Μια κρίση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να φαίνεται σαν μακρινό γεωπολιτικό πρόβλημα. Ωστόσο, έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει άμεσα τις τιμές και τη διαθεσιμότητα τροφίμων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η τροφή εξαρτάται από την ενέργεια

Το σύστημα διατροφής του σήμερα δεν βασίζεται αποκλειστικά στη γη και στο νερό· λειτουργεί με ενέργεια. Τα λιπάσματα παράγονται χρησιμοποιώντας φυσικό αέριο. Οι συγκομιδές γίνονται με μηχανήματα που τροφοδοτούνται από καύσιμα. Τα τρόφιμα μεταφέρονται παγκοσμίως, ψύχονται και αποθηκεύονται — όλα διαδικασίες με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.

Όταν η ροή ενέργειας διαταράσσεται, τα συστήματα τροφίμων το «αισθάνονται» σχεδόν αμέσως.

Παράδειγμα από τον πόλεμο

Αυτό το φαινόμενο το είδαμε καθαρά στον πόλεμο μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, όταν η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου ανέβασε το κόστος παραγωγής λιπασμάτων, μείωσε την αγροτική παραγωγή και ώθησε τις τιμές των τροφίμων παγκοσμίως προς τα πάνω.

Σήμερα, η προσοχή στρέφεται ξανά στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία συμφόρησης για την ενέργεια: σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εισροών πετρελαίου και πρώτων υλών για λιπάσματα περνά από εκεί.

Αλυσιδωτές επιπτώσεις

Εάν αυτή η ροή διακοπεί, οι επιπτώσεις μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα: υψηλότερες τιμές καυσίμων, μειωμένη παραγωγή λιπασμάτων, χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και, τελικά, άνοδος στις τιμές των τροφίμων.

Μια τέτοια αλυσιδωτή αντίδραση δεν πλήττει όλες τις χώρες το ίδιο. Πιο ευάλωτες είναι οι χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές, ειδικά εκείνες που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομικές ή κλιματικές πιέσεις.

Χώρες σε πρώτη γραμμή

Για παράδειγμα, η Αίγυπτος εξαρτάται από εισαγόμενο σιτάρι και συστήματα επιδοτούμενου ψωμιού, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευαίσθητη σε αναταράξεις στις διεθνείς ροές.

Ο Λίβανος βρίσκεται αντιμέτωπος με αλληλοεπικαλυπτόμενες οικονομικές και ενεργειακές κρίσεις που επιδεινώνουν την ευαισθησία του στο εξωτερικό σοκ.

Το Πακιστάν ανακάμπτει από πλημμύρες που προκλήθηκαν από το κλίμα και ταυτόχρονα αντιμετωπίζει ελλείψεις ενέργειας, γεγονός που υπονομεύει την ικανότητά του να θρέψει τον πληθυσμό.

Ο κίνδυνος στην Ασία

Στην Ασία οι πιέσεις αυξάνονται: η Σρι Λάνκα έχει ήδη βιώσει πώς οι διαταραχές στην προμήθεια καυσίμων και λιπασμάτων μπορούν να καταστρέψουν την αγροτική παραγωγή.

Το Μπαγκλαντές αντιμετωπίζει αυξανόμενα κόστη παραγωγής και μεταφοράς συνδεδεμένα με τις τιμές των καυσίμων.

Ακόμη και η Ινδία, ένας από τους σημαντικότερους παγκόσμιους παραγωγούς, ασκείται σε πιέσεις από την ακραία ζέστη και τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες.

Τι σημαίνει αυτό

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η παγκόσμια επισιτιστική κρίση και η ενεργειακή κρίση δεν είναι ξεχωριστές· είναι βαθιά αλληλένδετες και όλο και περισσότερο διαμορφώνονται από γεωπολιτικούς παράγοντες. Μια διαταραχή σε μια περιοχή μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το σύστημα τροφίμων.

Σε έναν τόσο αλληλένδετο κόσμο, η ανθεκτικότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι η αποδοτικότητα: όταν η ενέργεια γίνεται ασταθής, ακολουθεί και η διατροφή.

Όταν και οι δύο τομείς διαταραχθούν ταυτόχρονα, οι συνέπειες υπερβαίνουν τα οικονομικά όρια· αγγίζουν τη σταθερότητα, τη μετανάστευση και την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Αν θέλετε να κατανοήσετε το μέλλον της διατροφής, μην κοιτάτε μόνο τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις — κοιτάξτε και την ενέργεια.

Δείτε το νέο επεισόδιο

Ακολουθεί το 30ο επεισόδιο της Aya Burweila για το Welcome to the Jungle:

Κάντε like, μοιραστείτε και εγγραφείτε και πείτε μας τη γνώμη σας.

Για να ενεργοποιήσετε τους υπότιτλους, επισκεφθείτε το YouTube και πατήσετε την ένδειξη «υπότιτλοι» στο πλαίσιο του βίντεο κάτω δεξιά.