Η Συρία βρίσκεται σε μια στιγμή «κρίσιμη, αλλά ελπιδοφόρα», σύμφωνα με αξιωματούχους του ΟΗΕ, που κατά τη διάρκεια ενημέρωσης για την κατάσταση στη χώρα επισήμαναν ότι παρατηρείται απτή πρόοδος σε ζητήματα λογοδοσίας, πολιτικής μετάβασης, ανθρωπιστικής πρόσβασης και επιστροφών.
Γενική εκτίμηση των Ηνωμένων Εθνών
Ο αναπληρωτής ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στη Συρία, Κλαούντιο Κορντόνε, ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας ότι από την τελευταία του ενημέρωση από τη Δαμασκό υπάρχει «πρόοδος προς τη λογοδοσία και συνεχής διεθνής και περιφερειακή εμπλοκή», επισημαίνοντας ωστόσο ότι «εξακολουθούν να υφίστανται ανεπίλυτες εντάσεις, οικονομική δυσχέρεια και επανειλημμένες παραβιάσεις της κυριαρχίας της Συρίας».
Ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας για ανθρωπιστικές υποθέσεις, Τομ Φλέτσερ, συμφώνησε ότι «η πρόοδος είναι πραγματική, αλλά εύθραυστη» και προειδοποίησε πως αν η ανάκαμψη καθυστερήσει «θα καταλήξει να κοστίσει περισσότερες ζωές και περισσότερα χρήματα».
Δίκες και συλλήψεις
Στο πεδίο της λογοδοσίας, ο Κορντόνε τόνισε τη δίκη του ‘Ατεφ Νατζίμπ για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη Ντάρα το 2011, στην οποία δικάζονται ερήμην, μεταξύ άλλων, ο Μπασάρ αλ ‘Ασαντ και ο Μάχερ αλ ‘Ασαντ. Το κατηγορητήριο περιλαμβάνει κατηγορίες για «βίαιη καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων, αυθαίρετη κράτηση, βασανιστήρια — μεταξύ αυτών και παιδιών — και θανάτους υπό κράτηση», και επικαλείται τόσο το συριακό όσο και το διεθνές δίκαιο.
Ο αξιωματούχος αναφέρθηκε επίσης στις συλλήψεις του Αμτζάντ Γιούσεφ, βασικού υπόπτου για τη σφαγή του Τανταμόν το 2013, και του πρώην υποστράτηγου Αντνάν Αμπούντ Χίλγουε σε σχέση με τη χημική επίθεση στην Ανατολική Γούτα το 2013.
Ο Κορντόνε υπογράμμισε ότι αυτές οι εξελίξεις δείχνουν πως «η δικαιοσύνη, όσο και να άργησε, μπορεί να αρχίσει να γίνεται πραγματικότητα», αλλά επέμεινε στην ανάγκη τήρησης της δέουσας διαδικασίας και των προτύπων δίκαιης δίκης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος νομικής εκπροσώπησης και της αποκάλυψης «της πλήρους αλήθειας γύρω από τα εγκλήματα».
Πολιτική μετάβαση σε εξέλιξη
Η πολιτική μετάβαση περιγράφηκε ως διαδικασία που προχωρά αλλά παραμένει ημιτελής. Ο Κορντόνε αναφέρθηκε στον διορισμό εκλογικών υποεπιτροπών για τη Χασάκα και την Αΐν αλ ‘Αραμπ/Κομπάνι, όπου εκκρεμούν έμμεσες εκλογές για έντεκα έδρες.
Σημείωσε ότι η μετάβαση «χρειάζεται σαφώς ένα νομοθετικό σώμα που να αρχίσει να λειτουργεί χωρίς καθυστέρηση», με «ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών και των διαφορετικών κοινοτήτων της Συρίας». Αναφέρθηκε επίσης στις αλλαγές υπουργών και κυβερνητών που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος αλ Σάρα, επισημαίνοντας ότι η «ανταποκρινόμενη διακυβέρνηση παραμένει έργο σε εξέλιξη» και ότι η ευρύτερη συμπερίληψη είναι απαραίτητη για τη «νομιμοποίηση και τη σταθερότητα».
Ασφάλεια και επιστροφές
Οι δυναμικές ασφαλείας χαρακτηρίζονται μεικτές. Ο Κορντόνε είπε ότι η εφαρμογή της συμφωνίας της 29ης Ιανουαρίου με τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις αποκτά δυναμική, με συζητήσεις για την ένταξη τεσσάρων ταξιαρχιών στη δομή του εθνικού στρατού και για ευρύτερα ζητήματα πολιτικής ένταξης και εκπαίδευσης.
Εξέφρασε θετική γνώμη για τις οργανωμένες επιστροφές στο Αφρίν, όπου επέστρεψαν 1.200 εκτοπισμένοι από τη Χασάκα και την Καμισλί, χαρακτηρίζοντάς τες «θετικό βήμα» για την αντιμετώπιση του παρατεταμένου εκτοπισμού και των εκκρεμών ζητημάτων ιδιοκτησίας.
Ταυτόχρονα προειδοποίησε για αστάθεια στη Σουέιντα, όπου περισσότεροι από 150.000 άνθρωποι παραμένουν εκτοπισμένοι, ενώ το μέλλον σχεδόν 13.000 μαθητών παραμένει αβέβαιο λόγω διαφωνιών για τη διεξαγωγή των εξετάσεών τους.
Παραβιάσεις από Ισραήλ και απομόνωση από συγκρούσεις
Ο Κορντόνε εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τη συνεχιζόμενη παρουσία και στρατιωτικές δραστηριότητες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων ανατολικά της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, χαρακτηρίζοντάς τες παραβίαση της Συμφωνίας Αποχώρησης των Δυνάμεων του 1974.
Ανέφερε ότι ισραηλινές εισβολές, βομβαρδισμοί, προσωρινά σημεία ελέγχου, ανακρίσεις και κρατήσεις αμάχων «παραβιάζουν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας, απειλούν τη σταθερότητα της Συρίας και βλάπτουν αμάχους», και κάλεσε το Ισραήλ να παύσει τις παραβιάσεις, να τηρήσει τη συμφωνία του 1974, να διευκρινίσει την τύχη των κρατούμενων Σύρων και να απελευθερώσει όσους κρατούνται παράνομα.
Παράλληλα σημείωσε τις προσπάθειες της Συρίας να απομονωθεί από τις περιφερειακές συγκρούσεις και να αποτρέψει τη χρήση του εδάφους της για τη διεύρυνσή τους.
Οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα
Ο Κορντόνε τόνισε ότι οι Σύροι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν «υψηλές τιμές, μειωμένη αγοραστική δύναμη», αυξημένο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και άνιση πρόσβαση σε υπηρεσίες. Επισήμανε ότι οι κυρώσεις και η μακροπρόθεσμη κληρονομιά προηγούμενων κυρώσεων περιορίζουν επενδύσεις και χρηματοοικονομικές ροές.
Σοβαρές ανθρωπιστικές ανάγκες
Ο Φλέτσερ ανέφερε ότι περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού της Συρίας — 15,6 εκατομμύρια άνθρωποι, «οι περισσότεροι γυναίκες, κορίτσια και παιδιά» — θα χρειαστούν βοήθεια μέσα στη χρονιά, αλλά τα τρέχοντα επίπεδα χρηματοδότησης επιτρέπουν την προσέγγιση περίπου των μισών.
Σημείωσε ότι περισσότεροι από 390.000 άνθρωποι πέρασαν τα σύνορα από τον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου, ενώ το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει αυξήσει το κόστος τροφίμων και καυσίμων: το πετρέλαιο κίνησης ανέβηκε περίπου 17%, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά πολλές εκατοντάδες τοις εκατό σε ορισμένες περιοχές και τα επιδοτούμενα καρβέλια ψωμιού είναι 12% μικρότερα.
Η ανθρωπιστική έκκληση παραμένει χρηματοδοτημένη σε «λίγο πάνω από 16 τοις εκατό», με 480 εκατομμύρια δολάρια να έχουν ληφθεί έναντι απαιτήσεων ύψους 2,9 δισεκατομμυρίων.
Συνέπειες των ελλείψεων χρηματοδότησης
Οι ελλείψεις έχουν ήδη άμεσες συνέπειες: ο Φλέτσερ είπε ότι το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα αναγκάστηκε να μειώσει κατά 50% την επείγουσα επισιτιστική βοήθεια, από 1,3 εκατομμύρια ανθρώπους σε 650.000, και να σταματήσει το εθνικό πρόγραμμα επιδότησης ψωμιού.
Παρά την πίεση, σχεδόν 800.000 παιδιά κάτω των πέντε ετών έλαβαν βασικούς εμβολιασμούς τον τελευταίο μήνα. Ο Φλέτσερ προειδοποίησε για κινδύνους δημόσιας υγείας, με σχεδόν 150 περιστατικά ιλαράς στους πρώτους τέσσερις μήνες του έτους και αυξημένα περιστατικά ηπατίτιδας Α.
Τόνισε ωστόσο ότι «όταν υποστηριζόμαστε, παραδίδουμε αποτελέσματα», αναφερόμενος στη βελτίωση της πρόσβασης σε καθαρό νερό για περισσότερους από 3 εκατομμύρια ανθρώπους και σε πάνω από 2,2 εκατομμύρια παρεμβάσεις υγείας.
Επιστροφές, αποναρκοθέτηση και προστασία
Σε ό,τι αφορά στις επιστροφές, ο Φλέτσερ σημείωσε ότι περισσότεροι από 3,4 εκατομμύρια πρόσφυγες και εσωτερικά εκτοπισμένοι επέστρεψαν το 2025, ενώ περισσότεροι από 315.000 πρόσφυγες επέστρεψαν τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026.
Αυτό, είπε, δημιουργεί δυνατότητα μετάβασης πέρα από την επείγουσα ανθρωπιστική ανταπόκριση, αλλά μόνο εφόσον υποστηριχθούν κρίσιμοι τομείς προτεραιότητας, ώστε όσοι επιστρέφουν να μπορέσουν να «ξαναχτίσουν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια».
Αναφέρθηκε στην αποναρκοθέτηση και την προστασία ως ουσιώδεις προτεραιότητες: εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου έχουν σκοτώσει 15 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων 5 παιδιά, και έχουν τραυματίσει 37 από τις 22 Απριλίου, ενώ το 65% των περιστατικών από τον Δεκέμβριο του 2024 σημειώθηκε σε γεωργικές και βοσκήσιμες εκτάσεις.
Ο Φλέτσερ αναφέρθηκε επίσης στο όραμα της συριακής κυβέρνησης «Όχι σκηνές και καταυλισμοί» και στην προτεραιότητα «Όχι νάρκες» ως πλαίσια για τη μετάβαση σε μια εθνικά καθοδηγούμενη ανάκαμψη.
Τοποθέτηση της Ελλάδας και διπλωματικά βήματα
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, πρέσβης Αγ. Μπαλτά, επαίνεσε την αυτοσυγκράτηση της συριακής ηγεσίας που, κατά την άποψή της, προστάτευσε τη χώρα από την αυξανόμενη περιφερειακή αστάθεια.
Τόνισε την ανάγκη διασφάλισης της προστασίας και της ουσιαστικής πολιτικής συμμετοχής όλων των Σύρων, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών και ανεξαρτήτως εθνικότητας και θρησκείας, και χαιρέτισε τον πολιτικό διάλογο υψηλού επιπέδου ΕΕ-Συρίας και τη συμμετοχή του Προέδρου αλ-Σάρα σε άτυπες συναντήσεις της ΕΕ και περιφερειακών ηγετών στην Κύπρο.
Η πρέσβης Μπαλτά υποστήριξε το ελπιδοφόρο όραμα μιας Συρίας σε ειρήνη με τους γείτονές της, που ενισχύθηκε από την πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού του Λιβάνου στη Δαμασκό και τα σημάδια προθυμίας για νέα πορεία στις συρο-λιβανικές σχέσεις.
Πηγή: ΑΜΠΕ
