσω του εισιτηρίου — δεν αποτελεί έσοδο των παραχωρησιούχων.
Παράλληλα, η Αρχή τόνισε τη διαφορά με τα «ρυθμιζόμενα αερολιμενικά τέλη», δηλαδή τις χρεώσεις που επιβάλλουν οι διαχειριστές για υπηρεσίες όπως προσγείωση, στάθμευση και διακίνηση επιβατών, και στις αποφάσεις της καταγράφονται αναλυτικά τα επιχειρήματα όλων των πλευρών.
Συγκεκριμένα για τη Θεσσαλονίκη
Στην περίπτωση του αεροδρομίου της Θεσσαλονίκης, η Fraport ανακοίνωσε αύξηση του τέλους επιβατών από 15,50 ευρώ σε 15,70 ευρώ ανά αναχωρούντα επιβάτη από την 1η Απριλίου 2026. Η Ryanair κατήγγειλε ότι η αύξηση δεν αιτιολογείται επαρκώς, δεν συνδέεται με πραγματικό λειτουργικό κόστος και ότι η μεθοδολογία υπολογισμού δεν είναι διαφανής.
Η εταιρεία επέμεινε ότι μετά τη μείωση του ΤΕΑΑ οι συνολικές χρεώσεις θα έπρεπε να έχουν μειωθεί και όχι να αυξηθούν.
Αιτιολόγηση από τη Fraport
Η Fraport απάντησε ότι η σύμβαση παραχώρησης της επιτρέπει να καθορίζει τη δομή των τελών, εφόσον τα συνολικά έσοδα ανά αναχωρούντα επιβάτη δεν υπερβαίνουν το ανώτατο ρυθμιζόμενο όριο που εγκρίνει η ΑΠΑ. Για τη Θεσσαλονίκη, το ανώτατο όριο είχε καθοριστεί στα 21,40 ευρώ ανά επιβάτη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το συνολικό λειτουργικό και επενδυτικό κόστος του αεροδρομίου φτάνει τα 23,31 ευρώ ανά επιβάτη, ενώ τα προβλεπόμενα έσοδα διαμορφώνονται στα 21,69 ευρώ.
Απορρίψεις και παράλληλες αποφάσεις
Η Fraport τόνισε ότι ακόμη και μετά την αύξηση τα τέλη παραμένουν χαμηλότερα από το συνολικό κόστος λειτουργίας και επενδύσεων. Η ΑΠΑ τελικώς απέρριψε την προσφυγή της Ryanair, ξεκαθαρίζοντας ότι το ΤΕΑΑ δεν αποτελεί μέρος των εμπορικών αερολιμενικών τελών και ότι η μείωσή του δεν συνεπάγεται αυτόματα μείωση των χρεώσεων των παραχωρησιούχων. Αντίστοιχη ήταν και η εξέλιξη στην υπόθεση της Ρόδου.
Η περίπτωση της Ρόδου
Η Fraport αύξησε το τέλος επιβατών από 15,50 ευρώ σε 15,95 ευρώ ανά αναχωρούντα επιβάτη για την περίοδο 2026–2027, διατηρώντας αμετάβλητα τα υπόλοιπα τέλη, όπως εκείνα της προσγείωσης και της στάθμευσης.
Στην περίπτωση της Ρόδου, η εταιρεία παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το συνολικό κόστος λειτουργίας ανέρχεται σε 27,08 ευρώ ανά επιβάτη, ενώ τα προβλεπόμενα έσοδα από τέλη διαμορφώνονται περίπου στα 21,9 ευρώ. Η Ryanair επανέλαβε τα ίδια επιχειρήματα και η ΑΠΑ απάντησε αντίστοιχα.
Διένεξη με τον ΔΑΑ
Η Ryanair προσέφυγε επίσης κατά της απόφασης του ΔΑΑ για τα τέλη του 2026, με τον αερολιμένα να καταθέτει αναλυτικό υπόμνημα υπεράσπισης της πολιτικής χρεώσεών του. Η ΑΠΑ δεν έχει εκδώσει ακόμη οριστική απόφαση, αλλά επέτρεψε προσωρινά την πλήρη εφαρμογή των νέων τελών, επικαλούμενη την ανάγκη διασφάλισης της εύρυθμης λειτουργίας του αεροδρομίου, την αρχή της ίσης μεταχείρισης και το ότι η αξιολόγηση του φακέλου δεν ολοκληρώθηκε εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
Η γενική γραμμή των εμπλεκομένων
Με «σκληρές» ανακοινώσεις, η Ryanair υποστηρίζει ότι τα αεροδρόμια λειτουργούν ως φυσικά μονοπώλια και ότι οι αυξήσεις τελών μεταφέρονται τελικά στον επιβάτη, πλήττοντας τον τουρισμό και την ανταγωνιστικότητα.
Τα αεροδρόμια απαντούν ότι τα κόστη λειτουργίας, οι επενδύσεις, το ενεργειακό κόστος, η χρηματοδότηση και οι υποχρεώσεις παραχώρησης συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ τα τέλη παραμένουν εντός των ορίων που προβλέπουν οι συμβάσεις.
Το ζήτημα των εισιτηρίων
Κεντρικό αντεπιχείρημα των διαχειριστών είναι ότι οι μειώσεις φόρων δεν μεταφέρονται αυτομάτως στους επιβάτες: τα αεροπορικά εισιτήρια τιμολογούνται δυναμικά, με βάση ζήτηση, διαθεσιμότητα θέσεων, εποχικότητα και ανταγωνισμό, και όχι αποκλειστικά με βάση το λειτουργικό κόστος. Έτσι, ακόμη και αν ένα κράτος μειώσει έναν φόρο, δεν υπάρχει εγγύηση ότι η τελική τιμή του εισιτηρίου θα μειωθεί αντίστοιχα.
Αποχωρήσεις στη Γερμανία
Η ίδια στρατηγική εφαρμόζεται πανευρωπαϊκά: στη Γερμανία, η Ryanair ανακοίνωσε το κλείσιμο βάσης επτά αεροσκαφών στο Berlin Brandenburg Airport από τον Οκτώβριο του 2026, καταγγέλλοντας νέα αύξηση 10% στα τέλη πάνω σε ήδη αυξημένες χρεώσεις κατά 50% από το 2019.
Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα μειώσει κατά 50% τις πτήσεις από και προς το Βερολίνο και ότι τα αεροσκάφη θα μεταφερθούν σε αγορές με χαμηλότερους φόρους και καλύτερες αποδόσεις, όπως η Σουηδία, η Σλοβακία, η Αλβανία και η Ιταλία.
Πίεση στην Αυστρία
Στην Αυστρία, η Ryanair διεξάγει ανοιχτή εκστρατεία κατά του αυστριακού φόρου αεροπορικών εισιτηρίων ύψους 12 ευρώ ανά επιβάτη, υποστηρίζοντας ότι οδηγεί εταιρείες και θέσεις εργασίας εκτός χώρας. Μέσω της θυγατρικής Lauda έχει ήδη περιορίσει αεροσκάφη και δρομολόγια από τη Βιέννη, προειδοποιώντας για περαιτέρω περικοπές.
Προφίλ και στρατηγική
Η δημόσια σύγκρουση δημιουργεί μεγάλη δημοσιότητα με χαμηλό κόστος, πιέζει κυβερνήσεις και αεροδρόμια για εκπτώσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις και ενισχύει το προφίλ της εταιρείας ως «υπερασπιστή του επιβάτη». Ωστόσο, οι επιχειρησιακές της επιλογές φαίνεται να στοχεύουν στην κερδοφόρα αναδιάταξη των δραστηριοτήτων της στην ευρωπαϊκή αγορά.
