Με τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά κλειστά και τις τιμές της ενέργειας περίπου 35% υψηλότερα σε σύγκριση με τα προ πολέμου επίπεδα στο Ιράν, ενώ οι προσπάθειες για τερματισμό των εχθροπραξιών κινούνται σε αβέβαια νερά, η ακρίβεια στην Ελλάδα εμφανίζει έντονη διολίσθηση προς τα πάνω.

Από το 2,7% που καταγραφόταν ο πληθωρισμός τον περασμένο Φεβρουάριο, μόλις δύο μήνες μετά το ξέσπασμα της κρίσης, ανήλθε στο 5,4% τον Απρίλιο, με την τάση να παραμένει ανοδική λόγω των αυξήσεων στα καύσιμα, τα τρόφιμα και τις υπηρεσίες.

Πίεση από την ενέργεια

Οι διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου τύπου Brent, που τον περασμένο Φεβρουάριο κυμαίνονταν στα 76 δολάρια το βαρέλι, έφτασαν χθες τα 107 δολάρια, ενώ η μέση τιμή των τελευταίων δύο μηνών έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Η τιμή του φυσικού αερίου, από περίπου 36 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα πριν από την κρίση, διαμορφώνεται πλέον σε μέση τιμή κοντά στα 44 ευρώ και, όσο η αναταραχή παρατείνεται, αυξάνεται αργά αλλά σταθερά.

Βραχυχρόνια αποκλιμάκωση δύσκολη

Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι ακόμη και αν βρεθεί λύση αύριο το πρωί για την κρίση στο Ιράν, η διακίνηση και προμήθεια ενέργειας θα εξομαλυνθεί μόλις σε δύο με τρεις μήνες. Παράλληλα, σε λίγες μέρες ξεκινά επισήμως η τουριστική περίοδος, η οποία παραδοσιακά συνοδεύεται από ενισχυτικές πιέσεις στον πληθωρισμό για την Ελλάδα.

Αυξήσεις σε τρόφιμα και υπηρεσίες

Πέραν των συγκυριακών παραγόντων, ο πληθωρισμός ενισχύεται και από προβλήματα εγγενή στην ελληνική αγορά. Στα καύσιμα η τιμή της βενζίνης βρίσκεται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ το κόστος του πετρελαίου θέρμανσης μετριάζεται μόνο από την επιδότηση των 20 λεπτών ανά λίτρο, που ισχύει έως το τέλος του μήνα, με πιθανότητα παράτασης.

Η ανησυχία επικεντρώνεται στον κλάδο των τροφίμων: ενδείξεις από τα υπουργεία Οικονομικών και Ανάπτυξης δείχνουν ότι η ακρίβεια πλέον διαχέεται γρηγορότερα στο σύνολο σχεδόν των ειδών. Στον πληθωρισμό του Μαΐου αναμένονται αυξήσεις, πέρα από τα κρέατα, στον καφέ, τη σοκολάτα και τα παράγωγά της, καθώς και στα νωπά φρούτα και λαχανικά, ενώ και άλλα είδη που μέχρι τώρα είχαν μικρότερες ανατιμήσεις πιθανόν θα επιταχύνουν.

Βαρύτητα διατηρούν επίσης οι υπηρεσίες: πέρα από τα νοίκια και τις σχετιζόμενες υπηρεσίες, όπου η πορεία είναι αυτόνομη, υπάρχουν οι ακτοπλοϊκές μεταφορές, των οποίων οι αυξήσεις σε μεγάλο βαθμό απορροφώνται από μέτρα στήριξης, καθώς και τα εισιτήρια αεροπλάνου, η εστίαση, οι υπηρεσίες αναψυχής και ο τουρισμός, όπου οι τιμές κινούνται με ανεξάρτητη δυναμική.

Οι επιπτώσεις στην οικονομία

Συνεπώς, ακόμη και αν η κρίση τερματιστεί με συμφωνία αύριο, η Ελλάδα θα ζήσει τουλάχιστον δύο τρίμηνα υψηλού πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να απαιτηθούν αναθεωρήσεις βασικών οικονομικών μεγεθών.

Η ανάπτυξη αναμένεται να αναθεωρηθεί προς τα κάτω από το 2% στο 1,8%, εξαιτίας και μόνο του αδύναμου ευρώ που αυξάνει το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών λόγω της υψηλότερης αξίας των εισαγόμενων ενεργειακών προϊόντων.

Ένα επιπλέον πλήγμα προβλέπεται στις άμεσες ξένες επενδύσεις: το 2025 αυτές ανήλθαν σε 12,4 δισ. ευρώ, αλλά σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας οι επενδύσεις συχνά παγώνουν μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Ως ανακούφιση, η Ελλάδα ελπίζει φέτος στην υλοποίηση ενός Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ύψους 17,2 δισ. ευρώ για να ισορροπήσει την κατάσταση.

Τέλος, τα δημοσιονομικά θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της κρίσης και τα έκτακτα μέτρα στήριξης που θα χρειαστούν: αν τα μέτρα υπερβούν κάποιο όριο, αυτό θα οδηγήσει σε χαμηλότερο πρωτογενές πλεόνασμα.