Ένα ιστορικό λεύκωμα και ένα ντοκιμαντέρ φωτίζουν την πορεία της Ελλάδας από τις πρώτες δοκιμές του ηλεκτρισμού έως την εποχή της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας.
Αντικείμενα ως μνήμες
Υπάρχουν συσκευές που δεν είναι απλώς πρακτικά αντικείμενα, αλλά αποθήκες μνήμης: η πρώτη ηλεκτρική κουζίνα σε ένα διαμέρισμα της δεκαετίας του ’60, το ψυγείο που σήμαινε πρόοδο για μια οικογένεια, η τηλεόραση που έφερνε τον κόσμο στο σαλόνι. Αν αυτές κάποτε αντιπροσώπευαν εκσυγχρονισμό και ευημερία, σήμερα συχνά αποκτούν δεύτερη ζωή μέσα από την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση των υλικών τους.
Αυτή τη διαδρομή —από τον εξηλεκτρισμό της χώρας μέχρι τη σημερινή περιβαλλοντική συνείδηση— ανέδειξε η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. με την παρουσίαση του βιβλίου «Σε εποχές ηλεκτρικές: εξηλεκτρισμός, ηλεκτρικά είδη και συσκευές στην Ελλάδα, 19ος – 21ος αιώνας» και του ντοκιμαντέρ «Η ιστορία των ηλεκτρικών ειδών: από τη χρήση στην ανακύκλωση».
Παρουσία στο Ίδρυμα
Η εκδήλωση έλαβε χώρα στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος —Κέντρο Πολιτισμού— και συγκέντρωσε εκπροσώπους από την πολιτική, την επιχειρηματική και την επιστημονική κοινότητα, καθώς και ανθρώπους του κλάδου που συνδέονται με την εξέλιξη των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών στην Ελλάδα.
Περισσότερο από μια απλή παρουσίαση, η βραδιά λειτούργησε ως ένα ταξίδι στον χρόνο: από τις πρώτες εφαρμογές του ηλεκτρισμού στα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τη σύγχρονη εποχή της βιωσιμότητας. Το βιβλίο και το ντοκιμαντέρ καταγράφουν τόσο την τεχνολογική πρόοδο όσο και τις κοινωνικές αλλαγές που αυτή επέφερε στην ελληνική καθημερινότητα.
Στόχος για το μέλλον
Ο πρόεδρος της Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε., Γεώργιος Ε. Δημητρίου, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές» και απέδωσε φόρο τιμής στους ανθρώπους του κλάδου που συνέβαλαν στην ανάπτυξή του με «διορατικότητα, τόλμη και δημιουργικό πνεύμα». Όπως τόνισε, «Στο τέλος της ημέρας δεν θα μας κρίνουν οι αριθμοί· θα μας κρίνει κάτι πολύ πιο απλό: αν αφήσαμε τον κόσμο καλύτερο απ’ ό,τι τον βρήκαμε.»
Αρχειακό υλικό και πρακτική ανακύκλωση
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το ιστορικό ντοκιμαντέρ της ομάδας ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Production, που με σπάνιο αρχειακό υλικό και αφηγήσεις δείχνει τη μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας από την εποχή του λαδοφάναρου στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, αναδεικνύοντας παράλληλα το κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης των ηλεκτρικών αποβλήτων.
Ο δημοσιογράφος Χρίστος Βασιλόπουλος σχολίασε: «είδαμε στην πράξη ότι η ανακύκλωση δεν είναι θεωρία. Είναι μια ζωντανή, οργανωμένη διαδικασία. Οι συσκευές συλλέγονται, μεταφέρονται, απορρυπαίνονται, διαλύονται και τα υλικά τους επαναχρησιμοποιούνται.»
Και πρόσθεσε: «Ήταν μια εμπειρία έντονη και, ταυτόχρονα, καθησυχαστική. Γιατί μέσα σε αυτή την υπερβολή της κατανάλωσης, υπήρχε μια απάντηση.»
Η έρευνα πίσω από το έργο
Η ιστορικός και συγγραφέας της έκδοσης, Γεωργία Μ. Πανσεληνά, επισήμανε την τριετή ερευνητική προσπάθεια που υποστήριξε το έργο. Η μελέτη αξιοποίησε μέχρι πρότινος άγνωστες πηγές και δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, με στόχο να χαρτογραφήσει 150 χρόνια ιστορίας των ηλεκτρικών ειδών στην Ελλάδα.
Όπως εξήγησε, η ιστορία που καταγράφεται δεν αφορά μόνο την τεχνολογία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι συσκευές μετέβαλαν την καθημερινότητα, την εργασία, την κατανάλωση και γενικότερα τον τρόπο ζωής των Ελλήνων.
Σπάνια εκθέματα και μήνυμα βιωσιμότητας
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης οι καλεσμένοι είδαν από κοντά σπάνιες ηλεκτρικές συσκευές από τις αρχές του 20ού αιώνα έως τη δεκαετία του ’90 —αντικείμενα που σήμερα μοιάζουν σχεδόν μουσειακά αλλά κάποτε θεωρούνταν σύμβολα εκσυγχρονισμού και ευημερίας.
Σε μια εποχή όπου η βιωσιμότητα αποτελεί κεντρικό ζητούμενο, η πρωτοβουλία της Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. υπενθυμίζει ότι η ιστορία της τεχνολογίας δεν τελειώνει με τη χρήση μιας συσκευής· συνεχίζεται στην ευθύνη για το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα, στην ανακύκλωση και στην επαναξιοποίηση των υλικών της.
Στα στοιχεία
Σήμερα, 22 χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας της, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. διαχειρίζεται το 94% των αποβλήτων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών που οδηγούνται προς ανακύκλωση στην Ελλάδα.
Η εταιρεία συνεργάζεται με 13 μονάδες διαχείρισης και έχει συλλέξει περισσότερους από 1 εκατομμύριο τόνους συσκευών. Επιπλέον, υποστηρίζει τη διαδικασία ανακύκλωσης και επαναξιοποίησης μέσω ενός δικτύου με πάνω από 16.000 σημεία συλλογής σε όλη τη χώρα.
Τόσο το ιστορικό βιβλίο όσο και το ντοκιμαντέρ ανακοινώθηκε ότι θα γίνουν προσεχώς διαθέσιμα στο κοινό.
