Μια ακολουθία πολύ στοχευμένων στοιχημάτων υπέρ της πτώσης των τιμών του πετρελαίου, συνολικού ύψους έως και 7 δισ. δολαρίων, πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο και τον Απρίλιο σε πολλαπλά χρηματιστήρια και για διάφορα είδη καυσίμων και παραγώγων, λίγο πριν από κρίσιμες πολιτικές ανακοινώσεις για το Ιράν από τον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με traders, ειδικούς και ανάλυση δεδομένων από το Reuters.
Αρχικά ευρήματα και αντιδράσεις
Το μέγεθος των τοποθετήσεων ξεπερνά τα προηγούμενα αναφερόμενα 2,6 δισ. δολάρια, ποσό που είχε ήδη οδηγήσει την αμερικανική κυβέρνηση να προειδοποιήσει το προσωπικό της για αποφυγή χρήσης μη δημόσιων πληροφοριών για οικονομικό όφελος. Η CFTC φέρεται να διερευνά την υπόθεση, σύμφωνα με πρόσωπο που μίλησε στο Reuters τον Απρίλιο, αν και η ίδια η Επιτροπή δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως την έναρξη επίσημης έρευνας.
Το Reuters δεν κατέστη δυνατόν να διαπιστώσει ποιοι πραγματοποίησαν τα στοιχήματα ούτε αν προέρχονταν από τις ΗΠΑ ή το εξωτερικό. Οι τοποθετήσεις περιλάμβαναν short θέσεις σε παράγωγα όπως συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου και καυσίμων, που διαπραγματεύονται στα χρηματιστήρια ICE και CME.
Αγορές και αιτήματα ελέγχου
Οι κινήσεις έγιναν σε δύο μεγάλα ανταλλακτήρια που φιλοξενούν τα παγκόσμια συμβόλαια αναφοράς πετρελαίου και καυσίμων: το Intercontinental Exchange (ICE) και το Chicago Mercantile Exchange (CME). Και τα δύο χρηματιστήρια αρνήθηκαν να σχολιάσουν, ενώ πηγή ανέφερε ότι το CME διερευνά τις συναλλαγές.
Τα ασυνήθιστα αυτά στοιχήματα προκάλεσαν αιτήματα από νομικούς και νομοθέτες προς τις ρυθμιστικές αρχές να εξετάσουν αν τα trades βασίστηκαν σε εσωτερική πληροφόρηση ή διαρροές.
Προειδοποιήσεις και πρώτες ενδείξεις
Traders εντόπισαν ασυνήθιστες συναλλαγές για πρώτη φορά στις 23 Μαρτίου. Οι κινήσεις συνέβησαν λίγα λεπτά πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ για αναβολή επιθέσεων σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές, γεγονός που προκάλεσε πτώση των τιμών του πετρελαίου.
Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε στις 7 Απριλίου, πριν από τη δήλωση για εκεχειρία με το Ιράν, που προκάλεσε έως και 15% πτώση στα συμβόλαια Brent του ICE. Παρόμοιες κινήσεις σημειώθηκαν επίσης στις 17 Απριλίου και 21 Απριλίου, σε κάθε περίπτωση λίγο πριν από σχετικές δηλώσεις ή επεκτάσεις της εκεχειρίας.
Επέκταση ανάλυσης και συνολικό μέγεθος
Προηγούμενα ρεπορτάζ του Reuters και άλλων μέσων είχαν ήδη αναφέρει συναλλαγές στα πιο ενεργά συμβόλαια των βασικών δεικτών πετρελαίου, Brent και WTI, εκτιμώντας περίπου 2,6 δισ. δολάρια για τις τέσσερις ημέρες. Ωστόσο, περαιτέρω ανάλυση δεδομένων συναλλαγών σε επιπλέον χρηματιστήρια και συμβόλαια έδειξε ότι traders είχαν τοποθετηθεί αντίστοιχα στις ίδιες ημερομηνίες και ώρες για ευρωπαϊκά συμβόλαια ντίζελ και αμερικανικής βενζίνης, καθώς και για μακροπρόθεσμα συμβόλαια Brent και WTI, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό περίπου στα 7 δισ. δολάρια, κατά τους υπολογισμούς του Reuters.
Εξηγώντας τον μηχανισμό, ένα στοίχημα πτώσης τιμών σημαίνει ότι ο επενδυτής δανείζεται το παράγωγο, το πουλάει και ελπίζει να το επαναγοράσει αργότερα σε χαμηλότερη τιμή, κρατώντας τη διαφορά ως κέρδος.
Ενδεικτικά μεγέθη ανά ημερομηνία
Στις 23 Μαρτίου, ο Τραμπ ανακοίνωσε αναβολή των απειλούμενων επιθέσεων στις 11:05 GMT. Τα δεδομένα του LSEG δείχνουν ότι μεταξύ 10:49 και 10:50 GMT εκείνης της ημέρας, traders τοποθέτησαν στοιχήματα σε περίπου 20.000 συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent και WTI.
Οι πωλήσεις εκείνης της ημέρας κατανέμονταν σε συμβόλαια πρώτου, δεύτερου και τρίτου μήνα αξίας περίπου 1,35 δισ. δολαρίων, επιπρόσθετα 122 εκατ. σε συμβόλαια ICE gasoil (ντίζελ) και 81 εκατ. σε συμβόλαια αμερικανικής βενζίνης — συνολικά περίπου 2,2 δισ. δολάρια.
Η ανακοίνωση του Τραμπ στις 23 Μαρτίου προκάλεσε ενδοημερήσια πτώση έως και 15% στα συμβόλαια πετρελαίου, καθώς και περίπου 12% στα συμβόλαια βενζίνης και ντίζελ.
Συναλλαγές εκτός ωρών και μεγάλοι όγκοι
Στις 7 Απριλίου, εντολές πώλησης πετρελαίου και βενζίνης αξίας περίπου 2,12 δισ. δολαρίων πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 19:44 και 19:45 GMT, πολύ μετά το κλείσιμο της αγοράς, σε ώρα με συνήθως χαμηλούς όγκους. Λίγα λεπτά αργότερα, ο Τραμπ ανακοίνωσε εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν.
Στις 17 Απριλίου, σχεδόν 2 δισ. δολάρια σε συμβόλαια Brent, WTI, gasoil και βενζίνη πωλήθηκαν μεταξύ 12:24 και 12:25 GMT, λίγα λεπτά πριν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δηλώσει ότι το Στενό του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσει, γεγονός που ακολούθησε από αναρτήσεις στα social media του Τραμπ και Αμερικανών αξιωματούχων.
Στις 21 Απριλίου, περίπου 830 εκατ. δολάρια σε συμβόλαια Brent και WTI πωλήθηκαν μόλις 15 λεπτά πριν ο Τραμπ παρατείνει την εκεχειρία.
Αξιολογήσεις ειδικών και έρευνες
Υπολογισμοί του Reuters δείχνουν ότι ένας short seller με θέση 7 δισ. δολαρίων θα μπορούσε να είχε αποκομίσει κέρδη εκατοντάδων εκατομμυρίων, ανάλογα με το χρόνο της τοποθέτησης και της εκτέλεσης.
«Ας μείνουμε στα γεγονότα. Οι όγκοι ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστοι. Ήταν συγκεντρωμένοι. Προηγήθηκαν κρίσιμων ανακοινώσεων», ανέφερε ο Jorge Montepeque της Onyx Capital Group, που συμμετείχε στη διαμόρφωση του σύγχρονου συστήματος τιμολόγησης πετρελαίου στην Platts τη δεκαετία του 1990.
Ο Adi Imsirovic από το CSIS χαρακτήρισε τις συναλλαγές «καλά πληροφορημένες», επισημαίνοντας ότι οι αμερικανικές αρχές, όπως η CFTC, έχουν πρόσβαση σε δεδομένα χρηματιστηρίων για να εντοπίσουν ποιος πραγματοποίησε τις κινήσεις και, αν το κρίνουν απαραίτητο, να ερευνήσουν περαιτέρω.
Απαντήσεις αρχών και μέσα
Το ABC μετέδωσε την Πέμπτη ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ διερευνά συναλλαγές πετρελαίου αξίας 2,6 δισ. δολαρίων που σχετίζονται με την κρίση στο Ιράν. Το Υπουργείο, η CFTC και ο Λευκός Οίκος δεν ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αιτήματα για σχόλιο.
Η διευθύντρια επιβολής της CFTC είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι η υπηρεσία γνωρίζει τις εικασίες για insider trading στις αγορές που εποπτεύει και ότι «παρακολουθεί» την κατάσταση.
«Αυτές οι ποσότητες δεν πρόκειται να περάσουν απαρατήρητες», σχολίασε ο δικηγόρος Robert Frenchman της Dynamis LLP στη Νέα Υόρκη, ο οποίος έχει εμπειρία σε υποθέσεις οικονομικού εγκλήματος και insider trading.
